Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας

Στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τις σύγχρονες θεραπευτικές δυνατότητες για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας είναι αφιερωμένη η 17η Νοεμβρίου, ημερομηνία που έχει οριστεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) ως Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της συγκεκριμένης νόσου.

Η ημέρα συνδέεται με την έναρξη, το 2020, της παγκόσμιας στρατηγικής του ΠΟΥ για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας. Κεντρικοί άξονες της προσπάθειας είναι ο εμβολιασμός κατά του ιού HPV, ο τακτικός προσυμπτωματικός έλεγχος και η έγκαιρη θεραπευτική παρέμβαση.

Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του ΠΟΥ, το 2024 καταγράφηκαν σε παγκόσμιο επίπεδο περίπου 604.000 νέα περιστατικά και 280.000 θάνατοι από τη νόσο. Παρά την πρόοδο της επιστήμης, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, κυρίως σε περιοχές όπου η πρόσβαση στον εμβολιασμό και στις προληπτικές εξετάσεις είναι περιορισμένη.

Τα στοιχεία παρουσιάζουν οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Μαρία Καπαρέλου, παθολόγος-ογκολόγος, και Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας και Αιματολογίας, διευθυντής της Κλινικής και πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου.

Ο ρόλος του HPV και ο εμβολιασμός

Η εμφάνιση της συγκεκριμένης μορφής καρκίνου συνδέεται σχεδόν πάντα με την παρατεταμένη λοίμωξη από ογκογόνους τύπους του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), κυρίως τους τύπους 16 και 18. Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα συχνό σεξουαλικώς μεταδιδόμενο ιό, από τον οποίο ο οργανισμός συνήθως απαλλάσσεται με τη βοήθεια του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ωστόσο, όταν η λοίμωξη από ορισμένους τύπους HPV επιμένει, μπορεί να προκαλέσει προκαρκινικές αλλοιώσεις, οι οποίες σε βάθος χρόνου ενδέχεται να εξελιχθούν σε διηθητικό καρκίνο.

Ο εμβολιασμός κατά του HPV αποτελεί, σύμφωνα με τους ειδικούς, το σημαντικότερο μέτρο πρωτογενούς πρόληψης. Τα διαθέσιμα εμβόλια παρέχουν υψηλή προστασία απέναντι στους βασικούς ογκογόνους τύπους του ιού, περιορίζοντας σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης προκαρκινικών αλλοιώσεων και καρκίνου.

Η χορήγησή τους συστήνεται κατά προτεραιότητα πριν από την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας και αφορά τόσο τα κορίτσια όσο και τα αγόρια, καθώς συμβάλλει στην πρόληψη κακοηθειών που σχετίζονται με τον HPV και στα δύο φύλα.

Η σημασία του προληπτικού ελέγχου

Συμπληρωματικά προς τον εμβολιασμό λειτουργεί ο προσυμπτωματικός έλεγχος, με το τεστ Παπανικολάου και τη μοριακή εξέταση HPV DNA, σύμφωνα με τις ισχύουσες ιατρικές οδηγίες.

Οι εξετάσεις μπορούν να εντοπίσουν προκαρκινικές αλλοιώσεις ή λοιμώξεις υψηλού κινδύνου πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Με την κατάλληλη και έγκαιρη παρέμβαση είναι δυνατό να αποτραπεί η εξέλιξη των αλλοιώσεων σε καρκίνο. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά τον τακτικό προληπτικό έλεγχο, καθώς οι δύο μέθοδοι λειτουργούν συνδυαστικά.

Στα αρχικά στάδια, η νόσος συχνά δεν παρουσιάζει συμπτώματα. Για τον λόγο αυτό, χρειάζεται άμεση γυναικολογική αξιολόγηση όταν εμφανίζονται ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία, ιδιαίτερα μετά τη σεξουαλική επαφή ή την εμμηνόπαυση, επίμονες ασυνήθιστες εκκρίσεις ή πόνος στην περιοχή της πυέλου.

Οι νεότερες θεραπευτικές εξελίξεις

Σημαντικά βήματα έχουν γίνει και στην αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Στα πρώιμα στάδια, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να οδηγήσει σε ίαση, ενώ για την τοπικά προχωρημένη νόσο βασική θεραπευτική επιλογή παραμένει η χημειοακτινοθεραπεία.

Παράλληλα, η ανοσοθεραπεία έχει διευρύνει τις δυνατότητες αντιμετώπισης της νόσου. Η κλινική μελέτη KEYNOTE-A18 έδειξε σημαντική βελτίωση στη συνολική επιβίωση ασθενών με τοπικά προχωρημένο καρκίνο υψηλού κινδύνου, όταν η χημειοακτινοθεραπεία συνδυάστηκε με pembrolizumab και ακολούθησε θεραπεία συντήρησης με το ίδιο φάρμακο.

Αντίστοιχα, η μελέτη KEYNOTE-826 ανέδειξε όφελος στην επιβίωση από την προσθήκη pembrolizumab στη χημειοθεραπεία, με ή χωρίς bevacizumab, σε ασθενείς με επίμονη, υποτροπιάζουσα ή μεταστατική νόσο. Το όφελος ήταν ιδιαίτερα σημαντικό στις περιπτώσεις όπου ο όγκος εξέφραζε τον βιοδείκτη PD-L1.

Οι στόχοι του ΠΟΥ για το 2030

Η παγκόσμια στρατηγική του ΠΟΥ προβλέπει συγκεκριμένους στόχους για το τέλος της δεκαετίας:

  • Να έχει ολοκληρωθεί ο εμβολιασμός κατά του HPV στο 90% των κοριτσιών έως την ηλικία των 15 ετών.
  • Να έχει υποβληθεί σε προσυμπτωματικό έλεγχο το 70% των γυναικών έως τις ηλικίες των 35 και 45 ετών.
  • Να λαμβάνει την κατάλληλη θεραπεία το 90% των γυναικών με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή διηθητικό καρκίνο.

Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί του ΕΚΠΑ, η εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας δεν αποτελεί πλέον ένα μακρινό επιστημονικό όραμα, αλλά έναν στόχο που μπορεί να επιτευχθεί.

Η ενημέρωση, ο εμβολιασμός, ο συστηματικός προληπτικός έλεγχος και η ισότιμη πρόσβαση στις σύγχρονες θεραπείες μπορούν να συμβάλουν στη διάσωση χιλιάδων ζωών. Η επιστημονική πρόοδος δίνει πλέον τη δυνατότητα όχι μόνο αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης της νόσου, αλλά και πρόληψης της εμφάνισής της.

ΜΗ ΧΑΣΕΤΕ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ