Σαφή θέση υπέρ της αυστηρής εφαρμογής των μέτρων βιοασφάλειας και κατά του μαζικού εμβολιασμού έλαβε η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ), σχολιάζοντας το τελευταίο διάστημα το δίλημμα «εμβόλιο ή βιοασφάλεια». Όπως τονίζει, κανένα εργαλείο δεν μπορεί να αποδώσει χωρίς την πλήρη και συντονισμένη εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων από όλους τους αρμόδιους φορείς.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι για την εκρίζωση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων η μόνη επιστημονικά τεκμηριωμένη και υπεύθυνη στρατηγική είναι η πιστή τήρηση των κανόνων βιοασφάλειας. Αυτό προϋποθέτει συνεργασία σε όλα τα επίπεδα, από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και τις Περιφέρειες έως την Ελληνική Αστυνομία και το Λιμενικό Σώμα.
Ήδη από τον περασμένο Οκτώβριο, η ΕΕΕΔΕΕ και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μετά από αξιολόγηση των διαθέσιμων δεδομένων, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο μαζικός εμβολιασμός θα μπορούσε να επιδεινώσει την κατάσταση. Τα εμβόλια που υπάρχουν διεθνώς περιέχουν ζωντανό, εξασθενημένο ιό και, σε περιβάλλοντα με ανεπαρκή βιοασφάλεια, ενέχουν τον κίνδυνο περαιτέρω διασποράς της νόσου αντί του περιορισμού της.
Στο πλαίσιο αυτό, εφαρμόζεται το ισχύον ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, που προβλέπει πολιτική stamping out, δημιουργία ζωνών προστασίας και επιτήρησης και αυστηρούς περιορισμούς στις μετακινήσεις ζώων. Έχουν οριστεί ζώνες ακτίνας 3 και 10 χιλιομέτρων γύρω από κάθε εστία, με πλήρη απαγόρευση μετακινήσεων, ενώ παράλληλα ενισχύθηκαν οι υπηρεσίες με τη διάθεση στρατιωτικών κτηνιάτρων στις Περιφέρειες, για χρονικό διάστημα έως έξι μηνών.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο εμβολιασμός δεν ανακόπτει αυτόματα τη διασπορά του ιού ούτε αντικαθιστά τα μέτρα βιοασφάλειας. Αντιθέτως, μπορεί να καλύψει υποκείμενες λοιμώξεις, να δυσκολέψει τη διάγνωση και να παρατείνει την επιζωοτία, όπως έχει καταγραφεί σε χώρες όπου η νόσος κατέστη ενδημική, με συνεχείς θανατώσεις και απώλειες στην παραγωγή.
Παράλληλα, σε περίπτωση εμβολιασμού, η Ελλάδα θα απωλέσει το καθεστώς της «ελεύθερης χώρας», η ανάκτηση του οποίου απαιτεί πολλά χρόνια, με άμεσες συνέπειες στο διεθνές εμπόριο και σε σημαντικές αγορές εκτός ΕΕ. Επιπτώσεις θα υπήρχαν και στις εξαγωγές προϊόντων ΠΟΠ, όπως η φέτα, που αποτελούν βασικό εξαγωγικό πυλώνα.
Όπως έχει τονιστεί επανειλημμένα από την ΕΕΕΔΕΕ και τις κτηνιατρικές σχολές της χώρας, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένο και αδειοδοτημένο εμβόλιο κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει ξεκαθαρίσει ότι η χρήση μη εγκεκριμένων εμβολίων συνεπάγεται άμεσους περιορισμούς στο εμπόριο, ενώ ο ΕΟΦ έχει επιβεβαιώσει πως στη χώρα μας δεν υφίσταται αδειοδοτημένο σκεύασμα.
Αν και στην τράπεζα εμβολίων της ΕΕ υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια τρίτων χωρών, αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο ως έσχατη λύση, με ευθύνη των κρατών-μελών και χωρίς να αναιρούνται οι θανατώσεις, καθώς περιέχουν ζωντανό ιό και ενέχουν κινδύνους μετάδοσης.
Σε ό,τι αφορά τη στήριξη των κτηνοτρόφων, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχει ενεργοποιήσει πλήρως το πλαίσιο αποζημιώσεων. Οι ενισχύσεις φτάνουν τα 250 ευρώ ανά ζώο (το υψηλότερο ποσό στην ΕΕ), ενώ έχουν δοθεί επιπλέον αποζημιώσεις για ζωοτροφές και απώλεια εισοδήματος. Συνολικά, για το 2025, οι καταβολές στο πλαίσιο των επιζωοτιών ανέρχονται σε 167,4 εκατ. ευρώ.
Η ΕΕΕΔΕΕ καταλήγει ότι μόνο μέσω συντονισμένης δράσης και σεβασμού στα επιστημονικά δεδομένα μπορεί να επιτευχθεί η εξάλειψη της νόσου και να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της ελληνικής κτηνοτροφίας.
