Αποχρώσεις

Οι χώροι που έρχονται και ο πολιτισμός σε αναμονή

Μπροστά σε μία ευτυχή συγκυρία βρίσκεται ο Δήμος Ιωαννιτών, να περιμένει το επόμενο διάστημα να διαθέτει δύο σύγχρονες υποδομές πολιτισμού: Το ανακαινισμένο και αναβαθμισμένο βάσει του προγραμματισμού των έργων, Πνευματικό Κέντρο και το ανακαινισμένο Πνευματικό Κέντρο Κατσικά.

Αν σκεφτούμε ότι την τελευταία σχεδόν τετραετία, λείπουν τέτοιοι χώροι, καταλαβαίνουμε ότι υπάρχει εδώ μία προσθήκη, αξιοσημείωτη που θα δώσει πολλές και νέες επιλογές στις πολιτικές πολιτισμού.

Η συγκυρία όμως, φέρνει και νέες προκλήσεις και μεταβολές προς διαφορετικές ίσως κατευθύνσεις από όσα γνωρίζαμε πριν από πέντε και δέκα χρόνια, αλλά με ένα ουσιαστικό και νέο σκεπτικό. Πλέον ο πολιτισμός έχει έρθει στο επίκεντρο της διαμόρφωσης των νέων ταυτοτήτων μίας πόλης και μίας ολόκληρης χώρας, ενώ έχει κεντρικό ρόλο και στη διαμόρφωση της σύγχρονης αγοράς της κουλτούρας, αφού υπάρχει και αναπτύσσεται διεθνώς μία μεγάλη οικονομία γύρω από τις σύγχρονες πολιτιστικές εκφράσεις και χρήσεις. Οπότε το ζήτημα της αξιοποίησης των χώρων πολιτισμού δεν είναι ένα ακόμα υπηρεσιακό θέμα αλλά προϋποθέτει νέες μορφές διοίκησης και κυρίως πλάνο στοχεύσεων και ανάπτυξης πολιτικών.

Οι μεγάλες πόλεις, ιδιαίτερα στην εποχή μας, διαμορφώνονται, αλλά και διαμορφώνουν ταυτότητες ή προσπαθούν έστω να το κάνουν, πάνω στα ιδιαίτερα πολιτιστικά τους στοιχεία όπως και τις προτάσεις που φέρνουν στο προσκήνιο για να ξεχωρίζουν και να δίνουν περιεχόμενο στο όνομά τους. Για αυτό και αναπτύσσονται ιδιαίτερα τα φεστιβάλ, από τον κινηματογράφο ως τη μουσική, οι συλλογικές και σύνθετες θεματικές εκδηλώσεις και γεγονότα σαν τις «μπιενάλε» όπως και τα ξεχωριστά μουσεία, χώροι και εκθέσεις.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμα και μικρές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν πλέον χώρους σύγχρονης εικαστικής τέχνης ή διοργανώνουν γιορτές για την τέχνη των νέων, για να δούμε δύο δημοφιλή πεδία ανάπτυξης πολιτικών πολιτισμού, ενώ είναι πολύ ανεπτυγμένες και οι εκδηλώσεις σε θέματα ή μορφές τέχνης που παλιότερα θεωρούνταν πιο ειδικές, από την αβάντ γκαρντ πολλών μορφών ή υβριδικές, με συνδυασμό με επιστημονικές πρωτοβουλίες ή και ειδικά ιστορικά θέματα.

Να προστεθεί και ο χώρος πια των μεγάλων εκδηλώσεων, των μεγάλων συναυλιών, των φεστιβάλ για μεγάλα γεγονότα, με υπερτοπική και διεθνή απεύθυνση, και μητροπολιτική λογική σε συνδυασμό και με μία ανοιχτή, πολυπολιτιστική αντίληψη που αναζητά ευρύτερες ταυτότητες.

Αυτός είναι ένας χάρτης για το τι γίνεται «εκεί έξω». Και δεν γίνεται στα Γιάννενα. Κι έχει σημασία να γνωρίζουμε τον χάρτη, για να δούμε πώς θα αξιοποιηθούν και οι νέοι χώροι, όπως και οι στοχεύσεις που θα έπρεπε να υπάρχουν για ακόμα περισσότερους χώρους. Γιατί πλέον το να φτιάχνεις ένα πρόγραμμα με ένα σύνολο από εκδηλώσεις, λίγο από όλα, είναι απλώς και μόνο μία βάση. Είναι αυτονόητο ότι πρέπει ένας δήμος, μία πόλη να διοργανώνει εκδηλώσεις για να εκφράζεται η τοπική κοινωνία. Αλλά, πλέον το επόμενο βήμα έχει σημασία και είναι το βήμα της δημιουργίας μίας σύγχρονης ταυτότητας μέσα από τον πολιτισμό που θα συνδυάζει αυτό που είσαι, αυτό που ήσουν και αυτό που θέλεις να είσαι, ως πόλη.

Κάτι που μας οδηγεί σε ακόμα βαθύτερες και σημαντικότερες πολιτικές για μια την πόλη που περνάνε μέσα από τις μορφές και το περιεχόμενο που έχει στις μέρες μας μία πόλη, σε αντιστοίχηση με τις βαθιές κοινωνικές ανάγκες, με τη λαϊκή έκφραση και την προσδοκία για ένα καλύτερο μέλλον, όπως και την αντιμετώπιση των μεγάλων διεθνών προκλήσεων, από τον πόλεμο και τη φτώχεια ως τη δημοκρατία και την κλιματική κρίση. Το επόμενο βήμα είναι μια συνάρθρωση προσδοκιών, πολιτικών επιλογών αναγκών και ανταπόκρισης στα μεγάλα ζητούμενα των καιρών. Και είναι φανερό ότι δεν υπάρχει προβληματισμός για ένα τέτοιο βήμα στα Γιάννενα.

Είναι δύσκολη υπόθεση οι πόλεις σήμερα. Κι αν δεν τις αντιμετωπίσεις ως μία πρόκληση, τότε μένεις πίσω και πισωγυρίζεις σταδιακά. Κάτι που φαίνεται εν τέλει και στον πολιτισμό της πόλης μας.

ΦΙΛΗΜΩΝ ΚΑΡΑΜΗΤΣΟΣ

από την εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» 23-9-2026