Η γοητεία που ασκούν τα δελφίνια στους ανθρώπους χρονολογείται χιλιάδες χρόνια πίσω, τουλάχιστον από την εποχή της ελληνικής μυθολογίας.
Ωστόσο, μόνο τη δεκαετία του 1960 ξεκίνησε η συστηματική έρευνα σχετικά με την επικοινωνία των δελφινιών. Επιστήμονες όπως ο Τζον Λίλι και το ζευγάρι Μέλμπα και Ντέιβιντ Κάλντγουελ πραγματοποίησαν διάφορα πειράματα για να αποκρυπτογραφήσουν τους ήχους που μπορούν να παράγουν τα δελφίνια.
Οι Κάλντγουελ βρήκαν έναν τρόπο να καταγράψουν μεμονωμένα ζώα που ζούσαν υπό ανθρώπινη φροντίδα. Ανακάλυψαν ότι κάθε δελφίνι επικοινωνούσε κυρίως με ένα μοναδικό σφύριγμα, το οποίο ονόμασαν «χαρακτηριστικό σφύριγμα».
Τα σφυρίγματα των δελφινιών
Οι ερευνητές γνωρίζουν πλέον ότι αυτά τα σφυρίγματα μεταφέρουν «ταυτότητες», όπως κάνουν τα ανθρώπινα ονόματα. Τα δελφίνια τα χρησιμοποιούν για να διατηρούν επαφή μεταξύ τους στο σκοτεινό περιβάλλον τους, όπου η όραση είναι περιορισμένη. Είναι σαν να φωνάζεις «Εδώ είμαι!» όταν κάποιος δεν μπορεί να σε δει.
Αυτή η ανακάλυψη αποτελεί τη βάση της έρευνας της Λέιλα Σάγιεχ. Η ίδια μελετά την επικοινωνία στα άγρια δελφίνια από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, όταν συνεργάστηκε με τον Πίτερ Τάιακ για να καταγράψουν για πρώτη φορά τα χαρακτηριστικά σφυρίγματα στα άγρια δελφίνια. Η έρευνα της ομάδας επικεντρώθηκε σε μια μόνιμη κοινότητα ελεύθερων δελφινιών στα νερά κοντά στη Σεϊρασότα της Φλόριντα, όπου συνεχίζω να εργάζομαι μέχρι σήμερα.
Αυτή η συνεργατική μελέτη, υπό την καθοδήγηση του Ράνταλ Γουέλς από το Πρόγραμμα Έρευνας Δελφινιών Σεϊρασότα του Ζωολογικού Κήπου Μπρούκφιλντ του Σικάγου, περιλαμβάνει πολυάριθμους ερευνητές από διάφορα ιδρύματα, οι οποίοι μελετούν διαφορετικές πτυχές της βιολογίας, της υγείας, της οικολογίας και της συμπεριφοράς των δελφινιών. Έχοντας ξεκινήσει το 1970, αποτελεί το μακροβιότερο ερευνητικό πρόγραμμα στον κόσμο που αφορά έναν πληθυσμό άγριων φαλαινών, δελφινιών και φώκιες.
Παρατήρηση των δελφινιών
Οι ερευνητές γνωρίζουν την ηλικία, το φύλο και τη μητρική συγγένεια σχεδόν όλων των περίπου 170 δελφινιών της κοινότητας της Σεϊρασότα. Αυτή η βαθιά γνώση προσφέρει μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία για τη μελέτη της επικοινωνίας σε ένα είδος που ζει στην άγρια φύση.
Τα δελφίνια του προγράμματος της Σεϊρασότα υποβάλλονται περιοδικά σε σύντομες αξιολογήσεις υγείας με τη μέθοδο «σύλληψη και απελευθέρωση», κατά τη διάρκεια των οποίων οι ερευνητές χειρίζονται για λίγο μεμονωμένα δελφίνια.
Η επιστημονική ομάδα τοποθετεί υδρόφωνα απευθείας σε κάθε δελφίνι. Στη συνέχεια, καταγράφουν τα δελφίνια συνεχώς καθ’ όλη τη διάρκεια των αξιολογήσεων υγείας, κρατώντας σημειώσεις για το ποιο δελφίνι καταγράφεται, πότε και τι συμβαίνει εκείνη τη στιγμή.
Έτσι μπόρεσε να επιβεβαιωθεί ότι τα άγρια δελφίνια, όπως και τα ζώα σε αιχμαλωσία, παρήγαγαν μεγάλο αριθμό χαρακτηριστικών σφυριγμάτων, διακριτών για κάθε ένα, όταν απομονώνονταν για λίγο από τα άλλα δελφίνια. Μέσω παρατηρήσεων και ηχογραφήσεων γνωστών δελφινιών που κολυμπούσαν ελεύθερα, ήταν δυνατόν επιπλέον να επιβεβαιωθεί ότι παρήγαγαν αυτά τα ίδια χαρακτηριστικά σφυρίγματα σε περιβάλλοντα χωρίς διαταραχές.
Προσδιορίστηκε το χαρακτηριστικό σφύριγμα κάθε δελφινιού με βάση τη συχνότητα εμφάνισής του: στο πλαίσιο της πρακτικής «σύλληψης και απελευθέρωσης», περίπου το 85% των σφυριγμάτων που παράγουν τα δελφίνια είναι χαρακτηριστικά σφυρίγματα. Μπορούν να αναγνωριστούν οπτικά, εξετάζοντας διαγράμματα συχνότητας έναντι χρόνου, τα οποία ονομάζονται φασματογραφήματα.
Σφυρίγματα και «μητρική γλώσσα»
Έχουμε ανακαλυφθεί ότι ορισμένα μικρά δελφίνια αναπτύσσουν χαρακτηριστικά σφυρίγματα παρόμοια με αυτά των μητέρων τους, αλλά πολλά δεν το κάνουν, θέτοντας ερωτήματα σχετικά με τους παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη των χαρακτηριστικών σφυριγμάτων.
Διαπιστώθηκε επίσης ότι, μόλις διαμορφωθούν, τα χαρακτηριστικά σφυρίγματα παραμένουν εξαιρετικά σταθερά καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής ενός ζώου, ειδικά στα θηλυκά. Τα αρσενικά συχνά δημιουργούν ισχυρούς δεσμούς ζευγαριού με ένα άλλο ενήλικο αρσενικό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα σφυρίγματά τους γίνονται πιο παρόμοια μεταξύ τους με την πάροδο του χρόνου.
Οι μητέρες δελφίνια τροποποιούν τα χαρακτηριστικά σφυρίγματά τους όταν επικοινωνούν με τα μικρά τους, αυξάνοντας τη μέγιστη συχνότητα, ή τον τόνο. Αυτό είναι παρόμοιο με τους ανθρώπινους φροντιστές που χρησιμοποιούν φωνή υψηλότερου τόνου όταν επικοινωνούν με μικρά παιδιά – ένα φαινόμενο γνωστό ως «motherese».
Επίσης παρόμοιο με τους ανθρώπους είναι το πώς τα δελφίνια ξεκινάνε την επαφή με ένα άλλο δελφίνι μιμούμενοι το χαρακτηριστικό σφύριγμά του – αυτό που ονομάζουμε αντιγραφή χαρακτηριστικού σφυρίγματος. Αυτό είναι παρόμοιο με το πώς θα χρησιμοποιούσατε το όνομα κάποιου για να τον καλέσετε.
