Ιστορικό ρεκόρ για τον χρυσό πάνω από τα 5.000 δολάρια εν μέσω γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας
Σε πρωτοφανή επίπεδα εκτοξεύθηκε η τιμή του χρυσού, καθώς ξεπέρασε για πρώτη φορά το όριο των 5.000 δολαρίων ανά ουγγιά (περίπου 4.300 ευρώ), συνεχίζοντας μια εντυπωσιακή ανοδική πορεία. Μέσα στο 2025, το πολύτιμο μέταλλο έχει καταγράψει σωρευτική άνοδο άνω του 60%, σημειώνοντας μία από τις ισχυρότερες χρονιές στην ιστορία του.
Η νέα αυτή άνοδος συνδέεται άμεσα με την κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων, καθώς οι σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και ΝΑΤΟ δοκιμάζονται από τις εξελίξεις γύρω από τη Γροιλανδία, εντείνοντας το κλίμα αβεβαιότητας στις διεθνείς αγορές. Παράλληλα, ανησυχία προκαλούν και οι εμπορικές πρωτοβουλίες της Ουάσινγκτον, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να απειλεί πρόσφατα με την επιβολή δασμών 100% στον Καναδά, σε περίπτωση σύναψης εμπορικής συμφωνίας με την Κίνα.
Σε περιβάλλον αυξημένων κινδύνων, οι επενδυτές στρέφονται παραδοσιακά σε περιουσιακά στοιχεία που θεωρούνται «ασφαλή καταφύγια», με τον χρυσό και τα λοιπά πολύτιμα μέταλλα να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Ενδεικτικό είναι ότι και το ασήμι σημείωσε ιστορικό ορόσημο, ξεπερνώντας τα 100 δολάρια ανά ουγγιά, μετά από άνοδο σχεδόν 150% το προηγούμενο έτος.
Η ενισχυμένη ζήτηση για χρυσό αποδίδεται σε συνδυασμό παραγόντων: τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό, την αποδυνάμωση του δολαρίου, τις μαζικές αγορές από κεντρικές τράπεζες, αλλά και τις προσδοκίες για νέες μειώσεις επιτοκίων από τη Federal Reserve εντός του έτους. Οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Γάζα, καθώς και η σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από αμερικανικές αρχές, συνέβαλαν επίσης στην ενίσχυση του κλίματος ανασφάλειας.
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά που στηρίζουν διαχρονικά την αξία του χρυσού είναι η περιορισμένη διαθεσιμότητά του. Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Συμβουλίου Χρυσού, η συνολική ποσότητα που έχει εξορυχθεί παγκοσμίως ανέρχεται σε περίπου 216.265 τόνους, όγκος που αντιστοιχεί σε μόλις τρεις έως τέσσερις πισίνες ολυμπιακών διαστάσεων. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πραγματοποιήθηκε μετά το 1950, χάρη στη βελτίωση των τεχνολογιών εξόρυξης και την ανακάλυψη νέων κοιτασμάτων.
Την ίδια ώρα, η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ εκτιμά ότι απομένουν περί τους 64.000 τόνους χρυσού που μπορούν ακόμη να εξορυχθούν από γνωστά υπόγεια αποθέματα, με την παγκόσμια προσφορά να αναμένεται να σταθεροποιηθεί τα επόμενα χρόνια.
Όπως επισημαίνει ο Νίκολας Φράπελ, επικεφαλής θεσμικών αγορών της ABC Refinery, ο χρυσός ξεχωρίζει επειδή δεν συνδέεται με το χρέος ή την απόδοση τρίτων. «Σε αντίθεση με τα ομόλογα ή τις μετοχές, η αξία του δεν εξαρτάται από την πορεία μιας εταιρείας ή ενός εκδότη. Αποτελεί βασικό εργαλείο διαφοροποίησης σε έναν κόσμο αυξημένης αβεβαιότητας», σημειώνει.
Το 2025 καταγράφεται ήδη ως χρονιά-ορόσημο για τον χρυσό, με τη μεγαλύτερη ετήσια άνοδο από το 1979. Οι επενδυτές απομακρύνονται από πιο ριψοκίνδυνες τοποθετήσεις, υπό τον φόβο ότι οι αγορές μετοχών –ιδίως στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης– είναι υπερτιμημένες, οδηγώντας το πολύτιμο μέταλλο σε διαδοχικά ιστορικά υψηλά.
Παράλληλα, οι προσδοκίες για χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής λειτουργούν ευνοϊκά για τον χρυσό, καθώς τα χαμηλότερα επιτόκια μειώνουν την ελκυστικότητα των ομολόγων και ενισχύουν την αναζήτηση εναλλακτικών επενδύσεων. Η Federal Reserve εκτιμάται ότι θα προχωρήσει σε δύο μειώσεις επιτοκίων εντός του έτους.
Σημαντικό ρόλο στη ζήτηση διαδραματίζουν και οι κεντρικές τράπεζες, οι οποίες το προηγούμενο έτος ενίσχυσαν τα αποθεματικά τους με εκατοντάδες τόνους χρυσού. Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι μια αγορά που κινείται έντονα από τις ειδήσεις μπορεί να παρουσιάσει και απότομες διορθώσεις, εφόσον προκύψουν απρόβλεπτες εξελίξεις με θετικό πρόσημο για τη διεθνή οικονομία.
Πέρα από την επενδυτική διάσταση, ο χρυσός διατηρεί και έντονη πολιτισμική σημασία σε πολλές χώρες. Σε κοινωνίες όπως η Ινδία, η αγορά του συνδέεται με εορτές και κοινωνικά γεγονότα, όπως οι γάμοι, ενώ το φεστιβάλ Ντιβάλι θεωρείται παραδοσιακά ευνοϊκή περίοδος για την απόκτησή του. Σύμφωνα με τη Morgan Stanley, τα ινδικά νοικοκυριά κατέχουν χρυσό αξίας 3,8 τρισ. δολαρίων, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 89% του ΑΕΠ της χώρας. Παράλληλα, η Κίνα παραμένει η μεγαλύτερη ενιαία αγορά κατανάλωσης χρυσού παγκοσμίως, με την απόκτησή του να συνδέεται ευρέως με την καλή τύχη.
