Μια μελέτη του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (γνωστού ως MIT) δείχνει ότι η χρήση τεχνητής νοημοσύνης όπως το ChatGPT μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία του εγκεφάλου μας, επισημαίνει σε άρθρο της στο Psychologies.com, η Nina Parage.
Το 2026, το ChatGPT είναι ο σύμμαχος 900 εκατομμυρίων χρηστών σε όλο τον κόσμο (πηγή: Incremys). Αν και μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα, να σας βοηθήσει στις καθημερινές σας εργασίες ή να σας δώσει καλές συμβουλές για εκείνο το email που διστάζετε τόσο πολύ να στείλετε (…), η χρήση του δεν είναι αβλαβής για τον εγκέφαλό σας. Αυτό τουλάχιστον υπογραμμίζει μια μελέτη του MIT. Για τέσσερις μήνες λοιπόν, ερευνητές παρακολούθησαν 54 συμμετέχοντες που είχαν αναλάβει τη σύνταξη διαφόρων δοκιμίων. Ορισμένοι χρησιμοποιούσαν τεχνητή νοημοσύνη, άλλοι μια μηχανή αναζήτησης, ενώ μια τρίτη ομάδα εργαζόταν χωρίς κανένα διαδικτυακό εργαλείο.
Γνωστικό χρέος: όταν η τεχνητή νοημοσύνη σκέφτεται στη θέση μας
Για να μετρήσουν τις επιπτώσεις αυτών των διαφορετικών μεθόδων εργασίας, οι ερευνητές ανέλυσαν την εγκεφαλική δραστηριότητα των συμμετεχόντων μέσω ηλεκτροεγκεφαλογραφίας (EEG). Αποτέλεσμα: όσο περισσότερα έκανε το εργαλείο, τόσο λιγότερο ενεργοποιούνταν ο εγκέφαλος. Οι συμμετέχοντες που βοηθήθηκαν από την τεχνητή νοημοσύνη παρουσίαζαν τα χαμηλότερα επίπεδα εγκεφαλικής δραστηριότητας, πολύ πίσω από εκείνους που έγραφαν μόνοι τους.
Και δεν είναι μόνο αυτό. Οι χρήστες της τεχνητής νοημοσύνης είχαν επίσης μεγαλύτερη δυσκολία να θυμηθούν αυτό που μόλις είχαν γράψει. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ήταν ανίκανοι να αναφέρουν μια φράση από το δικό τους κείμενο λίγα λεπτά μετά την παράδοσή του. Οι συγγραφείς της μελέτης μιλούν για μια μορφή «γνωστικού χρέους»: όταν το εργαλείο σκέφτεται για εμάς, ο εγκέφαλός μας εμπλέκεται λιγότερο στη διαδικασία της μάθησης.
Η αόρατη επίδραση της γνωστικής εξάρτησης
Το πιο εκπληκτικό αποκαλύπτεται στο τέλος του πειράματος. Μετά από αρκετές συνεδρίες με το ChatGPT, ζητήθηκε από ορισμένους συμμετέχοντες να γράψουν χωρίς βοήθεια. Θα περίμενε κανείς ότι ο εγκέφαλός τους θα ξαναρχίσει αμέσως να λειτουργεί μπροστά σε αυτή την άσκηση, αλλά η πραγματικότητα ήταν εντελώς διαφορετική. Ακόμη και χωρίς το εργαλείο, η εγκεφαλική τους δραστηριότητα παρέμενε χαμηλότερη από εκείνη των ατόμων που είχαν πάντα εργαστεί μόνοι τους. Σαν η συνήθεια να αναθέτουν τη σκέψη να είχε αφήσει ένα ίχνος. Οι ερευνητές υπενθυμίζουν ωστόσο ότι αυτά τα αποτελέσματα παραμένουν προκαταρκτικά και, ως εκ τούτου, πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη.
Αν και ο βοηθός τεχνητής νοημοσύνης μας εξοικονομεί χρόνο, μπορεί να είναι καλό για την υγεία του εγκεφάλου μας (και για τον πλανήτη, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη καταναλώνει τεράστιες ποσότητες νερού) να διατηρούμε τις δεξιότητές μας, τη δημιουργικότητά μας και τον εγκέφαλό μας συνεχίζοντας να εκτελούμε ορισμένες εργασίες. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει λάθος όνομα: συνδέει τις πιο πιθανές λέξεις τη μία μετά την άλλη, αλλά δεν παράγει σκέψη ή κριτική σκέψη που είναι χαρακτηριστική του ανθρώπου. Όταν μπορείτε, αντισταθείτε λοιπόν στον πειρασμό να αναθέσετε τα πάντα στη μηχανή!
