Διαχρονική λάμψη και μοναδικά ευρήματα

08 Αύγουστος 2018

Ένα νέο εύρημα από την ανασκαφή της αρχαίας Αμβρακίας στην Άρτα αναδεικνύει τη μεγάλη αξία, αρχαιολογική και πολιτισμική. που έχει ο συγκεκριμένος αρχαιολογικός χώρος.

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Άρτας ανακοίνωσε ότι κατά τις ανασκαφικές εργασίες του εν εξελίξει έργου «Εργασίες ανάδειξης και διαμόρφωσης του αρχαιολογικού χώρου του Μικρού Θεάτρου της αρχαίας Αμβρακίας» που εκτελείται από τη Εφορεία, στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2014-2020, εντοπίστηκε βοτσαλωτό δάπεδο που κοσμεί τον κυκλικό χώρο ενός λουτρού που ανασκάφτηκε βορειοδυτικά του Μικρού Θεάτρου.

 

Το βοτσαλωτό δάπεδο έχει κυκλικό σχήμα και καλύπτει το κεντρικό τμήμα του κυκλικού χώρου του λουτρού, που προϋπήρχε στην ίδια θέση, όπου αργότερα κατασκευάστηκε το Μικρό Θέατρο. Αποτελείται από μικρά λευκά, φαιοκίτρινα και σκουρόχρωμα ποταμίσια βότσαλα που απεικονίζουν σκηνές που σχετίζονται με το υγρό στοιχείο. Η διακόσμηση περιλαμβάνει τρέχουσα σπείρα που οριοθετεί την παράσταση, στην οποία απεικονίζονται σκηνές ερωτιδέων που παίζουν διάφορα παιχνίδια με κύκνους, ερωτιδέας που ιππεύει δελφίνι, κύκνος που πετά, ψάρια, υδρόβια πτηνά και ένα χταπόδι.

Το βοτσαλωτό συνδέεται με ένα παρόμοιο δάπεδο, το οποίο εντοπίστηκε σε παλαιότερη ανασκαφή τη δεκαετία του ’70 και ήταν μερικώς καλυμμένο από το ανατολικό τμήμα του κοίλου του Μικρού Θεάτρου. Το δάπεδο αυτό είχε αποκολληθεί κατά τις ανασκαφές του 1976. Το παλαιότερο αυτό βοτσαλωτό απεικονίζει ανάλογες παραστάσεις με φτερωτούς ερωτιδείς, κύκνους και δελφίνια και βρίσκεται σήμερα στις αποθήκες του Αρχαιολογικού Μουσείου Άρτας. Βάσει της αρχιτεκτονικής του μνημείου και των βοτσαλωτών των δαπέδων, που ομοιάζουν με ανάλογο λουτρικό συγκρότημα από την αρχαία Κόρινθο (Λουτρό του Κενταύρου), το λουτρό χρονολογείται γύρω στα μέσα του 4ου αι. π.Χ.

Η ανασκαφική έρευνα γίνεται από το μόνιμο εργατοτεχνικό προσωπικό της Υπηρεσίας (Χρ. Νασιούλας, Π. Κατσαρός, Β. Καραγιάννης) υπό την επίβλεψη του δρ αρχαιολόγου Νεκτάριου – Πέτρου Γιούτσου. Τα πρώτα μέτρα προστασίας του ψηφιδωτού ελήφθησαν από τους συντηρητές της Υπηρεσίας, κ. Κωνσταντίνο Υψηλό, Κατερίνα Μπασιάκου, Γεώργιο Μπισμπίκη, οι οποίοι έχουν ξεκινήσει τη σύνταξη μελέτης για τη συντήρηση και στερέωσή του.

Όπως αναφέρει στην ανακοίνωση η κ. Βαρβάρα Ν. Παπαδοπούλου, Αρχαιολόγος και Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Άρτας, η Άρτα είναι μια πόλη που κατοικήθηκε αδιάλειπτα από την αρχαιότητα έως σήμερα και τα επάλληλα ίχνη των προηγούμενων οικήσεων είναι ορατά σε διάφορα σημεία του σύγχρονου πολεοδομικού ιστού δημιουργώντας ένα παλίμψηστο τοπίο, όπου ενυπάρχουν παρελθούσες στιγμές και μορφές, προβολές των προηγούμενων οικήσεών της, αλλά και παλαιότερες και νεώτερες ιστορικές μνήμες.

Ο χώρος του Μικρού Θεάτρου στο κέντρο της πόλης αποτελεί πλέον σημείο αναφοράς για τους κατοίκους της. Στόχος του έργου της ανάδειξής του είναι να ενσωματωθεί ο νέος αυτός αρχαιολογικός χώρος στο σύγχρονο αστικό τοπίο και στην καθημερινότητά των κατοίκων.

 

Τοιχογραφίες στη Μεγαλόχαρη

Η διαχρονική κατοίκηση του χώρου της Άρτας, τα πολιτιστικά επιτεύγματα των κατοίκων της μέσα στο χρόνο και η σημασία που έχουν σήμερα για τον πολιτισμό μας, προκύπτει κι από άλλα ευρήματα, από τη μεταβυζαντινή περίοδο.

Πρόσφατα, κλιμάκιο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Άρτας μετέβη στο ναό Γενεσίου της Θεοτόκου, στο συνοικισμό Αμπέλια, σε μικρή απόσταση από τον οικισμό Μεγαλόχαρη του Δήμου Γ. Καραϊσκάκη, προκειμένου να συγκεντρώσει τα απαραίτητα στοιχεία για τη σύνταξη μελέτης στερέωσης και αποκατάστασης του ναού, καθώς και μελέτης συντήρησης των τοιχογραφιών.

Ο ναός αποτελούσε το καθολικό μονής αφιερωμένης στο Γενέσιον της Θεοτόκου, η οποία είναι γνωστή και ως Παναγία Μποτσιώτισσα. Από το μοναστηριακό συγκρότημα σώθηκε μόνο ο ναός, ο οποίος σήμερα λειτουργεί ως κοιμητηριακός. Με βάση κυρίως κατασκευαστικά στοιχεία, αλλά και τις χρονολογίες που φέρουν μερικές από τις εικόνες του τέμπλου, πιθανολογείται ότι το καθολικό κτίστηκε στα μέσα του 17ου αιώνα. Στην ίδια θέση, σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτη πληροφορία του Μητροπολίτη Σεραφείμ Ξενόπουλου, υπήρχε παλαιότερος ναός του 13ου αιώνα.

Στο πλαίσιο σύνταξης της μελέτης για τη συντήρηση των τοιχογραφιών, οι συντηρητές της Υπηρεσίας Κωνσταντίνος Υψηλός, Κατερίνα Μπασιάκου, Γεώργιος Μπισμπίκης, έκαναν δείγματα καθαρισμού των μαυρισμένων τοιχογραφιών, τα αποτελέσματα των οποίων παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον. Συγκεκριμένα, στο νοτιοδυτικό τμήμα της καμάρας ήρθαν στο φως σκηνές από τον βίο του Αγίου Ευσταθίου. Πρόκειται για μία σχετικά σπάνια απεικόνιση του αγίου, η οποία, σύμφωνα με τις γνώσεις μας μέχρι σήμερα, δεν έχει εντοπιστεί σε άλλο μεταβυζαντινό μνημείο της Άρτας και είναι σπάνια σε μεταβυζαντινές τοιχογραφίες της Ηπείρου.

Στην παράσταση συμπτύσσονται δύο σκηνές από τον βίο του αγίου: του οράματός του και της αρπαγής της γυναίκας του από τον ναύκληρο του πλοίου. Εικονίζεται ο Ευστάθιος ως ειδωλολάτρης έφιππος σε λευκό άλογο να τοξεύει ελάφι Αριστερά παριστάνεται η αρπαγή της πλοίο στα κύματα σχηματικά αποδοσμένης θάλασσας, μέσα στο οποίο διακρίνονται τα κεφάλια δύο μορφών και η Θεοπίστη, σύζυγος του αγίου Ευσταθίου, δεμένη στο κατάρτι.

Οι τοιχογραφίες της Μεγαλόχαρης χρονολογούνται γενικά στον 17ο αιώνα, ωστόσο, έχει διαπιστωθεί μία φάση μεταγενέστερων επιζωγραφίσεων, που εντοπίζεται κυρίως στην καμάρα του Ιερού.

Καθώς οι τοιχογραφίες σήμερα είναι πολύ μαυρισμένες, δεν μπορεί να γίνει ασφαλέστερη χρονολόγησή τους και δεν αντλούνται πληροφορίες σχετικά με το καλλιτεχνικό ρεύμα που ακολουθεί ο ζωγράφος, αλλά και τα εικονογραφικά πρότυπα.

Όπως σημειώνεται στη σχετική ανακοίνωση της Εφορείας από την κ. Παπαδοπούλου, η συντήρηση των τοιχογραφιών, η μελέτης της οποίας πρόκειται άμεσα να ολοκληρωθεί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Άρτας, είναι βέβαιο ότι θα αποδειχθούν ωφέλιμες για το ίδιο το μνημείο, για την τοπική κοινωνία, στην κοινωνική και θρησκευτική ζωή της οποίας άλλωστε αυτό ανήκει, και οπωσδήποτε για την επιστημονική κοινότητα, δεδομένου ότι θα επιλυθούν ποικίλα ζητήματα της έρευνας και θα συμπληρωθούν οι γνώσεις μας για τη ζωγραφική τέχνη κατά τους μεταβυζαντινούς χρόνους.

Του ΦΙΛΗΜOΝA ΚΑΡΑΜΗΤΣΟY

Τηλ.: 26510 23657 - 76655
Στρατάρχου Παπάγου 36
Ιωάννινα, Greece
info@epirusonline.gr

Χρήσιμα Links

 
Χρησιμοποιούμε cookie για την εξατομίκευση περιεχομένου και διαφημίσεων, την παροχή λειτουργιών κοινωνικών μέσων και την ανάλυση της επισκεψιμότητάς μας. Cookie policy. I accept cookies from this site. Agree