Τη διεύρυνση της συνεργασίας μεταξύ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με στόχο την αντιμετώπιση των οικονομικών πιέσεων που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι και την επίλυση χρόνιων εκκρεμοτήτων, συζήτησαν ο πρόεδρος και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) με την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν το αυξημένο ενεργειακό κόστος, τα προβλήματα των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), το τέλος ταφής απορριμμάτων, οι καθυστερήσεις στην ανάπτυξη υποδομών διαχείρισης αποβλήτων και οι εκκρεμότητες σε χρηματοδοτικά προγράμματα.
Από την πλευρά του Υπουργείου αναγνωρίστηκε η ανάγκη στενότερης συνεργασίας με την Πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση, ενώ προτάθηκε η συγκρότηση δύο έως τριών κοινών ομάδων εργασίας, με συγκεκριμένο αντικείμενο και στόχο την επεξεργασία εφαρμόσιμων προτάσεων.
Χρηματοδοτικό κενό 2,5 δισ. ευρώ
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, παρουσίασε τα στοιχεία μελέτης της Ένωσης, η οποία εκπονήθηκε με τη συμβολή στελεχών του Υπουργείου Εσωτερικών. Σύμφωνα με αυτά, οι λειτουργικές δαπάνες των Δήμων ανέρχονται σε 5,44 δισ. ευρώ, ενώ τα έσοδά τους από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ) φτάνουν τα 2,9 δισ. ευρώ. Η διαφορά διαμορφώνει χρηματοδοτικό κενό περίπου 2,5 δισ. ευρώ.
Ο ίδιος επισήμανε ότι οι ανάγκες των Δήμων πρέπει να αξιολογούνται με βάση τις σημερινές συνθήκες λειτουργίας τους, οι οποίες έχουν αλλάξει σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν. Όπως ανέφερε, η κρατική χρηματοδότηση χρειάζεται να ανταποκρίνεται στις πραγματικές υποχρεώσεις της Αυτοδιοίκησης.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, η πρόσθετη επιβάρυνση των Δήμων εξαιτίας των διαφορών στην τιμολόγηση υπολογίζεται σε περίπου 240 εκατ. ευρώ. Ενδεικτικά, ανέφερε χρεώσεις περίπου 0,25 ευρώ ανά κιλοβατώρα για τους Δήμους, έναντι 0,08 ευρώ για τους μεγάλους καταναλωτές, ζητώντας να εξεταστεί τρόπος περιορισμού της απόκλισης. Όπως σημείωσε, το θέμα έχει τεθεί και σε προηγούμενες παρεμβάσεις της ΚΕΔΕ, μεταξύ άλλων στη Θεσσαλονίκη και προς τον Πρωθυπουργό.
Καθυστερήσεις στα έργα διαχείρισης αποβλήτων
Η ΚΕΔΕ συνέδεσε τις οικονομικές πιέσεις των Δήμων με τις καθυστερήσεις στην κατασκευή των απαραίτητων υποδομών διαχείρισης απορριμμάτων, συμπεριλαμβανομένων των μονάδων επεξεργασίας αποβλήτων. Η έλλειψη υποδομών δυσχεραίνει τη διαχείριση των απορριμμάτων και εντείνει τις επιβαρύνσεις που συνδέονται με το τέλος ταφής.
Παράλληλα, τέθηκαν ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία των ΔΕΥΑ, τη διάθεση πόρων από το Πράσινο Ταμείο και την ανάγκη ουσιαστικής διαβούλευσης πριν από νομοθετικές πρωτοβουλίες που επηρεάζουν τους Δήμους. Η Ένωση υπογράμμισε ότι οι σχετικές ρυθμίσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες της Αυτοδιοίκησης και των τοπικών κοινωνιών.
Κοινές ομάδες εργασίας για συγκεκριμένες λύσεις
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, τόνισε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ πολιτείας και Αυτοδιοίκησης για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων, όπως η μείωση της ενεργειακής δαπάνης των δημοτικών κτιρίων και η εξοικονόμηση νερού.
Αναγνωρίζοντας ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης στη συνεργασία του Υπουργείου με την ΚΕΔΕ, πρότεινε τη δημιουργία δύο έως τριών ομάδων εργασίας, οι οποίες θα επεξεργαστούν συγκεκριμένα ζητήματα και θα επιδιώξουν μετρήσιμα αποτελέσματα. Στόχος είναι η μετάβαση από την καταγραφή των προβλημάτων στην οργανωμένη διαμόρφωση λύσεων, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Αυτοδιοίκησης.
Ο υπουργός επιβεβαίωσε επίσης ότι θα συμμετάσχει στο συνέδριο της ΚΕΔΕ, ενώ στη συνάντηση συζητήθηκε και η διεύρυνση της εφαρμογής ειδικών τελών που συνδέονται με τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Η ΚΕΔΕ ζήτησε να διασφαλιστεί ότι οι προβλεπόμενοι πόροι αποδίδονται στις τοπικές κοινωνίες σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.
Στο επίκεντρο η επιστροφή 350 εκατ. ευρώ από το τέλος ταφής
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε το τέλος ταφής απορριμμάτων και την επιστροφή των αντίστοιχων πόρων στις τοπικές κοινωνίες.
Ο κ. Παπασταύρου αναγνώρισε ότι έχουν υπάρξει σημαντικές καθυστερήσεις και ανέφερε ότι το Υπουργείο βρίσκεται κοντά στις τελικές ανακοινώσεις. Όπως έγινε γνωστό, έχουν εγκριθεί τα ολιστικά σχέδια και οι πιστοποιήσεις των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ) που διαθέτουν πλέον την απαιτούμενη επάρκεια. Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την αποδέσμευση ποσού περίπου 350 εκατ. ευρώ και την επιστροφή του στις τοπικές κοινωνίες.
Η ΚΕΔΕ ζήτησε να αποσαφηνιστεί εγκαίρως ο μηχανισμός επιστροφής των χρημάτων και να επιταχυνθούν τα έργα που απαιτούνται για τον περιορισμό της ταφής και τη βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων.
Ενεργειακός συμψηφισμός και προγράμματα χρηματοδότησης
Ο Α΄ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, ανέδειξε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι μετά τη μετάβαση από το net metering στο net billing. Όπως επισήμανε, οι αλλαγές στο σύστημα ενεργειακού συμψηφισμού επηρεάζουν τον σχεδιασμό και τη χρηματοδότηση δημοτικών ενεργειακών έργων, περιορίζοντας τη δυνατότητα αξιοποίησης της ενέργειας που παράγεται από δημοτικές εγκαταστάσεις.
Ζήτησε να εξεταστεί κατάλληλη ρύθμιση, ώστε οι Δήμοι να αξιοποιούν αποτελεσματικότερα τις επενδύσεις τους στις ΑΠΕ και να μειώνουν το ενεργειακό τους κόστος. Αναφέρθηκε, επίσης, στα προγράμματα «Ηλέκτρα» και «Φοίβος», επισημαίνοντας την ανάγκη διευθέτησης των εκκρεμοτήτων και επιτάχυνσης των παρεμβάσεων.
Για το πρόγραμμα που αφορά 106 Δήμους και περιλαμβάνει εργασίες σε σχολικές εγκαταστάσεις, όπως νηπιαγωγεία και σχολεία, αναφέρθηκε ότι προχωρά η αντιμετώπιση των εκκρεμοτήτων. Η ΚΕΔΕ ζήτησε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες, ώστε να καταστεί δυνατός ο προγραμματισμός και η υλοποίηση των έργων.
Σε ό,τι αφορά το «Ηλέκτρα», η προσπάθεια διευθέτησης των εκκρεμοτήτων βρίσκεται σε εξέλιξη. Σύμφωνα με την ενημέρωση, εκκρεμεί η τελική έγκριση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ οι σχετικοί πίνακες προγραμματίζεται να εκδοθούν έως τον Νοέμβριο.
Στη συζήτηση περιλήφθηκε ακόμη η πρόταση για κοινή επεξεργασία του προγράμματος «Απόλλων» από την αρμόδια Γενική Γραμματεία και εκπροσώπους της ΚΕΔΕ. Εξετάστηκαν, επίσης, η πιθανότητα επιδότησης της αποθήκευσης ενέργειας, η συνεργασία με ενεργειακές κοινότητες των Περιφερειών και η ενημέρωση των Δήμων για το πλαίσιο αυτοκατανάλωσης και τους διαθέσιμους χρηματοδοτικούς πόρους.
Εκτός προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης 23 ΔΕΥΑ
Τα προβλήματα χρηματοδότησης των ΔΕΥΑ αποτέλεσαν ακόμη ένα βασικό θέμα της συνάντησης. Σύμφωνα με την ενημέρωση του Υπουργείου, εννέα επιχειρήσεις απεντάχθηκαν από πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης επειδή δεν κατάφεραν να τηρήσουν τις προβλεπόμενες προθεσμίες, ενώ άλλες δεκατέσσερις δεν επιλέχθηκαν λόγω ελλείψεων στους φακέλους τους ή περιορισμένων διαθέσιμων πόρων.
Το Υπουργείο εξέφρασε πρόθεση να διερευνήσει τη δυνατότητα εξεύρεσης πρόσθετης χρηματοδότησης. Από την πλευρά της, η ΚΕΔΕ ζήτησε να αξιοποιηθούν όλες οι διαθέσιμες δυνατότητες στήριξης, επισημαίνοντας ότι η ενεργειακή αναβάθμιση των εγκαταστάσεων ύδρευσης και αποχέτευσης μπορεί να συμβάλει στη μείωση των δαπανών και στη βελτίωση της λειτουργίας τους.
Η συνάντηση ολοκληρώθηκε με κοινή αναφορά στην ανάγκη συντονισμένης αντιμετώπισης των οικονομικών και λειτουργικών προβλημάτων των Δήμων. Η ΚΕΔΕ αναμένεται να συνεχίσει τις διεκδικήσεις της για επαρκέστερη χρηματοδότηση, στήριξη των δημοτικών επιχειρήσεων, επιτάχυνση των έργων και αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.
