Ισχυρές ενδείξεις μιας εντυπωσιακής κοσμικής σύγκρουσης γύρω από ένα μακρινό άστρο εντόπισαν αστρονόμοι, εκτιμώντας ότι πρόκειται για σύγκρουση δύο πλανητών που εκτόξευσε τεράστιες ποσότητες σκόνης και συντριμμιών στο διάστημα.
Η ανακάλυψη προέκυψε όταν ο Έλληνας αστρονόμος Αναστάσιος Τζανιδάκης, υποψήφιος διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, μελετούσε αρχειακές παρατηρήσεις τηλεσκοπίων από το 2020. Κατά την ανάλυση των δεδομένων εντόπισε περίεργες μεταβολές στη φωτεινότητα ενός άστρου που κανονικά θα έπρεπε να παραμένει σταθερή.
Το άστρο, γνωστό ως Gaia20ehk, βρίσκεται περίπου 11.000 έτη φωτός μακριά από τη Γη, κοντά στον αστερισμό της Πρύμνης. Αν και πρόκειται για άστρο κύριας ακολουθίας – παρόμοιο με τον Ήλιο – άρχισε να παρουσιάζει έντονες και απρόβλεπτες διακυμάνσεις στη φωτεινότητά του.
Όπως εξήγησε ο κ. Τζανιδάκης, από το 2016 παρατηρήθηκαν τρεις σημαντικές πτώσεις φωτεινότητας και από το 2021 το φαινόμενο έγινε εντελώς χαοτικό, κάτι που δεν συμβαίνει σε άστρα αυτού του τύπου.
Νέφος σκόνης και συντριμμιών
Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι μεταβολές δεν προέρχονταν από το ίδιο το άστρο, αλλά από τεράστιες ποσότητες σκόνης και πετρώδους υλικού που περνούσαν μπροστά από τη γραμμή θέασης προς τη Γη. Το νέφος αυτό φαίνεται να αποτελεί συντρίμμια από μια βίαιη πλανητική σύγκρουση, που πιθανότατα εκτόξευσε υλικό σε τροχιά γύρω από το άστρο.
Σύμφωνα με τον κ. Τζανιδάκη, το γεγονός είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς ελάχιστες πλανητικές συγκρούσεις έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα και καμία δεν μοιάζει τόσο με εκείνη που πιστεύεται ότι δημιούργησε το σύστημα Γης–Σελήνης.
Η σχετική μελέτη δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό The Astrophysical Journal Letters.
Η σημασία των υπέρυθρων παρατηρήσεων
Το μυστήριο λύθηκε όταν οι επιστήμονες εξέτασαν δεδομένα στο υπέρυθρο φως. Διαπίστωσαν ότι ενώ η φωτεινότητα στο ορατό φως μειωνόταν, στο υπέρυθρο φως αυξανόταν. Αυτό υποδηλώνει ότι το υλικό που εμποδίζει το φως του άστρου είναι εξαιρετικά θερμό, πιθανότατα λόγω της βίαιης σύγκρουσης των πλανητών.
Ο αστρονόμος Τζέιμς Ντάβενπορτ, μέλος της ερευνητικής ομάδας, σημείωσε ότι η αξιοποίηση δεδομένων πολλών δεκαετιών επιτρέπει στους επιστήμονες να εντοπίζουν αργές κοσμικές διεργασίες που διαφορετικά θα περνούσαν απαρατήρητες.
Στοιχεία που θυμίζουν τη δημιουργία της Γης
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το νέφος συντριμμιών κινείται σε απόσταση από το άστρο περίπου αντίστοιχη με την απόσταση Γης–Ήλιου. Σε αυτή την περιοχή τα συντρίμμια θα μπορούσαν σταδιακά να ψυχθούν και να επανενωθούν, ενδεχομένως σχηματίζοντας νέους πλανητικούς σχηματισμούς.
Το σενάριο παρουσιάζει εντυπωσιακές ομοιότητες με τη σύγκρουση που πιστεύεται ότι δημιούργησε το σύστημα Γη‑Σελήνη πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Μελλοντικές ανακαλύψεις
Η ανακάλυψη υπογραμμίζει τη σημασία της συνεχούς παρατήρησης του ουρανού. Το νέο τηλεσκόπιο του Αστεροσκοπείο Vera C. Rubin και το πρόγραμμα Legacy Survey of Space and Time αναμένεται να εντοπίσουν πολλές ακόμη παρόμοιες συγκρούσεις τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις των ερευνητών, μπορεί να καταγραφούν έως και 100 τέτοια γεγονότα μέσα στην επόμενη δεκαετία, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζονται και εξελίσσονται τα πλανητικά συστήματα στο Σύμπαν.
