Δύο νέους υποτύπους της σκλήρυνσης κατά πλάκας (ΣΚΠ) εντόπισαν επιστήμονες στη Βρετανία, σε μια εξέλιξη που ενδέχεται να συμβάλει στη βελτίωση της διάγνωσης και στην ανάπτυξη πιο εξατομικευμένων θεραπευτικών στρατηγικών. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Queen Square Analytics και το University College London (UCL) και βασίστηκε στην ανάλυση δεδομένων από 634 ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας.
Οι ερευνητές αξιοποίησαν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να επεξεργαστούν απεικονιστικά δεδομένα μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου, καθώς και τα επίπεδα των νευροϊνιδίων ελαφράς αλύσου (neurofilament light chain – NfL) στο αίμα. Ο συγκεκριμένος δείκτης θεωρείται αξιόπιστος βιολογικός δείκτης βλάβης των νευρικών κυττάρων.
Από την ανάλυση προέκυψαν δύο διακριτοί, «βιολογικά τεκμηριωμένοι» υποτύποι της νόσου. Ο πρώτος χαρακτηρίστηκε ως «πολλαπλή σκλήρυνση πρώιμης sNfL» και συνδέεται με αυξημένα επίπεδα του δείκτη sNfL ήδη από τα αρχικά στάδια της νόσου. Οι ασθενείς αυτής της ομάδας εμφάνιζαν επίσης βλάβες στο μεσολόβιο, περιοχή του εγκεφάλου που παίζει καθοριστικό ρόλο στη γνωστική λειτουργία, τη μνήμη και τον κινητικό συντονισμό.
Ο δεύτερος υποτύπος, που ονομάστηκε «πολλαπλή σκλήρυνση όψιμης sNfL», παρουσίαζε μεταγενέστερη αύξηση των επιπέδων sNfL και συσχετιζόταν με πρώιμη απώλεια εγκεφαλικού όγκου στον φλοιό και σε τμήματα της φαιάς ουσίας. Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Brain.
Όπως ανέφερε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δρ. Αρμάν Εσάγκι από το UCL Queen Square Institute of Neurology και το UCL Hawkes Institute, ο συνδυασμός απεικονιστικών εξετάσεων και αιματολογικών δεικτών επέτρεψε τον εντοπισμό δύο διαφορετικών βιολογικών πορειών της νόσου. Σύμφωνα με τον ίδιο, η προσέγγιση αυτή συμβάλλει στην κατανόηση των διαφορών στην εξέλιξη της ΣΚΠ μεταξύ των ασθενών και αποτελεί ένα βήμα προς πιο στοχευμένη παρακολούθηση και θεραπεία. Παράλληλα, επεσήμανε ότι η υφιστάμενη ταξινόμηση της νόσου σε υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα, δευτεροπαθώς προϊούσα και πρωτοπαθώς προϊούσα μορφή δεν αποτυπώνει πλήρως τη βιολογική της πολυπλοκότητα.
Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι χρόνια νευρολογική νόσος που προσβάλλει τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Προκαλείται από βλάβη στη μυελίνη, τη μονωτική ουσία που περιβάλλει τα νευρικά κύτταρα, με αποτέλεσμα την εμφάνιση συμπτωμάτων όπως κόπωση, πόνος, μυϊκοί σπασμοί και δυσκολία στην κίνηση.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα, η Κέιτλιν Άστμπουρι, ανώτερη υπεύθυνη επικοινωνίας έρευνας στη βρετανική Εταιρεία για τη Σκλήρυνση Κατά Πλάκας, ανέφερε ότι η μελέτη αξιοποίησε μεθόδους μηχανικής μάθησης για την ανάλυση δεδομένων από ασθενείς με υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα και δευτεροπαθώς προϊούσα ΣΚΠ. Όπως σημείωσε, παρότι η επιστημονική γνώση για τη βιολογία της νόσου έχει βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια, η κλινική ταξινόμηση εξακολουθεί να βασίζεται κυρίως στα συμπτώματα και δεν αντικατοπτρίζει πλήρως τις υποκείμενες βιολογικές διεργασίες.
Σύμφωνα με την ίδια, η βαθύτερη κατανόηση των μηχανισμών της νόσου αυξάνει τις πιθανότητες ανάπτυξης θεραπειών που θα μπορούν να επιβραδύνουν ή να ανακόψουν την εξέλιξη της σκλήρυνσης κατά πλάκας στο μέλλον.
