Ο πάπας Λέων ΙΔ’ προειδοποιεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μεταμορφώσει βαθιά την κοινωνία, συγκεντρώνοντας ισχύ, ενισχύοντας τις ανισότητες και αλλοιώνοντας την ανθρώπινη κρίση
Ο Πάπας Λέων ΙΔ’ προειδοποιεί ότι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια σύγχρονη μορφή του Πύργου της Βαβέλ, όπου η συγκέντρωση ισχύος και η αλλοίωση της αλήθειας ενδέχεται να υποβαθμίσουν τον άνθρωπο σε απλό σύνολο δεδομένων.
Οι επισημάνσεις αυτές περιλαμβάνονται στην πρώτη εγκύκλιο του ποντίφικα με τίτλο «Magnifica Humanitas» («Υπέροχη Ανθρωπότητα»), η οποία δημοσιοποιήθηκε από το Βατικανό και σηματοδοτεί την πρόθεση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στον διεθνή διάλογο γύρω από την τεχνολογία και την ηθική της χρήσης της.
Το κείμενο, έκτασης περίπου 43.000 λέξεων, υπογράφηκε στις 15 Μαΐου 2026 στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου και συμπίπτει χρονικά με τη συμπλήρωση 135 ετών από την εγκύκλιο Rerum Novarum του 1891, η οποία αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη καθολική κοινωνική διδασκαλία κατά την περίοδο της Βιομηχανικής Επανάστασης.
Στην εγκύκλιο επισημαίνεται ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι ουδέτερα, καθώς αντανακλούν τις αξίες και τις επιλογές όσων τα αναπτύσσουν και τα διαχειρίζονται. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν τέτοιες τεχνολογίες σε κρίσιμους τομείς, όπως η εργασία, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, οι δημόσιες υπηρεσίες και η κοινωνική αξιολόγηση των πολιτών.
Μεταξύ των προειδοποιήσεων που διατυπώνει είναι ότι:
- Η AI μπορεί να διαβρώσει την ανθρώπινη κρίση, προσφέροντας άμεσες απαντήσεις που μειώνουν τη δημιουργικότητα και την αναζήτηση της αλήθειας.
- Μπορεί να δημιουργήσει ψευδαίσθηση φροντίδας, κάνοντας ευάλωτους χρήστες να συγχέουν την τεχνητή «ενσυναίσθηση» με πραγματική ανθρώπινη σχέση.
- Μπορεί να εντείνει τις ανισότητες, καθώς τα δεδομένα, η υπολογιστική ισχύς και η ρυθμιστική επιρροή συγκεντρώνονται σε λίγους παίκτες.
- Μπορεί να αποσταθεροποιήσει τη δημοκρατία μέσω παραπληροφόρησης και θόλωσης της διάκρισης μεταξύ αλήθειας και ψεύδους.
- Μπορεί να κάνει τον πόλεμο ευκολότερο, επιταχύνοντας θανατηφόρες αποφάσεις και απομακρύνοντας τον άνθρωπο από την ευθύνη. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά: «Κανένας αλγόριθμος δεν μπορεί να κάνει τον πόλεμο ηθικά αποδεκτό».
Σύμφωνα με την καθηγήτρια Meghan Sullivan από το Πανεπιστήμιο Notre Dame, η εγκύκλιος καθιστά τον πάπα Λέοντα ΙΔ’ μία από τις σημαντικότερες φωνές στην ηθική της τεχνητής νοημοσύνης, εκτιμώντας ότι το κείμενο θα μείνει ως ένα από τα σημαντικότερα στη σύγχρονη καθολική ιστορία.
Η Mirela Oliva από το Πανεπιστήμιο St. Thomas υποστηρίζει ότι η εγκύκλιος δεν απορρίπτει την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά καλεί στη διαμόρφωση της «εποχής της τεχνητής νοημοσύνης» με επίκεντρο την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και με κατευθυντήριες γραμμές που θα προκύψουν από τη βάση προς τα πάνω.
Ο καθηγητής Dan Rober από το Sacred Heart University εκτιμά ότι η μεγαλύτερη επίδραση του κειμένου μπορεί να είναι η διαμόρφωση των συζητήσεων για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης, ιδιαίτερα σε ζητήματα όπως η χρήση chatbot ως υποκατάστατο φίλων ή θεραπευτών και η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης σε παιδιά και εφήβους.
