Για πρώτη φορά βρέθηκε πάπυρος με ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο μέσα σε μούμια
Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν έναν πάπυρο με αντίγραφο της Ιλιάδας του Ομήρου μέσα σε μια αρχαία αιγυπτιακή μούμια. Πρόκειται για την πρώτη φορά που ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο βρέθηκε ενσωματωμένο στη διαδικασία ταρίχευσης.
Η ανακάλυψη έρχεται για να αλλάξει τα δεδομένα σχετικά με όσα γνωρίζαμε με τα ταφικά έθιμα και τη θρησκευτική ζωή στην αρχαία Αίγυπτο.
Το θραύσμα παπύρου εντοπίστηκε στην κοιλιακή χώρα μιας μούμιας που βρισκόταν σε τάφο της ρωμαϊκής περιόδου στην Οξύρρυγχο πριν από περίπου 1.600 χρόνια.
Η Οξύρρυγχος, γνωστή στους φαραωνικούς χρόνους ως Περ-Μεντζέντ, ήταν μία από τις σημαντικότερες πόλεις της ελληνορωμαϊκής Αιγύπτου. Τα ερείπιά της βρίσκονται στη σημερινή πόλη Αλ-Μπανχάνα, περίπου 190 χλμ. νότια του Καΐρου, δίπλα σε έναν κλάδο του Νείλου που είναι γνωστός ως Μπαχρ Γιούσεφ.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης εντόπισαν τη μούμια κατά τη διάρκεια πρόσφατης ανασκαφικής αποστολής που πραγματοποιήθηκε μεταξύ Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου 2025.
Διαπίστωσαν ότι η μούμια περιείχε ένα ασυνήθιστο στοιχείο: έναν πάπυρο τοποθετημένο στην κοιλιά, ως μέρος της τελετουργίας ταρίχευσης.
Μούμιες αυτής της περιόδου έχουν στο παρελθόν βρεθεί να περιέχουν παπύρους γραμμένους στα ελληνικά, ωστόσο όλοι περιείχαν κείμενα τελετουργικού χαρακτήρα.
Ποιο απόσπασμα της Ιλιάδας ήταν γραμμένο στον πάπυρο που βρέθηκε σε μούμια
Η ανακάλυψη παπύρου της Ιλιάδας σηματοδοτεί την πρώτη φορά που ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο εντοπίζεται σε πλαίσιο ταρίχευσης, σημειώνουν οι ερευνητές.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το απόσπασμα της «Ιλιάδας» που εντοπίστηκε ανήκει στον «Κατάλογο των Νεών» της Β΄ ραψωδίας και περιλαμβάνει ένα γνωστό χωρίο με την καταγραφή των ελληνικών δυνάμεων πριν από την εκστρατεία στην Τροία.
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι δεν είναι σαφές γιατί επιλέχθηκε αυτό το συγκεκριμένο ελληνικό κείμενο για τη διαδικασία ταρίχευσης.
Η ταρίχευση κατά τη ρωμαϊκή περίοδο στην Οξύρρυγχο συνδύαζε παραδόσεις αιγυπτιακές, ελληνικές και ρωμαϊκές.
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ιερείς επικεντρώνονταν στη διατήρηση των σωμάτων για περισσότερες από 40 ημέρες, χρησιμοποιώντας νάτρον για αφυδάτωση και τυλίγοντάς τα σε λινό ύφασμα.
Προτιμούσαν να γεμίζουν το σώμα με συντηρημένα υλικά μαζί με παπύρους που περιείχαν ελληνική λογοτεχνία, σφραγισμένους με πηλό μέσα στο θωρακικό ή πυελικό μέρος.
Τα φέρετρα και τα περιτυλίγματα συχνά έφεραν έναν συνδυασμό αιγυπτιακών και ρωμαϊκών μοτίβων.
«Δεν είναι η πρώτη φορά που βρίσκουμε ελληνικούς παπύρους, δεμένους, σφραγισμένους και ενσωματωμένους στη διαδικασία ταρίχευσης, αλλά μέχρι τώρα το περιεχόμενό τους είχε να κάνει με τελετουργίες», δήλωσε στον Independent ο Ιγνάσι-Ξαβιέ Αντιέγο, καθηγητής στο Τμήμα Κλασικών, Ρομανικών και Σημιτικών Γλωσσών.
«Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι από τα τέλη του 19ου αιώνα έχουν ανακαλυφθεί στην Οξύρρυγχο τεράστιοι αριθμοί παπύρων, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών ελληνικών λογοτεχνικών κειμένων, αλλά η πραγματική καινοτομία είναι η εύρεση ενός λογοτεχνικού παπύρου σε ταφικό πλαίσιο».
