Μια Ευρώπη προβληματισμένη για τις διεθνείς εξελίξεις αλλά ταυτόχρονα πιο απαιτητική απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτυπώνει το νέο Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, βασισμένο στην πανευρωπαϊκή έρευνα του φθινοπώρου 2025. Οι πολίτες εμφανίζονται λιγότερο αισιόδοξοι για τον κόσμο συνολικά, ωστόσο διατηρούν σαφώς πιο θετική στάση όταν η συζήτηση αφορά την προσωπική και οικογενειακή τους προοπτική.
Μόλις το 44% δηλώνει αισιόδοξο για το μέλλον του κόσμου, ενώ η απαισιοδοξία φτάνει το 52%. Αντίθετα, για την οικογένεια και τον εαυτό τους, το 76% δηλώνει αισιόδοξο. Για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της χώρας τους, οι εκτιμήσεις είναι πιο ισορροπημένες, με 57% να εμφανίζονται αισιόδοξοι και περίπου τέσσερις στους δέκα να δηλώνουν απαισιοδοξία.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκονται ζητήματα ασφάλειας. Οι ένοπλες συγκρούσεις κοντά στα σύνορα της ΕΕ προκαλούν ανησυχία στο 72% των πολιτών, ενώ υψηλά ποσοστά καταγράφονται και για τις κυβερνοεπιθέσεις από τρίτες χώρες, τις φυσικές καταστροφές που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, τη μετανάστευση και την ενεργειακή εξάρτηση. Σημαντική είναι και η ανησυχία για παρεμβάσεις τρίτων χωρών στις εκλογικές διαδικασίες των κρατών-μελών.
Παράλληλα, έντονη είναι η ανησυχία για την ποιότητα της πληροφόρησης και του δημόσιου λόγου. Η παραπληροφόρηση, το ψευδές περιεχόμενο που παράγεται μέσω τεχνητής νοημοσύνης, ο λόγος μίσους και οι απειλές κατά των προσωπικών δεδομένων συγκεντρώνουν ποσοστά ανησυχίας που προσεγγίζουν ή ξεπερνούν τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι πολίτες ζητούν «περισσότερη Ευρώπη». Το 66% θεωρεί ότι ο ρόλος της ΕΕ στην προστασία των πολιτών από παγκόσμιες κρίσεις και κινδύνους ασφάλειας πρέπει να ενισχυθεί, ενώ σχεδόν εννέα στους δέκα τάσσονται υπέρ μεγαλύτερης ενότητας μεταξύ των κρατών-μελών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη ισχυρότερης διεθνούς παρουσίας της Ένωσης και περισσότερων εργαλείων για την αντιμετώπιση των προκλήσεων.
Ως βασικούς τομείς στους οποίους θα πρέπει να εστιάσει η ΕΕ για να ενισχύσει τη θέση της διεθνώς, οι πολίτες αναδεικνύουν την άμυνα και την ασφάλεια, την οικονομία και τη βιομηχανία, καθώς και την ενεργειακή ανεξαρτησία. Ακολουθούν η εκπαίδευση, η έρευνα, οι ευρωπαϊκές αξίες και η επισιτιστική ασφάλεια.
Σε ό,τι αφορά τις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρώτο ζήτημα αναδεικνύεται το κόστος ζωής, με τον πληθωρισμό και τις αυξανόμενες τιμές να απασχολούν το 41% των πολιτών. Έπονται η οικονομία και η απασχόληση, η άμυνα και η ασφάλεια, καθώς και η δημόσια υγεία. Στις αξίες που θεωρούνται κορυφαίες, κυριαρχεί η ειρήνη, ακολουθούμενη από τη δημοκρατία, την ελευθερία της έκφρασης, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου.
Για το προσωπικό βιοτικό επίπεδο, η πλειονότητα των Ευρωπαίων εκτιμά ότι θα παραμείνει σταθερό τα επόμενα πέντε χρόνια, με τις νεότερες ηλικίες να εμφανίζονται αισθητά πιο αισιόδοξες από τις μεγαλύτερες. Οι νέοι, παράλληλα, δηλώνουν πιο απαιτητικοί από την Ένωση, ζητώντας μεγαλύτερη ενότητα, ισχυρότερη φωνή και περισσότερα μέσα για την επίτευξη των στόχων της.
Συνολικά, το Ευρωβαρόμετρο καταγράφει μια κοινωνία που βιώνει έντονη ανασφάλεια, κυρίως λόγω γεωπολιτικών και οικονομικών πιέσεων, αλλά εξακολουθεί να βλέπει την Ευρωπαϊκή Ένωση ως βασικό φορέα προστασίας, σταθερότητας και συλλογικής απάντησης στις σύγχρονες προκλήσεις.
