Σε μια νέα και ιδιαίτερα ανησυχητική φάση εισέρχεται η παγκόσμια κρίση νερού, καθώς ποταμοί, λίμνες και υπόγεια υδατικά αποθέματα εξαντλούνται με ρυθμούς ταχύτερους από αυτούς της φυσικής αναπλήρωσης. Αυτό επισημαίνεται σε έκθεση που δημοσίευσε την Τρίτη 20 Ιανουαρίου το Ινστιτούτο του ΟΗΕ για το Νερό, το Περιβάλλον και την Υγεία (UNU-INWEH).
Σύμφωνα με την έκθεση, δεκαετίες υπερκατανάλωσης, ρύπανσης, περιβαλλοντικής υποβάθμισης και αυξανόμενης πίεσης από την κλιματική αλλαγή έχουν οδηγήσει πολλά υδάτινα συστήματα πέρα από το σημείο ανάκαμψης, καθιστώντας αναγκαία μια ριζική αναθεώρηση των υφιστάμενων πολιτικών διαχείρισης.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι όροι όπως «υδατική πίεση» ή «υδατική κρίση» δεν επαρκούν πλέον για να περιγράψουν τη σημερινή κατάσταση. Αντίθετα, προτείνεται ο όρος «χρεοκοπία του νερού», για να αποτυπωθεί μια πραγματικότητα όπου η μακροχρόνια χρήση υπερβαίνει συστηματικά την αναπλήρωση, προκαλώντας σοβαρές και μη αναστρέψιμες βλάβες στα οικοσυστήματα.
Η κατάσταση αυτή αντικατοπτρίζεται, μεταξύ άλλων, στη συρρίκνωση μεγάλων λιμνών, σε ποταμούς που δεν φτάνουν πλέον στη θάλασσα κατά τη διάρκεια του έτους, αλλά και στη σταθερή εξάντληση υπόγειων υδροφορέων. Εκτιμάται ότι περίπου το 70% των βασικών υδροφόρων οριζόντων παγκοσμίως εμφανίζουν μακροπρόθεσμη πτώση, γεγονός που συνδέεται με ολοένα και συχνότερες κρίσεις «ημέρας μηδέν» σε αστικά κέντρα, όταν η ζήτηση υπερβαίνει τη διαθέσιμη προσφορά.
Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση, με την παγκόσμια μάζα των παγετώνων να έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 30% από το 1970. Η απώλεια αυτή απειλεί την εποχική παροχή νερού από το λιώσιμο των πάγων, από την οποία εξαρτώνται εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι.
Όπως δήλωσε στο AFP ο διευθυντής του UNU-INWEH και βασικός συντάκτης της έκθεσης, Κάβεχ Μαντάνι, η «υδατική χρεοκοπία» δεν αφορά όλες τις χώρες στον ίδιο βαθμό, ωστόσο αποτελεί σαφή προειδοποίηση. Τόνισε ότι οι κυβερνήσεις οφείλουν να αντιμετωπίσουν την έλλειψη νερού όχι ως προσωρινό φαινόμενο, αλλά ως διαρθρωτικό πρόβλημα, αναγνωρίζοντας έγκαιρα τη σοβαρότητά του ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω μη αναστρέψιμες συνέπειες.
Η έκθεση βασίζεται σε υφιστάμενα δεδομένα και στοχεύει κυρίως στον επαναπροσδιορισμό του πλαισίου με το οποίο προσεγγίζεται η παγκόσμια κρίση νερού. Παράλληλα, προαναγγέλλεται επιστημονική δημοσίευση στο περιοδικό Water Resources Management, όπου θα προταθεί επίσημος ορισμός για τον όρο «χρεοκοπία του νερού».
Παρότι ορισμένοι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η κατάσταση διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή και ότι καταγράφεται πρόοδος σε τοπικό επίπεδο, η έκθεση του ΟΗΕ υπογραμμίζει ότι, σε παγκόσμια κλίμακα, η διαχείριση των υδάτινων πόρων έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο.
