Ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης Κεφαλογιάννης παρουσίασε το σχέδιο νόμου με τίτλο: «Ενεργή Μάχη» που αφορά την αναμόρφωση για την πρόληψη και διαχείριση φυσικών καταστροφών, στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Στόχος, όπως επισήμανε είναι να βγει σε δημόσια διαβούλευση τις επόμενες ημέρες, έτσι ώστε να έχει ψηφιστεί μέχρι τέλος Φεβρουαρίου, ενώ πολλές από τις διατάξεις τις οποίες θα περιλαμβάνει, θα εφαρμοστούν ήδη από την επόμενη αντιπυρική περίοδο. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει τέσσερις βασικούς μεταρρυθμιστικούς στόχους. Σύμφωνα με τον κο Κεφαλογιάννη, ο λόγος είναι πως μετά την εφαρμογή του νόμου 4662/20 βάσει του οποίου ιδρύθηκε η Πολιτική Προστασία στην χώρα μας, υπήρξανε διάφορες αρρυθμίες και κάποια θεσμικά κενά, τα οποία η κυβέρνηση είδε στην πράξη ότι δυσκολεύουνε την καταστολή. Ενώ ο συγκεκριμένος νόμος είχε πράγματι πάρα πολύ σημαντικές προβλέψεις σε μία σειρά από ζητήματα σε όλα τα στάδια αντιμετώπισης των φυσικών καταστροφών, ίσως είχε κάποιες ελλείψεις όσον αφορά κυρίως την πρόληψη και γι’ αυτό το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου δίνει πολύ μεγάλη βαρύτητα στο ζήτημα της πρόληψης και είναι αποτέλεσμα μίας συνεργασίας με την Αυτοδιοίκηση, καθώς οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης 1ου και 2ου βαθμού έχουν έναν καθοριστικό ρόλο.
Οι τέσσερις μεταρρυθμιστικοί στόχοι είναι στην ουσία η οργανωτική αναδιάρθρωση και η ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του Πυροσβεστικού Σώματος και γενικότερα του Εθνικού Μηχανισμού Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων. Μετατοπίζεται το μοντέλο της καταστολής και πλέον προχωρά στην πρόληψη, δίνοντας όχι μόνο σοβαρές προσπάθειες, αλλά πολύ μεγάλη βαρύτητα στο κομμάτι της πρόληψης.
Ένας τρίτος μεταρρυθμιστικός στόχος, εξίσου σημαντικός, στο πλαίσιο της διαφάνειας και της λογοδοσίας για τα συμπεράσματα από τις φυσικές καταστροφές εν όψει και της επόμενης αντιπυρικής περιόδου. “Δηλαδή, να μπορέσουμε στο τέλος αυτής να έχουμε όλα τα συμπεράσματα ενώπιον όλων των θεσμικών οργάνων, κυρίως του Ελληνικού Κοινοβουλίου, που από εκεί πέρα θα μπορεί να γίνει και μία θεσμικού τύπου συζήτηση” είπε. Ο τέταρτος άξονας είναι στην ουσία η αναβάθμιση της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης. “Στην ουσία, θα μετασχηματίσουμε την επιχειρησιακή γνώση του Πυροσβεστικού Σώματος και της Πολιτιστικής Προστασίας σε μία λογική όπου πρακτικά η Πυροσβεστική Ακαδημία θα γίνει ένα ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα. Ακολουθούμε το μοντέλο, δηλαδή, των ΑΕΙ αλλά και των ΑΣΕΙ, των στρατιωτικών σχολών, έτσι ώστε να μπορέσουμε να κάνουμε μία σειρά από ζητήματα στο κομμάτι της έρευνας και της εκπαίδευσης, έτσι ώστε οι επόμενοι νέοι αξιωματικοί και οι Πυροσβέστες να έχουν όλο το γνωσιακό αντικείμενο που αφορά τις νέες προκλήσεις” επισήμανε.
Οι αρρυθμίες
Στην τοποθέτησή του ο κος Κεφαλογιάννης τόνισε ότι υπάρχει μία ασάφεια ρόλων και μία διάχυτη διοικητική ευθύνη. “Πολλές φορές, δηλαδή, υπήρχε κατακερματισμός των δομών και των επιχειρησιακών κέντρων. Αντιμετωπίσαμε πολλές φορές απουσία κοινής επιχειρησιακής γλώσσας αλλά και πρωτοκόλλων και μάλιστα κρίσιμες ώρες ενός περιστατικού υπήρχε απώλεια κρίσιμων πληροφοριών. Επίσης, υπήρξαν περιστατικά όπου υπήρχε ελλιπής επιχειρησιακή επικοινωνία και παράλληλα κανάλια πληροφόρηση μεταξύ των διαλειτουργικών κέντρων και βεβαίως, έλλειψη μίας κοινής ψηφιακής υποδομής. Δηλαδή, η απουσία μίας κοινής πλατφόρμας διαχείρισης σε πραγματικό χρόνο των περιστατικών. Μία δεύτερη ενότητα όπου υπήρξαν ελλείμματα ήταν το ζήτημα των στρατηγικών κενών. Στην χώρα μας δεν υπάρχει εθνικό σχέδιο ολοκληρωμένης διαχείρισης δασικών πυρκαγιών. Δηλαδή, ένας μακροπρόθεσμος σχεδιασμός όπου θα ξέρουμε για τα επόμενα χρόνια τι πρέπει να κάνει ο κάθε αρμόδιος φορέας. Όπως είπα προηγουμένως, η πρόληψη δεν ήταν δεσμευτική. Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες υποχρεωτικά εκπονούν σχέδια όσον αφορά την αντιμετώπιση των περιστατικών, κυρίως όμως αφού ξεσπάσει το περιστατικό. Δηλαδή τι θα γίνει όσον αφορά τις εκκενώσεις, ποιες πράξεις πρέπει να κάνουν οι φορείς. Όμως, δεν υπάρχει υποχρεωτικότητα όσον αφορά την πρόληψη. Έτσι λοιπόν, το σχέδιο νόμου έρχεται να καλύψει αυτό το κενό. Επίσης υπήρξε μια ανεπαρκής διερεύνηση των αιτιών των πυρκαγιών. Η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, η ΔΑΕΠ πράγματι έχει κάνει πολλά βήματα τα προηγούμενα χρόνια, όσον αφορά την διερεύνηση περιστατικών. Αλλά, εκ των πραγμάτων, λόγω της υποστελέχωσης αλλά και κάποιων άλλων θεσμικών κενών και ασαφειών μπορούσε να διερευνήσει ένα πολύ μεγάλο ποσό των περιστατικών, όχι όμως το σύνολο αυτών. Γι’ αυτό και θα προχωρήσουμε στην ενίσχυσή της. Ταυτόχρονα, δεν υπήρχε ένα θεσμικό όργανο όπου στην ουσία θα έκανε πρόγνωση πλημμυρικού κινδύνου. Υπάρχει η Επιτροπή Εκτίμησης Κινδύνου, στο πλαίσιο της οποίας μαζί με κάποιους επιστήμονες που συμμετέχουν στο συγκεκριμένο όργανο, γίνονται συζητήσεις και λαμβάνονται αποφάσεις όσον αφορά τα πλημμυρικά φαινόμενα. Μία τρίτη ενότητα, είναι η έλλειψη ενός μηχανισμού αποτίμησης και ανατροφοδότησης, θεσμικά κατοχυρωμένου όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές. Βλέπετε ότι υπάρχει απουσία θεσμοθετημένων κύκλων αξιολόγησης επιχειρησιακής δράσης. Δεν υπάρχει η θεσμική υποχρέωση ετήσιου απολογισμού την αντιπυρική περίοδο. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να ανοίξω μία παρένθεση και να σας πω ότι εγώ ενημέρωσα την Επιτροπή της Βουλής Περιβάλλοντος και Περιφερειών την τελευταία εβδομάδα πριν κλείσει η Βουλή για τις διακοπές. Ήταν μία πρωτοβουλία την οποία έλαβα διότι θεώρησα θεσμικό μου καθήκον να ενημερώσω αυτές τις δύο Επιτροπές και όχι να περιμένω κάθε φορά την αρχή της αντιπυρικής, που όντως γίνεται μία πολύ σοβαρή συζήτηση, αλλά δεν γίνεται μετά η αξιολόγηση. Αυτό λοιπόν πλέον το θεσμοθετούμε καθώς θα είναι υποχρεωτικό στο τέλος κάθε αντιπυρικής περιόδου να υπάρχει μία έκθεση η οποία θα διαβιβάζεται στην Βουλή και εκείνη θα κρίνει ποιες ενέργειες θα πρέπει να ακολουθήσουν. Αν, δηλαδή, θα πρέπει να καλείται ο Υπουργός στις επιτροπές εκείνες, προκειμένου να γίνει μία συνεδρίαση ακόμα και σε επίπεδο Ολομέλειας. Ο τέταρτος άξονας αφορά το αναχρονιστικό εκπαιδευτικό πλαίσιο. Βλέπουμε ότι απουσιάζει το τυποποιημένο εκπαιδευτικό πλαίσιο στα πρότυπα των ΑΕΙ και υπάρχει έλλειψη εξειδίκευσης σύγχρονων δεξιοτήτων στα στελέχη”.
Όσον αφορά την επιχειρησιακή λειτουργία, δημιουργούνται 13 Περιφερειακά Κέντρα Συμβάντων. Στην ουσία πρόκειται για 13 μικρά ΕΣΚΕΔΙΚ στην έδρα κάθε Περιφέρειας της χώρας, συνδεδεμένα με το κεντρικό ΕΣΚΕΔΙΚ που βρίσκεται εδώ. “Θα έχουμε επιχειρησιακή εικόνα για κάθε συμβάν που θα υπάρχει στην επικράτεια, με συγκεκριμένη κατεύθυνση και θα θεσμοθετείται το Tactical Command Element, δηλαδή το τακτικό στοιχείο διοίκησης” είπε. Επιπροσθέτως, ιδρύεται η Επιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, η οποία θα αποτελεί μέρος της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου μαζί με τις πυρκαγιές.
Στον δεύτερο άξονα του νομοσχεδίου θεσπίζεται, πλέον, ένα δεκαετές στρατηγικό σχέδιο ολοκληρωμένης διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών, το οποίο θα εγκρίνεται και από το ΚΥΣΕΑ. Άρα, θα γνωρίζει πλέον το κράτος για τα επόμενα δέκα χρόνια ποιο είναι το στρατηγικό του σχέδιο, το οποίο βεβαίως θα εξειδικεύεται ανά Δήμο και ανά περιφέρεια όπου θα υπάρχει συγκεκριμένη στοχοθεσία και K.P.Is για την αξιολόγηση της προόδου. Βεβαίως όλα αυτά θα είναι σε ευθυγράμμιση με διεθνή πρότυπα, όσον αφορά την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών. Πλέον, καθιερώνεται υποχρεωτικότητα στα τοπικά σχέδια πρόληψης σε κάθε Δήμο. Την ίδια στιγμή η ΔΑΕΕ, δηλαδή η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού μετατρέπεται σε μια κεντρική και εξειδικευμένη μονάδα διερεύνησης των εμπρησμών και ταυτόχρονα συστήνονται 35 ανακριτικά κλιμάκια σε όλη τη χώρα, τα οποία θα έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα τη διερεύνηση των περιστατικών. Αυτή τη στιγμή, ο κάθε αξιωματικός της πυροσβεστικής μπορεί να έχει παράλληλα ανακριτικά καθήκοντα. Με το νομοσχέδιο, ιδρύονται 35 ανακριτικά κλιμάκια με αποκλειστική αρμοδιότητα την διερεύνηση των περιστατικών ακριβώς για να μπορούμε να επιταχύνουμε τους χρόνους απονομής δικαιοσύνης. Επίσης, θα υπάρξει πιστοποίηση των εμπειρογνωμόνων, εκείνων οι οποίοι ασχολούνται με τη διερεύνηση των αιτιών πυρκαγιών. Πολλές φορές βγαίνουν στα μέσα μαζικής ενημέρωσης διάφοροι οι οποίοι να λένε ότι είναι εμπειρογνώμονες για πυρκαγιές, πολλές φορές χωρίς να έχουν περάσει την αντίστοιχη διαδικασία.
Όσον αφορά την εθνική βάση δεδομένων, θα υπάρξει μία αναδιάρθρωση και ψηφιακή αποτύπωση των σχεδίων πρόληψης. Διότι μέσω της ψηφιακής αποτύπωσης θα μπορεί ο κάθε πολίτης να μπαίνει στον Δήμο του και να βλέπει ποιο είναι το σχέδιο που έχει κάνει ο Δήμος για την πρόληψη. Δηλαδή που θα βρίσκονται οι κρουνοί, που θα πρέπει να κινηθεί ο πολίτης όταν θα ξεσπάσει το περιστατικό και θα μπορεί, ενδεχομένως, να προσθέτει παρατηρήσεις, έτσι ώστε να ενισχύονται τα σχεδία. Ένα άλλο χρήσιμο εργαλείο είναι το αντιπύρ, το οποίο αυτή τη στιγμή χρησιμοποιείται μόνο ως μέσο αυτοπροστασίας των πυροσβεστών. Δηλαδή όταν ένας πυροσβέστης βλέπει ότι έρχεται μία πυρκαγιά κατά πάνω του, έχει το δικαίωμα να βάλει κάποιο πυρ για να προστατευτεί. Πλέον όμως θα χρησιμοποιείται θεσμοθετημένα και ως μέσο αντιμετώπισης της πυρκαγιάς. “Για παράδειγμα, αν βλέπουμε ότι μία πυρκαγιά ξεφεύγει και δεν μπορούμε με κάποιον άλλον τρόπο να την αντιμετωπίσουμε, θα μπαίνει μία γραμμή αντιπύρ σε συγκεκριμένο σημείο, σε συνεργασία με τις δασικές υπηρεσίες, έτσι ώστε να μην έχουμε επέκταση σε κρίσιμα οικοσυστήματα” τόνισε.
Όσον αφορά τη διαφάνεια, θα συσταθεί μία ειδική επιτροπή επιστημόνων για την αξιολόγηση της διερεύνησης των αιτιών και την αξιολόγηση της δράσης των υπηρεσιών, και θα καθιερωθούν δείκτες απόδοσης. Παράλληλα, όσον αφορά τη θεσμική λογοδοσία, θα υπάρχει ετήσια έκθεση απολογισμού αντιπυρικής περιόδου η οποία θα διαβιβάζεται στη Βουλή, όπως συμβαίνει και με πολλές Ανεξάρτητες Αρχές. Από κει και πέρα το Εθνικό Κοινοβούλιο θα κρίνει κατά πόσο αυτή η έκθεση θα συζητείται σε επίπεδο επιτροπής ή ακόμα και Ολομέλειας. Σε ό,τι αφορά τον εθελοντισμό, θα καθιερώνεται Μητρώο Επικουρικών Δυνάμεων.
Ιδρύεται ένα Μητρώο Επικουρικών Δυνάμεων, όπου μπορεί κάποιος να πει ότι “εγώ ως ιδιώτης διαθέτω ένα μηχάνημα έργου και θέλω να βοηθήσω στην προσπάθεια, εφόσον υπάρξει κάποια πυρκαγιά στην περιοχή μου”. Στην ουσία ο κρατικός μηχανισμός θα είναι σε θέση να γνωρίζει που υπάρχουν αυτά τα μηχανήματα και το ανθρώπινο δυναμικό, πέραν των εθελοντών της πολιτικής προστασίας και των εθελοντών πυροσβεστών, έτσι ώστε να γνωρίζει ποιος μπορεί να προσφέρει οτιδήποτε από τους πολίτες σε μία περιοχή, όταν θα ξεσπάσει το περιστατικό. Επιπλέον, υπάρχει θεσμοθετημένη οικονομική ενίσχυση των εθελοντικών οργανώσεων. Θυμίζω ότι στον προϋπολογισμό υπήρξε πρόβλεψη για ένα κονδύλιο 300.000 ευρώ, το οποίο τώρα αυξάνεται στις 500.000 ευρώ για τις εθελοντικές οργανώσεις πολιτικής προστασίας. Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρξει μία ενίσχυση μεταξύ 2.000 και 3.000 ευρώ, για την κάλυψη πάγιων εξόδων τους, κυρίως σε καύσιμα και κάποια διόδια, ανάλογα με τον αριθμό των οργανώσεων, που θα είναι καταγεγραμμένες στο Εθνικό Μητρώο Πολιτικής Προστασίας.
Ταυτόχρονα καλύπτεται ένα πάγιο αίτημά τους, την αύξηση του ορίου ηλικίας από τα 60 στα 65.Όπως επίσης και την πανελλαδική αξιοποίηση της προσφοράς τους. Επίσης, υπάρχει μια συζήτηση όσον αφορά την καταβολή αμοιβής στους εργαζομένους εθελοντές της πολιτικής προστασίας του δημόσιου τομέα. Τέλος, σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση, αναδιοργανώνεται πλήρως η Πυροσβεστική Ακαδημία, όπου πρακτικά αναβαθμίζεται σε ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα το οποίο θα στελεχώνεται με μέλη ΔΕΠ, μόνιμους δηλαδή καθηγητές σε εξειδικευμένα αντικείμενα. “Θα δώσουμε, παράλληλα, τη δυνατότητα πρώτου, δεύτερου και τρίτου κύκλου σπουδών, δηλαδή μεταπτυχιακού και διδακτορικού, όπως επίσης συστήνεται ΕΛΚΕ. Δηλαδή ένας λογαριασμός για την έρευνα στην Πυροσβεστική Ακαδημία. Η Σχολή Επαγγελματικής Μετεκπαίδευσης Επιτελών Στελεχών είναι κάτι αντίστοιχο με την ΣΕΘΑ (Σχολή Εθνικής Άμυνας) για τις Ένοπλες Δυνάμεις. Αυτό σημαίνει πρακτικά πως για να ανελιχθεί κάποιος ως ανώτατος αξιωματικός, θα πρέπει υποχρεωτικά να έχει περάσει τη Σχολή Επαγγελματικής Μετεκπαίδευσης. Ενώ, όσον αφορά το Κέντρο Εκπαίδευσης Πυροσβεστικού Σώματος και την πιστοποίηση εθελοντών του Πυροσβεστικού Σώματος, θα υπάρχει μία αναβάθμιση όσον αφορά το περιεχόμενο σπουδών τους” κατέληξε στην ομιλία του.
