Τα αποκαλυπτήρια του ανακατασκευασμένου μνημείου πεσόντων Ελευθεροχωριτών του Δ. Δωδώνης πραγματοποίησε το πρωί της Κυριακής ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κων. Τασούλας, αποδίδοντας τιμή στη μνήμη εκείνων που από τα μικρά χωριά της Ντουσκάρας και της Λάκκας Σουλίου, στους πρόποδες της Ολύτσικας επέλεξαν να δώσουν τις δικές τους μάχες για την ελευθερία της πατρίδας, μαχόμενοι όπως ανέφερε ο κ. Τασούλας όχι μόνο για το παρόν αλλά και για το μέλλον.
Το μνημείο των πεσόντων Ελευθεροχωριτών ανακατασεκυάστηκε μετά από σχετικό αίτημα που είχε καταθέσει η Αδελφότητα Ελευθεροχωριτών «Άγιος Γεώργιος» προς τον κ. Τασούλα ενόσω αυτός βρισκόταν ως Πρόεδρος της Βουλής που χρηματοδότησε κιόλας την ανακατασκευή του μνημείου. Ο κ. Τασούλας έφτασε στις 11.30 το πρωί στο Ελευθεροχώρι όπου εκτός των εκπροσώπων των τοπικών αρχών και φορέων, τον υποδέχθηκαν και δεκάδες κάτοικοι αλλά και καταγόμενοι από το χωριό.
Ακολούθησε επιμνημόσυνη δέηση προεξάρχοντος του Σεβασμιοτάτου Μητροπολίτου Ιωαννίνων κ.κ Μαξίμου.
Στο σύντομο χαιρετισμό του ο πρόεδρος της Αδελφότητας Αιμίλιος Κωστόγλου επεσήμανε τη σπουδαιότητα που έχει για όλους, η διατήρηση όχι μόνο της ιστορικής μνήμης αλλά και της ζώσας πραγματικότητας για τα χωριά ώστε να μείνουν ζωντανά.
«Δίνουμε λόγο στους αγέννητους και στους νεκρούς»
Στην ομιλία του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας χρησιμοποίησε πρώτο ενικό πρόσωπο για τους συγχωριανούς του, όπως είπε πεσόντες, ενθυμούμενος τη δική του καταγωγή από την περιοχή και μίλησε για τη σπουδαιότητα που έχει στις ημέρες μας, η διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
«Οι Ελευθεροχωρίτες είναι από εδώ, είναι από τον Πολύγυρο, είναι από τα Δωδωνοχώρια, είναι άνθρωποι που προερχόμενοι από τα ριζά του όρους Τόμαρος και έκαναν με το παραπάνω το καθήκον τους προς την πατρίδα. Έδωσαν ό,τι πολυτιμότερο έχουν για την ελευθερία της πατρίδας και σήμερα εμείς δίνουμε ό,τι πολυτιμότερο έχει ο συναισθηματικός μας κόσμος. Και αυτό είναι η μνήμη για να τους τιμήσουμε. Δεν υπάρχει μεγαλύτερο λάθος και μεγαλύτερη τραγωδία από την αμνησία και την αχαριστία. Η αμνησία και η αχαριστία είναι μια μορφή αλαζονείας, η οποία ταυτίζει τον άνθρωπο μόνο με το παρόν.
Ο εθνικός μας ποιητής Κωστής Παλαμάς, έλεγε και έγραφε ότι: “Κριτές θα μας δικάσουν οι αγέννητοι και οι νεκροί”. Ο άνθρωπος περιπατεί στο παρόν, στο διαρκές, στο διηνεκές παρόν, το οποίο κάθε στιγμή μετατρέπεται σε παρελθόν και κάθε στιγμή αντλεί από το μέλλον. Είμαστε ανάμεσα στις συμπληγάδες πέτρες του χθες και του αύριο. Και το σήμερα ανάμεσα σε αυτές τις συμπληγάδες πέτρες του χθες και του αύριο δεν είναι αρκετό.
Δεν μπορούμε να ορίσουμε τη μοίρα μας, να προσανατολίσουμε τις φιλοδοξίες μας, τα σχέδιά μας, εάν δεν ξέρουμε από πού ήρθαμε, εάν δεν ξέρουμε ή αν αδιαφορούμε γι’ αυτό που προηγήθηκε. Και αν δεν έχουμε ένα σχέδιο, ένα όραμα όπως είναι η λέξη του συρμού για το αύριο. Σήμερα, λοιπόν, είμαστε κάθε άλλο παρά αμνήμονες. Σήμερα, λοιπόν, θυμόμαστε και τιμούμε συγχωριανούς σας οι οποίοι, επαναλαμβάνω, έδωσαν ό,τι πολυτιμότερο είχαν.
Άνθρωποι, οι οποίοι ανδρώθηκαν εδώ, στα Δωδωνοχώρια, στο Ελευθεροχώρι, στον Πολύγυρο. Άνθρωποι, οι οποίοι ήταν καθημερινοί, αλλά όταν ήρθε το κάλεσμα της πατρίδος, ανταποκρίθηκαν. Ανταποκρίθηκαν με το παραπάνω. Δεν υπολόγισαν ούτε την ίδια τους τη ζωή. Δεν υπολόγισαν ένα μέλλον που τους περίμενε. Ένα μέλλον οικογενειακής γαλήνης, αγροτικής ζωής. Ένα μέλλον το οποίο το εδικαιούντο. Αλλά αισθάνθηκαν ότι περισσότερο από αυτό το μέλλον που εδικαιούντο, είχαν την υποχρέωση να προστατεύσουν αυτό το μέλλον, πολεμώντας για την πατρίδα και να το παραδώσουν ελεύθερο, σε όσους θα είχαν επιζήσει. Προστάτευσαν το μέλλον των άλλων. Προστάτευσαν το μέλλον των διπλανών τους, των συνανθρώπων τους, των συμπολιτών τους, των συγχωριανών τους, θυσιάζοντας το δικό τους. Συνεπώς, η σημερινή εκδήλωση, έχει τεράστια συναισθηματική αξία.
Είναι βέβαια και μια εκδήλωση που μαζεύει και πάλι το χωριό, γεμίζει το χωριό. Ξανακάνει το χωριό μια κυψέλη που αντιστέκεται στην τάση της εποχής για ερήμωση. Αλλά κυρίως δείχνει, ότι οι σύγχρονοι Ελευθεροχωρίτες, οι σύγχρονοι Δωδωνοχωρίτες, δεν έχουν υποστεί την κατάρα της λησμοσύνης ή της αμνησίας ή της λήθης.
Πιστοί λοιπόν, στον ύπατο συναισθηματικό όρκο του ανθρώπου να θυμάται και να αναγνωρίζει, φροντίσατε γι’ αυτό το περικαλλές μνημείο, πάνω στο οποίο είναι χαραγμένα τα ονόματά τους. Και θέλω να σας πω, ότι χαίρομαι πολύ που έβαλα και εγώ το χέρι μου και συνέβαλα σε αυτή την εκδήλωση. Όταν μου το ζητήσατε βρισκόμουν εδώ, σε μια άλλη εκδήλωση στο χωριό σας, και πρόθυμα η Βουλή των Ελλήνων, που εκπροσωπεί και αντιπροσωπεύει τον ελληνικό λαό, ανέλαβε το κόστος, το υλικό κόστος αυτής της ευγενικής πράξεως.
Και νιώθω μεγάλη χαρά και υπερηφάνεια που από την πλευρά μου, και κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως Προέδρου της Βουλής, πραγματοποιήσαμε αυτή τη χειρονομία. Μια χειρονομία η οποία δεν προέρχεται προσωπικά από μένα. Προέρχεται από την εθνική αντιπροσωπεία.
Προέρχεται δηλαδή, από έναν θεσμό ο οποίος αντιπροσωπεύει και εκπροσωπεί όλες και όλους σας. Η Βουλή των Ελλήνων δεν είναι μόνο αυτό που βλέπετε στην τηλεόραση. Δεν είναι μόνο αυτό που ψηφίζετε κάθε τέσσερα χρόνια. Η Βουλή των Ελλήνων έχει και ένα πλούσιο κοινωνικό, εθνικό και πολιτιστικό έργο, το οποίο το ανανεώνει διαρκώς και ανταποκρίνεται σε τέτοιες προσκλήσεις και είναι αρωγός σε τέτοιες ευγενικές πρωτοβουλίες.
Σήμερα λοιπόν, εδώ στο ηλιόλουστο Ελευθεροχώρι, ιεροπρεπώς, σεμνοπρεπώς, με την παρουσία της 8ης Μεραρχίας, τελούμε αυτά τα αποκαλυπτήρια. Εκτός όμως από τα ονόματα που θα αποκαλυφθούν κάτω από τη σημαία, κάνουμε και τα αποκαλυπτήρια της δικής σας ευγενικής διαθέσεως να μην ξεχνάτε. Γιατί, όπως είπα και στην αρχή, είμαστε ανάμεσα στους αγέννητους και στους νεκρούς. Και δίνουμε λόγο και στους αγέννητους και στους νεκρούς. Δεν δρούμε μόνο για τον εαυτό μας, ούτε για το σήμερα. Δρούμε σε έναν δρόμο που μας φωτίζουν οι νεκροί και μας υποχρεώνουν οι αγέννητοι. Έχουμε συνεπώς ευθύνη.
Σήμερα λοιπόν, αυτή την ευθύνη το χωριό σας την αναλαμβάνει πλήρως. Και σας τιμά όλες και όλους αυτή σας η πρωτοβουλία. Κλείνω λέγοντας, ότι χαίρομαι πολύ που σε αυτή σας την ευγενική και πατριωτική πρωτοβουλία, μου δώσατε την ευκαιρία να βάλω ένα λιθαράκι», ανέφερε ο κ. Τασούλας.
Επίσκεψη στην εκκλησία
Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας ξεναγήθηκε στη συνέχεια στην παλιά εκκλησία του Αγίου Γεωργίου με έτος ανέγερσης το 1776, ακούγοντας το αίτημα της Τοπικής Κοινότητας για την ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων και σωστικών εργασιών, παρουσία και του αναπλ. προϊσταμένου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων κ. Χουλιαρά και δεσμεύτηκε να μεταφέρει το αίτημα αυτό προς την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.
Στη συνέχεια ξεναγήθηκε στο παλιό σχολείο του χωριού που έχει ανακαινιστεί εκ βάθρων και αποτελεί μία κυψέλη πολιτισμού και διατήρησης της ιστορικής μνήμης ενώ ακολούθησε δεξίωση στο καφενείο του Ελευθεροχωρίου που αποτελεί έναν σημείο συνάντησης όσων κατάγονται από το χωριό και όχι μόνο.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
από την εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» 22-2-2026
