Στην ομιλία της στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε την Ευρωπαϊκή Ένωση ως μια «αυτόνομη» γεωπολιτική δύναμη, ικανή να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της ακόμα και έναντι των παραδοσιακών συμμάχων της.
Ευρωπαϊκή «ανεξαρτησία» και η νέα γεωοικονομική στρατηγική
Η ίδια υποστήριξε ότι οι διεθνείς ισορροπίες έχουν αλλάξει ριζικά και ότι η Ευρώπη πρέπει να προσαρμοστεί, χτίζοντας μια νέα μορφή «ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας» σε οικονομικό, αμυντικό και ασφαλείας επίπεδο. Ως μέρος αυτής της στρατηγικής, έθεσε ως προτεραιότητα τη μείωση της εξάρτησης από συγκεκριμένους εταίρους, με διεύρυνση των εμπορικών σχέσεων και διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού, αναφέροντας μεταξύ άλλων τη συμφωνία ΕΕ–Μερκοσούρ και τις διαπραγματεύσεις με την Ινδία.
Προειδοποίηση για «επικίνδυνη καθοδική σπείρα» στις σχέσεις με τις ΗΠΑ
Το πιο αιχμηρό σημείο της παρέμβασής της αφορούσε τις σχέσεις με τις ΗΠΑ, εν μέσω προτάσεων για νέους αμερικανικούς δασμούς. Η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε τα ενδεχόμενα μέτρα «λάθος» για δύο μακροχρόνιους συμμάχους, επισημαίνοντας ότι μια συμφωνία πρέπει να τηρείται και ότι μια κλιμάκωση θα ωφελούσε τους «αντιπάλους» της Δύσης. Παράλληλα, τόνισε ότι οι πολίτες των ΗΠΑ παραμένουν «φίλοι» της Ευρώπης, αλλά προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας «καθοδικής σπείρας» στις διμερείς σχέσεις.
Αρκτική και Γροιλανδία στο επίκεντρο της ασφάλειας
Στο κλείσιμο της ομιλίας της, η πρόεδρος της Επιτροπής έδωσε έμφαση στην Αρκτική ως νέο πεδίο ανταγωνισμού. Υπογράμμισε ότι η κυριαρχία της Γροιλανδίας και του Βασιλείου της Δανίας είναι «αδιαπραγμάτευτη» και ανακοίνωσε την πρόθεση της ΕΕ να προχωρήσει σε σημαντικές επενδύσεις στη Γροιλανδία, σε υποδομές και στην τοπική οικονομία.
Ατλαντική συμμαχία με αιχμή την Αρκτική
Ταυτόχρονα, προσπάθησε να δείξει ότι η Ευρώπη και οι ΗΠΑ μοιράζονται κοινές προτεραιότητες στην Αρκτική, αναφέροντας ως παράδειγμα την πώληση παγοθραυστικών από τη Φινλανδία στις ΗΠΑ και τον ρόλο των βόρειων κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Η παρέμβασή της συνδέθηκε με την ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής ικανότητας, με αναφορές σε αυξήσεις δαπανών και στη διαμόρφωση νέας στρατηγικής ασφάλειας, η οποία αναμένεται να δημοσιευθεί εντός του έτους.
Ουκρανία, άμυνα και σύνδεση οικονομίας–ασφάλειας
Για την Ουκρανία, η φον ντερ Λάιεν επανέλαβε τη δέσμευση της ΕΕ να στηρίξει το Κίεβο «μέχρι να υπάρξει δίκαιη και διαρκής ειρήνη», ανακοινώνοντας δάνειο 90 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2027. Παράλληλα, έθεσε στο επίκεντρο τη σύνδεση της οικονομίας με την ασφάλεια, επισημαίνοντας την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και την πρόοδο σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και οι προηγμένοι μη επανδρωμένοι μηχανισμοί.
Το μήνυμα από το Νταβός
Το βασικό μήνυμα από το Νταβός ήταν ότι η Ευρώπη δεν επιδιώκει να απομακρυνθεί από τις ΗΠΑ, αλλά να προετοιμαστεί για έναν κόσμο όπου οι συμμαχίες δοκιμάζονται, τα συμφέροντα συγκρούονται και η ασφάλεια αντιμετωπίζεται ως αδιαίρετη από την οικονομία.
