Μετά τη διακοπή του Αυγούστου, επαναλαμβάνεται σήμερα η ακροαματική διαδικασία για την υπόθεση του σιδηροδρομικού δυστυχήματος των Τεμπών, στο Συνεδριακό Κέντρο του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στις εγκαταστάσεις του συγκροτήματος ΓΑΙΟΠΟΛΙΣ.
Η προηγούμενη συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στις 28 Ιουλίου, όταν η εισαγγελέας του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Λάρισας ολοκλήρωσε την απαγγελία των κατηγοριών σε βάρος των 36 προσώπων που κάθονται στο εδώλιο.
Η σημερινή συνεδρίαση σηματοδοτεί την έναρξη του επόμενου δικονομικού σταδίου, κατά το οποίο αναμένεται να παρουσιαστούν οι υπερασπιστικοί ισχυρισμοί των κατηγορουμένων, τόσο οι αυτοτελείς όσο και εκείνοι με τους οποίους αρνούνται τις αποδιδόμενες πράξεις.
Ορισμένοι συνήγοροι υπεράσπισης έχουν ήδη αναπτύξει μέρος των θέσεών τους πριν από την ολοκλήρωση της απαγγελίας των κατηγοριών. Ως εκ τούτου, εκτιμάται ότι οι τοποθετήσεις τους στο συγκεκριμένο στάδιο θα είναι συντομότερες.
Οι 36 κατηγορούμενοι είναι ή υπήρξαν στελέχη και εργαζόμενοι σε φορείς και οργανισμούς που συνδέονται με τον ελληνικό σιδηρόδρομο κατά την περίοδο από το 2016 έως και το 2023. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πρόσωπα από τον ΟΣΕ, την ΕΡΓΟΣΕ, τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και τη Hellenic Train.
Όπως είχε ανακοινώσει η πρόεδρος του δικαστηρίου κατά την τελευταία συνεδρίαση, μετά την ολοκλήρωση των υπερασπιστικών ισχυρισμών αναμένεται να γίνει γνωστό το σύνολο των μαρτύρων που θα κληθούν να καταθέσουν. Στη συνέχεια θα ανοίξει η αποδεικτική διαδικασία, με τις πρώτες καταθέσεις να προέρχονται από μέλη της οικογένειας του μηχανοδηγού της επιβατικής αμαξοστοιχίας, ενός από τους 57 ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους.
Οι σημαντικότεροι σταθμοί των πρώτων μηνών της δίκης
Η ακροαματική διαδικασία ξεκίνησε στις 23 Μαρτίου και μέχρι τη διακοπή της στις 28 Ιουλίου είχαν μεσολαβήσει περίπου πέντε μήνες δικαστικής διαδικασίας.
Κατά το διάστημα αυτό υπήρξαν σημαντικές εξελίξεις, μεταξύ άλλων ως προς τον χώρο διεξαγωγής της δίκης και τη συμμετοχή των διαδίκων προς υποστήριξη της κατηγορίας.
Το ζήτημα της δικαστικής αίθουσας βρέθηκε από την πρώτη κιόλας συνεδρίαση στο επίκεντρο, καθώς δικηγόροι και συγγενείς θυμάτων εξέφρασαν έντονες αντιδράσεις για τις διαστάσεις του χώρου και τις συνθήκες διεξαγωγής της διαδικασίας.
Αρχικά αφαιρέθηκαν γυψοσανίδες, με αποτέλεσμα να ενωθεί ο χώρος του φουαγιέ με την κύρια αίθουσα. Τον Μάιο ακολούθησε διακοπή διάρκειας ενός μήνα, ώστε να πραγματοποιηθούν ακόμη μεγαλύτερες παρεμβάσεις.
Μετά την αφαίρεση επιπλέον γυψοσανίδων από γειτονικούς χώρους, η επιφάνεια της αίθουσας αυξήθηκε από 283,75 τετραγωνικά μέτρα σε 452,01 τετραγωνικά μέτρα. Παράλληλα, αυξήθηκαν οι θέσεις για τους συνηγόρους και τα καθίσματα για το κοινό.
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα αφορούσε τις δηλώσεις παράστασης προς υποστήριξη της κατηγορίας. Αρχικά είχαν δηλώσει παράσταση συγγενείς θυμάτων και τραυματίες, αλλά και Δικηγορικοί Σύλλογοι καθώς και το σωματείο των μηχανοδηγών «Πανελλήνια Ένωση Προσωπικού Έλξης».
Ιδιαίτερες αντιδράσεις προκάλεσε η παράσταση του Ελληνικού Δημοσίου. Συγγενείς θυμάτων και οι δικηγόροι τους υποστήριξαν ότι, καθώς το Δημόσιο στρεφόταν μόνο κατά τριών σταθμαρχών και του τότε προϊσταμένου Επιθεώρησης Λάρισας του ΟΣΕ, ουσιαστικά δεν περιλαμβάνονταν στο συγκεκριμένο πλαίσιο ευθύνης πρόσωπα που αντιμετωπίζουν κατηγορίες για τις ελλείψεις στα συστήματα ασφαλείας.
Το δικαστήριο τελικά δεν έκανε δεκτές τις παραστάσεις των Δικηγορικών Συλλόγων και του σωματείου των μηχανοδηγών. Αντίθετα, αναγνώρισε την παράσταση του Ελληνικού Δημοσίου, αλλά μόνο ως προς το κακούργημα της διατάραξης της ασφάλειας των συγκοινωνιών.
Τα αιτήματα που τέθηκαν ενώπιον του δικαστηρίου
Μετά την ολοκλήρωση του συγκεκριμένου σταδίου ακολούθησε η εξέταση σειράς αιτημάτων. Μεταξύ άλλων τέθηκαν ζητήματα σχετικά με την οπτικοακουστική κάλυψη της δίκης, την κλήση πρόσθετων μαρτύρων, την τροποποίηση ή αναβάθμιση κατηγοριών, καθώς και την άσκηση διώξεων για επιπλέον αδικήματα.
Το αίτημα για οπτικοακουστική κάλυψη της διαδικασίας απορρίφθηκε, ενώ για ζητήματα που συνδέονται με την αναβάθμιση των κατηγοριών το δικαστήριο επιφυλάχθηκε να αποφανθεί σε συνάρτηση με την πορεία της αποδεικτικής διαδικασίας.
Τον Ιούλιο, συνήγοροι κατηγορουμένων που είναι πρώην στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ ζήτησαν την αναβολή της δίκης μέχρι να ολοκληρωθεί η υπόθεση που χειρίζεται το ελληνικό κλιμάκιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και αφορά τη Σύμβαση 717.
Το αίτημα απορρίφθηκε, όπως συνέβη και με τις ενστάσεις που αφορούσαν την ακυρότητα του κλητηρίου θεσπίσματος. Απορρίφθηκε επίσης αίτημα να θεωρηθεί απαράδεκτη η ποινική δίωξη σε βάρος πρώην προέδρου της ΕΡΓΟΣΕ λόγω εκκρεμοδικίας.
Παράλληλα, δεν έγιναν δεκτές οι ενστάσεις περί απαραδέκτου της ποινικής δίωξης λόγω δεδικασμένου που είχαν υποβληθεί για συγκεκριμένους κατηγορουμένους της ΕΡΓΟΣΕ.
Τι περιλαμβάνει το κατηγορητήριο
Η απαγγελία των κατηγοριών ολοκληρώθηκε στις 28 Ιουλίου. Η εισαγγελέας ξεκίνησε από τον σταθμάρχη της νυχτερινής βάρδιας, στον οποίο αποδίδεται ότι δεν προχώρησε στην αυτόματη χάραξη της διαδρομής και δεν έκανε τις απαραίτητες χειροκίνητες ρυθμίσεις για την ορθή κυκλοφορία των αμαξοστοιχιών.
Παράλληλα, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, δεν επιβεβαίωσε μέσω του τοπικού πίνακα χειρισμού ότι η επιβατική αμαξοστοιχία κατευθυνόταν στη γραμμή ανόδου και όχι στη γραμμή καθόδου.
Στην ίδια υπόθεση περιλαμβάνονται δύο ακόμη σταθμάρχες της απογευματινής βάρδιας, οι οποίοι, σύμφωνα με την κατηγορία, αποχώρησαν πριν από την ολοκλήρωση της βάρδιάς τους, με αποτέλεσμα ο νυχτερινός σταθμάρχης να παραμείνει μόνος για τη διαχείριση της κυκλοφορίας.
Κατηγορούμενος είναι επίσης ο τότε προϊστάμενος Επιθεώρησης του ΟΣΕ, ο οποίος φέρεται να τοποθέτησε τον συγκεκριμένο σταθμάρχη στη νυχτερινή βάρδια, παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, γνώριζε την περιορισμένη εμπειρία του για τη συγκεκριμένη θέση.
Για το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος αντιμετωπίζουν κατηγορίες δύο μέλη της επιτροπής μετατάξεων του ΟΣΕ και ο τότε πρόεδρος του Οργανισμού. Οι τρεις είχαν εγκρίνει το 2022 τη μετάταξη του σταθμάρχη μέσω του συστήματος κινητικότητας, ενώ σύμφωνα με το κατηγορητήριο δεν πληρούσε τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις ως προς το ηλικιακό όριο και την εξειδίκευσή του στον τομέα των μεταφορών και της οδικής ασφάλειας.
Οι ευθύνες που αποδίδονται σε στελέχη του ΟΣΕ
Δέκα πρώην και νυν στελέχη του ΟΣΕ, μεταξύ των οποίων πρώην πρόεδροι και διευθύνοντες σύμβουλοι, διευθυντικά στελέχη και γενικοί διευθυντές, αντιμετωπίζουν κατηγορίες για σειρά παραλείψεων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η μη αποκατάσταση προβλημάτων που επηρέαζαν τη σηματοδότηση και την τηλεδιοίκηση στο τμήμα του δικτύου μεταξύ Λάρισας και Νέων Πόρων.
Στο κατηγορητήριο περιλαμβάνονται ακόμη η μη έκδοση εγκυκλίου για περιορισμό της ταχύτητας των αμαξοστοιχιών στο συγκεκριμένο τμήμα, καθώς και η μη στελέχωση της νυχτερινής βάρδιας του Σιδηροδρομικού Σταθμού Λάρισας με δύο σταθμάρχες.
Για 16 στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ, μεταξύ των οποίων πρώην πρόεδροι, αντιπρόεδροι, διευθύνοντες σύμβουλοι, διευθυντικά στελέχη, προϊστάμενοι και επιβλέποντες μηχανικοί, οι αποδιδόμενες παραλείψεις σχετίζονται κυρίως με τη μη ολοκλήρωση της Σύμβασης 717.
Η συγκεκριμένη σύμβαση αφορούσε την αναβάθμιση και αποκατάσταση των συστημάτων σηματοδότησης και τηλεδιοίκησης, καθώς και την αντικατάσταση 70 αλλαγών τροχιάς σε τμήματα του σιδηροδρομικού άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Προμαχώνας, με εξαίρεση το τμήμα Τιθορέα – Δομοκός.
Στην υπόθεση περιλαμβάνονται και οι συνολικά επτά παρατάσεις της σύμβασης, καθώς και συμπληρωματική σύμβαση.
Οι κατηγορίες για ΡΑΣ και υπουργείο Μεταφορών
Από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων παραπέμφθηκε σε δίκη η πρώην πρόεδρος της Αρχής, ενώ από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών κατηγορούνται πρώην αναπληρωτής προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφορών και η τότε προϊσταμένη της Διεύθυνσης Σιδηροδρομικών Μεταφορών.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, μεταξύ των παραλείψεων που τους αποδίδονται είναι η μη υποβολή των απαιτούμενων συστάσεων και υποδείξεων προς τον ΟΣΕ για τη συντήρηση και αποκατάσταση του συγκεκριμένου τμήματος του δικτύου, καθώς και η μη επιβολή διοικητικών κυρώσεων.
Οι κατηγορίες σε βάρος στελεχών της Hellenic Train
Για τη μη λειτουργία του συστήματος ραδιοεπικοινωνίας GSM-R κατηγορούνται ο τότε διευθύνων σύμβουλος και ο τεχνικός διευθυντής της Hellenic Train.
Σε βάρος των δύο ασκείται δίωξη για πλημμελήματα που αφορούν ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή, βαριά σωματική βλάβη από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή και απλή σωματική βλάβη από αμέλεια από υπόχρεο κατά συρροή.
Οι υπόλοιποι κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν, πέρα από τα πλημμελήματα που σχετίζονται με τους θανάτους και τους τραυματισμούς, και κακούργημα που αφορά επικίνδυνη παρέμβαση στη συγκοινωνία μέσων σταθερής τροχιάς με ενδεχόμενο δόλο.
Η συγκεκριμένη κατηγορία συνδέεται με πράξεις που, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, μπορούσαν να δημιουργήσουν κοινό κίνδυνο για ξένα πράγματα και κίνδυνο για ανθρώπους και είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο μεγάλου αριθμού ανθρώπων, τον σοβαρό τραυματισμό περισσότερων προσώπων και σημαντικές ζημιές σε εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας.
Το συγκεκριμένο κακούργημα, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο και όπως αναφέρεται στην κατηγορία, μπορεί να επισύρει ποινή έως και ισόβιας κάθειρξης.
