Αστρονόμοι ίσως έγιναν μάρτυρες της δημιουργίας μιας νέας μαύρης τρύπας στον γαλαξία της Ανδρομέδα, παρέχοντας μία από τις πιο καθαρές εικόνες που έχουμε για τον τρόπο με τον οποίο κάποια άστρα καταρρέουν αθόρυβα χωρίς την τυπική έκρηξη υπερκαινοφανούς.
Η ανακάλυψη έγινε από ομάδα υπό τον αστρονόμο του Πανεπιστήμιο Κολούμπια, Κισαλέι Ντε, εξετάζοντας αρχειακά δεδομένα από την αποστολή NEOWISE της NASA. Το άστρο M31-2014-DS1, περίπου 2,5 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, παρουσίασε αύξηση φωτεινότητας πριν από περίπου μία δεκαετία, εξασθένησε και τελικά εξαφανίστηκε, αφήνοντας πίσω έναν πυκνό πυρήνα που κατέρρευσε σχηματίζοντας μαύρη τρύπα.
Η μάζα του άστρου ήταν μόλις 13 φορές μεγαλύτερη από τον Ήλιο, σχετικά μικρή για τα συνήθη δεδομένα σχηματισμού μαύρων τρυπών. «Παρατηρήσεις σαν κι αυτές αλλάζουν την αντίληψη ότι μόνο τα πολύ μεγάλα άστρα γίνονται μαύρες τρύπες. Αν επιβεβαιωθεί, σημαίνει ότι υπάρχουν περισσότερες μαύρες τρύπες απ’ όσες πιστεύαμε», δήλωσε ο Ντε. Πριν εξαφανιστεί, το M31-2014-DS1 έλαμπε περίπου 100.000 φορές περισσότερο από τον Ήλιο, και η σημασία του παρομοιάστηκε με αυτή του Μπετελγκέζ στον αστερισμό του Ωρίωνα.
Η εξαφάνιση παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στο W. M. Keck Observatory στη Χαβάη το 2023 και επιβεβαιώθηκε από παρατηρήσεις με το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble και άλλα επίγεια αστεροσκοπεία. Σε αντίθεση με τις συνήθεις μαύρες τρύπες που σχηματίζονται μετά από έκρηξη υπερκαινοφανούς, εδώ φαίνεται πως το άστρο κατέρρευσε αθόρυβα μέσα σε λίγες ώρες.
Τα υπολείμματα του άστρου εμφανίζονται σήμερα ως αμυδρή υπέρυθρη λάμψη από σκόνη και αέριο γύρω από τη νεογέννητη μαύρη τρύπα, που σχηματίζουν έναν περιστρεφόμενο δίσκο τροφοδότησής της. Η περιοχή παραμένει ορατή σε ισχυρά παρατηρητήρια, όπως το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb Space Telescope, ενώ παρατηρήσεις με το Chandra X-ray Observatory δεν εντόπισαν ακτίνες Χ λόγω της πυκνής ατμόσφαιρας γύρω από τη μαύρη τρύπα.
Η ανακάλυψη προσφέρει έναν νέο τρόπο εντοπισμού παρόμοιων φαινομένων: οι αστρονόμοι μπορούν πλέον να αναζητούν σύντομες υπέρυθρες εκλάμψεις ως ενδείξεις ότι ένα άστρο πρόκειται να καταρρεύσει αθόρυβα. Όπως σημειώνει ο Ντε, «είναι η πιο κοντινή εμπειρία που έχουμε για να δούμε τον θάνατο ενός μεγάλου άστρου, μαθαίνοντας περισσότερα για τη φυσική των άστρων χωρίς να υπάρχει έκρηξη».
