Περισσότερες από 126 εκατομμύρια συναλλαγές, συνολικής αξίας 11 δισ. ευρώ, πραγματοποιήθηκαν μέσω IRIS το 2025, επιβεβαιώνοντας την ευρεία χρήση της υπηρεσίας στις καθημερινές πληρωμές. Η εξάπλωση των άμεσων μεταφορών χρημάτων, ωστόσο, δημιουργεί ερωτήματα για τη φορολογική τους αντιμετώπιση και τις περιπτώσεις στις οποίες μια πίστωση σε τραπεζικό λογαριασμό μπορεί να θεωρηθεί εισόδημα ή χρηματική δωρεά.
Οι μεταφορές μεταξύ φίλων και συγγενών, η οικονομική στήριξη παιδιών που σπουδάζουν σε άλλη πόλη και οι μεγαλύτερες χρηματικές κινήσεις χρειάζονται διαφορετική αξιολόγηση, ανάλογα με τον πραγματικό σκοπό τους. Καθοριστικά στοιχεία είναι η αιτία της συναλλαγής, η σχέση των εμπλεκομένων και η δυνατότητα τεκμηρίωσης της προέλευσης και της χρήσης των χρημάτων.
Φορολογείται κάθε μεταφορά μέσω IRIS;
Η αποστολή χρημάτων μέσω IRIS δεν συνεπάγεται από μόνη της φορολογική επιβάρυνση. Η ηλεκτρονική μεταφορά ενός ποσού από έναν λογαριασμό σε άλλον δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί το ποσό ως φορολογητέο εισόδημα. Σημασία έχει η πραγματική φύση της συναλλαγής.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση δύο φίλων που γευματίζουν μαζί και ο ένας πληρώνει τον λογαριασμό των 70 ευρώ. Εάν ο δεύτερος τού επιστρέψει τα 35 ευρώ που του αναλογούν μέσω IRIS, η συναλλαγή αφορά τον επιμερισμό μιας κοινής δαπάνης και όχι την απόκτηση εισοδήματος.
Η αιτιολογία της πληρωμής μπορεί να αποσαφηνίζει τον σκοπό της, με περιγραφές όπως «συμμετοχή σε κοινά έξοδα» ή «επιστροφή χρημάτων για γεύμα», εφόσον ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Η διατήρηση σχετικών αποδεικτικών στοιχείων μπορεί επίσης να βοηθήσει σε περίπτωση που ζητηθούν διευκρινίσεις.
Χαρτζιλίκι και οικονομική ενίσχυση παιδιών
Συχνές είναι οι μεταφορές χρημάτων από γονείς προς παιδιά που σπουδάζουν μακριά από το σπίτι ή χρειάζονται οικονομική υποστήριξη για τις καθημερινές τους ανάγκες. Τα ποσά μπορεί να προορίζονται για ενοίκιο, διατροφή, λογαριασμούς και μετακινήσεις.
Για παράδειγμα, ένας γονέας μπορεί να μεταφέρει κάθε μήνα 300, 500 ή 800 ευρώ στο παιδί του για την κάλυψη των εξόδων διαβίωσης. Η επαναλαμβανόμενη καταβολή των χρημάτων δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αυτά αποτελούν εισόδημα από επαγγελματική δραστηριότητα.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να διακρίνεται η οικονομική υποστήριξη από τις χρηματικές δωρεές και τις γονικές παροχές, για τις οποίες ισχύουν συγκεκριμένοι φορολογικοί κανόνες.
Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην ΕΡΤ, για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας συγγένειας, στην οποία περιλαμβάνονται τα παιδιά, προβλέπεται αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με την τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας. Συνεπώς, η φορολογική αντιμετώπιση δεν εξαρτάται μόνο από το ποσό ή την περιγραφή «χαρτζιλίκι», αλλά και από τη φύση της παροχής και τον τρόπο πραγματοποίησής της.
Πότε μπορεί να χρειαστεί φορολογικός έλεγχος
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο χρηματικό όριο, όπως τα 1.000 ή τα 3.000 ευρώ, πάνω από το οποίο κάθε μεταφορά μέσω IRIS θεωρείται αυτομάτως ύποπτη ή φορολογητέα. Η αξιολόγηση εξαρτάται από τα δεδομένα κάθε περίπτωσης, τη συχνότητα των συναλλαγών, τη σχέση αποστολέα και παραλήπτη, τον σκοπό της μεταφοράς και τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία.
Άλλη περίπτωση είναι η επιστροφή χρημάτων για κοινές δαπάνες και άλλη η συστηματική είσπραξη ποσών ως αντάλλαγμα για υπηρεσίες ή πωλήσεις προϊόντων.
Στη δεύτερη περίπτωση, οι εισπράξεις ενδέχεται να συνδέονται με επαγγελματική ή άλλη οικονομική δραστηριότητα και να δημιουργούν φορολογικές υποχρεώσεις. Το γεγονός ότι η πληρωμή πραγματοποιείται μέσω IRIS, αντί με μετρητά ή με άλλο ηλεκτρονικό μέσο, δεν αλλάζει από μόνο του το φορολογικό καθεστώς.
Μεταφορές μεταξύ αδελφών και συγγενών
Προσοχή χρειάζεται και στις μεταφορές χρημάτων μεταξύ αδελφών ή άλλων συγγενών, ιδίως όταν πρόκειται για μεγαλύτερα ποσά. Η συγγενική σχέση δεν συνεπάγεται αυτόματα απαλλαγή από κάθε φορολογική υποχρέωση.
Εάν ένας αδελφός στείλει χρήματα στον άλλο, έχει σημασία αν πρόκειται για εξόφληση οφειλής, κάλυψη κοινών εξόδων ή χρηματική δωρεά. Οι δωρεές μεταξύ αδελφών δεν αντιμετωπίζονται φορολογικά με τον ίδιο τρόπο όπως οι γονικές παροχές προς παιδιά.
Ανάλογη προσοχή απαιτείται όταν στη μεταφορά μεσολαβεί τρίτο πρόσωπο. Εάν, για παράδειγμα, ένας αδελφός μεταφέρει χρήματα στη μητέρα του και εκείνη τα στείλει στη συνέχεια στον άλλο αδελφό, πρέπει να μπορεί να προσδιοριστεί ο πραγματικός σκοπός των κινήσεων και η διαδρομή των χρημάτων.
Η εμπλοκή ενός ενδιάμεσου προσώπου δεν μεταβάλλει από μόνη της τη φορολογική φύση της συναλλαγής. Η αιτία κάθε μεταφοράς και η σχέση μεταξύ των εμπλεκομένων παραμένουν βασικά στοιχεία για την αξιολόγησή της.
Τι πρέπει να προσέχουν οι χρήστες του IRIS
Η σαφής καταγραφή του σκοπού μιας πληρωμής και η διατήρηση των σχετικών αποδεικτικών στοιχείων μπορούν να διευκολύνουν την τεκμηρίωση των συναλλαγών. Η αιτιολογία καλό είναι να περιγράφει με ακρίβεια τον πραγματικό λόγο της μεταφοράς, χωρίς γενικές ή παραπλανητικές αναφορές.
Για μικρά ποσά που αφορούν κοινά έξοδα, μια σαφής περιγραφή βοηθά να αποσαφηνιστεί ο χαρακτήρας της συναλλαγής. Για μεγαλύτερες μεταφορές, οικονομικές ενισχύσεις, δωρεές ή γονικές παροχές, είναι σκόπιμο να εξετάζονται οι ισχύουσες διατάξεις και τυχόν υποχρεώσεις δήλωσης.
Το βασικό σημείο είναι ότι δεν φορολογείται αυτομάτως κάθε μεταφορά χρημάτων μέσω IRIS. Η αντιμετώπισή της εξαρτάται από την πραγματική αιτία της, τη φύση των χρημάτων και τους κανόνες που εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση.
