Νέο φορολογικό νομοσχέδιο για μειωμένα φοροπρόστιμα, αλλαγές στα κρυπτονομίσματα και παρεμβάσεις στα «κόκκινα» δάνεια
Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών, το οποίο περιλαμβάνει εκτεταμένες αλλαγές σε φορολογικά και χρηματοοικονομικά ζητήματα. Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων περιλαμβάνονται η μείωση προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, η θέσπιση πλαισίου για τα κρυπτονομίσματα, ρυθμίσεις για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, ελαφρύνσεις για τους πωλητές λαϊκών αγορών και τροποποιήσεις στους κανόνες για τις συναλλαγές με μετρητά.
Σε ό,τι αφορά τις φορολογικές δηλώσεις, προβλέπεται ότι για εκπρόθεσμη ή μη υποβολή δήλωσης ΦΠΑ ή παρακρατούμενου φόρου επιβάλλεται πρόστιμο 100 ευρώ, ακόμη και στις περιπτώσεις μηδενικών ή πιστωτικών δηλώσεων για υπόχρεους τήρησης βιβλίων. Αν και η παράβαση εξακολουθεί να τιμωρείται, το πρόστιμο περιορίζεται στο χαμηλότερο επίπεδο.
Παράλληλα, εισάγεται αναδρομική ρύθμιση με ισχύ από τις 19 Απριλίου 2024, βάσει της οποίας πρόστιμα ύψους 250 ή 500 ευρώ για αντίστοιχες παραβάσεις διαγράφονται ή συμψηφίζονται.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τους ανηλίκους, καθώς απαλλάσσονται από πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις, ενώ η ρύθμιση καλύπτει και περιπτώσεις όπου οι δηλώσεις των γονέων περιλαμβάνουν εισοδήματα ανήλικων τέκνων. Η διάταξη έχει και αναδρομική εφαρμογή. Επιπλέον, όταν ανήλικος προβαίνει σε έναρξη δραστηριότητας χωρίς πραγματικά έσοδα, δεν επιβάλλεται τέλος επιτηδεύματος, ενώ για τα φορολογικά έτη 2023 και 2024 δίνεται η δυνατότητα αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος.
Στον τομέα των κρυπτονομισμάτων, θεσπίζεται υποχρεωτική αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών από παρόχους υπηρεσιών, όπως πλατφόρμες και μεσολαβητές συναλλαγών. Παράλληλα, καθιερώνονται υποχρεώσεις γνωστοποίησης ΑΦΜ και υποβολής στοιχείων για τον συμπληρωματικό φόρο πολυεθνικών ομίλων. Δημιουργείται έτσι ένα ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης των συναλλαγών σε κρυπτοστοιχεία, με στόχο τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, ενώ προβλέπεται και η σύσταση κεντρικού μητρώου σχετικών πληροφοριών.
Το πλαίσιο συνοδεύεται από κλιμακωτά πρόστιμα για τους παρόχους: 100 ευρώ για εκπρόθεσμη υποβολή στοιχείων ανά συναλλαγή, 300 ευρώ για ελλιπή ή ανακριβή δήλωση, 1.000 ευρώ για μη ανταπόκριση σε αιτήματα της φορολογικής διοίκησης, 2.500 ευρώ για μη συνεργασία σε έλεγχο και 5.000 ευρώ για μη συμμόρφωση μετά από έλεγχο. Το συνολικό ύψος προστίμων δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 500.000 ευρώ ανά έλεγχο, ενώ για καθυστερημένες δηλώσεις το ανώτατο όριο ορίζεται στις 10.000 ευρώ ετησίως. Σε περιπτώσεις υποτροπής, τα πρόστιμα αυξάνονται σημαντικά.
Το νομοσχέδιο εισάγει επίσης τη δυνατότητα έκδοσης δεσμευτικής φορολογικής ερμηνείας κατόπιν αίτησης επιχειρήσεων ή φυσικών προσώπων, με στόχο την παροχή ασφάλειας δικαίου για μελλοντικές επενδύσεις. Η απάντηση της διοίκησης εκδίδεται εντός 150 ημερών και συνοδεύεται από παράβολο που κυμαίνεται μεταξύ 15.000 και 50.000 ευρώ.
Σε ό,τι αφορά τον συμπληρωματικό φόρο για μεγάλους ομίλους (Pillar 2), διευκρινίζεται ότι δεν εκπίπτει ως επιχειρηματική δαπάνη, στο πλαίσιο της εφαρμογής της ελάχιστης παγκόσμιας φορολόγησης 15%.
Από το 2027, το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) θα χρησιμοποιείται για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας, ιδίως για ακίνητα σε μικρούς οικισμούς, στο πλαίσιο απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ. Μέχρι τότε, η κύρια κατοικία θα αποδεικνύεται με βάση τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος. Η απαλλαγή αφορά οικισμούς έως 1.500 κατοίκους (ή έως 1.700 σε ορισμένες παραμεθόριες περιοχές) και ακίνητα αξίας έως 400.000 ευρώ.
Στις συναλλαγές με μετρητά, αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού του ορίου των 500 ευρώ, καθώς πλέον λαμβάνεται υπόψη η συνολική αξία της συναλλαγής και όχι τα επιμέρους παραστατικά. Για ποσά άνω του ορίου απαιτείται ηλεκτρονική πληρωμή, ενώ σε περίπτωση παράβασης επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο του ποσού που καταβλήθηκε σε μετρητά.
Για τους πωλητές λαϊκών αγορών προβλέπονται φορολογικές ελαφρύνσεις, καθώς εξαιρούνται από την προσαύξηση 5% στο τεκμαρτό εισόδημα που εφαρμόζεται σε άλλους επαγγελματίες όταν ο κύκλος εργασιών υπερβαίνει τον μέσο όρο του κλάδου. Επιπλέον, το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα μειώνεται κατά 30%.
Στο πεδίο των μη εξυπηρετούμενων δανείων, δημιουργείται ηλεκτρονική πλατφόρμα καταγραφής συναλλαγών, υπό τη Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, με στόχο τη διαφάνεια και τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς. Παράλληλα, θεσπίζεται Μητρώο Πιστώσεων, μέσω του οποίου θα καταγράφεται η πιστοληπτική συμπεριφορά φυσικών και νομικών προσώπων.
Το νέο σύστημα θα επιτρέπει την ανταλλαγή πληροφοριών με φορείς του ιδιωτικού τομέα, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζών, διευκολύνοντας την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας και τη διαμόρφωση όρων χρηματοδότησης με βάση τον βαθμό κινδύνου κάθε δανειολήπτη.
