Σημαντικές προκλήσεις για την αγορά εργασίας στην Ελλάδα φέρνει η ταχεία εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), καθώς πάνω από το 40% της συνολικής απασχόλησης συγκεντρώνεται σε επαγγέλματα που αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο αυτοματοποίησης. Αυτό προκύπτει από νέα μελέτη του Ινστιτούτου Εργασίας (ΙΝΕ) της ΓΣΕΕ, η οποία αναδεικνύει ότι η δομή της ελληνικής οικονομίας μπορεί να οδηγήσει σε απότομο και άνισο αντίκτυπο από τη διάδοση της ΤΝ.
Σύμφωνα με τη μελέτη, μόλις το 28% των θέσεων εργασίας στην Ελλάδα εντάσσεται σε επαγγέλματα χαμηλού κινδύνου, ενώ περίπου το 32% κατατάσσεται στη μεσαία κατηγορία. Το υπόλοιπο ποσοστό αφορά επαγγέλματα που βρίσκονται αντιμέτωπα με σοβαρό ενδεχόμενο αυτοματοποίησης, καθώς η ΤΝ και τα ψηφιακά συστήματα εξελίσσονται με ταχύτατους ρυθμούς.
Η ανάλυση βασίζεται σε δύο διεθνώς αναγνωρισμένα ερευνητικά μοντέλα. Σύμφωνα με τον δείκτη των Frey και Osborne (2013), που συνυπολογίζει ΤΝ και ρομποτική, το 40% των ελληνικών θέσεων εργασίας αντιμετωπίζει υψηλό ρίσκο αυτοματοποίησης. Από την άλλη, ο δείκτης των Gmyrek et al. (2025), που εστιάζει αποκλειστικά στα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (όπως το ChatGPT), εκτιμά ότι περίπου το 22% των θέσεων εργασίας βρίσκεται σε σημαντικό κίνδυνο. Με βάση αυτή την προσέγγιση, περισσότεροι από 835.000 εργαζόμενοι στην Ελλάδα εκτίθενται σε μεσαίο ή υψηλό βαθμό κινδύνου από την ΤΝ.
Σε διεθνή σύγκριση, η Ελλάδα εμφανίζει χαμηλότερο ποσοστό θέσεων υψηλής έκθεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 47%, αλλά υψηλότερο από χώρες όπως η Φινλανδία (36%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (35%).
Ιδιαίτερα ευάλωτοι κρίνονται οι εργαζόμενοι σε επαγγέλματα γραφείου, στις πωλήσεις και στις υπηρεσίες, ενώ αυξημένος κίνδυνος καταγράφεται και σε χειρωνακτικές εργασίες στην παραγωγή και τη μεταποίηση. Την εικόνα αυτή ενισχύουν και οι προθέσεις των επιχειρήσεων: έρευνα του 2024, που ενσωματώθηκε στη μελέτη του ΙΝΕ, δείχνει ότι το 55% των στελεχών δηλώνει έτοιμο να αυτοματοποιήσει καθήκοντα στο άμεσο μέλλον, το 20% εξετάζει μειώσεις προσωπικού λόγω ελλείψεων δεξιοτήτων και το 30% θεωρεί πιθανή την εμπορική υιοθέτηση ανθρωποειδών ρομπότ στην Ελλάδα έως το 2030.
Ο γενικός διευθυντής του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ, Χρήστος Γούλας, επισημαίνει ότι η ΤΝ δεν περιορίζεται πλέον σε απλές ή χειρωνακτικές εργασίες, αλλά επεκτείνεται σε επαγγέλματα γνώσης, δραστηριότητες γραφείου και καθήκοντα που σχετίζονται με τη γλώσσα, την επεξεργασία πληροφοριών και τη λήψη αποφάσεων. Τονίζει, ωστόσο, ότι η έκθεση στην ΤΝ δεν οδηγεί αυτομάτως σε απώλεια θέσεων εργασίας, καθώς σε πολλές περιπτώσεις μετασχηματίζει τον τρόπο εργασίας και τις απαιτούμενες δεξιότητες.
Όπως σημειώνει, το γεγονός ότι η Ελλάδα εμφανίζει μικρότερη έκθεση σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν οφείλεται σε υψηλή τεχνολογική ετοιμότητα, αλλά στην τεχνολογική υστέρηση της οικονομίας. «Το ζητούμενο δεν είναι η φοβική αναβολή της προσαρμογής, αλλά ο έγκαιρος σχεδιασμός πολιτικών αναβάθμισης δεξιοτήτων και ποιότητας εργασίας», υπογραμμίζει.
Το ΙΝΕ εκτιμά ότι, αν και η ρομποτική θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες θέσεων εργασίας, η μαζική χρήση οικονομικά αποδοτικών ρομπότ σε χειρωνακτικές εργασίες δεν αναμένεται στην Ελλάδα την επόμενη πενταετία. Αντίθετα, η Παραγωγική ΤΝ έχει ήδη αρχίσει να ενσωματώνεται στις επιχειρήσεις, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συστηματική αξιολόγηση των επιπτώσεών της.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στους αυτοαπασχολούμενους, καθώς η ΤΝ μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ενίσχυσης της παραγωγικότητάς τους. Εφαρμογές Gen AI μπορούν να αυτοματοποιήσουν διοικητικές εργασίες, να βελτιώσουν την εξυπηρέτηση πελατών και να προσφέρουν πρόσβαση σε εξειδικευμένες γνώσεις με χαμηλό κόστος. Ωστόσο, αυτό προϋποθέτει στοχευμένες πολιτικές ψηφιακής κατάρτισης, ειδικά για αγροτικές περιοχές και μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες.
Το κεντρικό ερώτημα, σύμφωνα με το ΙΝΕ/ΓΣΕΕ, δεν είναι αν η τεχνολογική αλλαγή θα καταργήσει θέσεις εργασίας, κάτι που θεωρείται βέβαιο, αλλά αν οι θεσμοί, το εκπαιδευτικό σύστημα και οι πολιτικές απασχόλησης μπορούν να διευκολύνουν τη δημιουργία νέων επαγγελμάτων και να στηρίξουν μια ομαλή μετάβαση των εργαζομένων στη νέα ψηφιακή εποχή.
