Για πολλούς γονείς η πολύωρη χρήση πλατφορμών όπως το Instagram, το TikTok και το Snapchat προκαλεί ανησυχία
Τα social media αποτελούν σημαντικό μέρος της καθημερινότητας των εφήβων, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν, ψυχαγωγούνται και διατηρούν τις κοινωνικές τους σχέσεις.
Για πολλούς γονείς, ωστόσο, η πολύωρη χρήση πλατφορμών όπως το Instagram, το TikTok και το Snapchat προκαλεί ανησυχία, με αποτέλεσμα οι συζητήσεις γύρω από το κινητό να καταλήγουν συχνά σε αντιπαραθέσεις.
Οι προβληματισμοί αφορούν τόσο τον χρόνο που αφιερώνουν οι ανήλικοι στις οθόνες όσο και την έκθεσή τους σε ακατάλληλο περιεχόμενο, τον διαδικτυακό εκφοβισμό και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της UNICEF και της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής, η ουσιαστική επικοινωνία και η διαμόρφωση κοινών κανόνων μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη ασφαλέστερων ψηφιακών συνηθειών, χωρίς η συζήτηση να περιορίζεται σε απαγορεύσεις και τιμωρίες.
Γιατί τα social media σημαίνουν περισσότερα για έναν έφηβο;
Για τους εφήβους, τα social media δεν αποτελούν απλώς μέσο διασκέδασης. Συχνά λειτουργούν ως προέκταση της κοινωνικής τους ζωής, καθώς μέσω αυτών επικοινωνούν με φίλους, συμμετέχουν σε ομαδικές συνομιλίες και παρακολουθούν όσα συμβαίνουν στον κύκλο τους.
Μια αιφνίδια απαγόρευση μπορεί, επομένως, να εκληφθεί ως απομάκρυνση από την παρέα και όχι μόνο ως περιορισμός του χρόνου μπροστά στην οθόνη.
Η ψυχολόγος Lisa Damour, σε σχετικό ενημερωτικό υλικό της UNICEF, υπογραμμίζει τη σημασία της αναγνώρισης του ρόλου που έχουν οι ψηφιακές πλατφόρμες στη ζωή των νέων.
Παράλληλα, η ανάγκη κοινωνικής αποδοχής, χαρακτηριστική της εφηβείας, μπορεί να ενισχύσει την επίδραση που έχουν τα σχόλια, οι αντιδράσεις και οι διαδικτυακές συγκρίσεις στην αυτοεικόνα ορισμένων χρηστών.
Ωστόσο, οι επιπτώσεις δεν είναι ίδιες για όλους. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν επίσης να προσφέρουν δυνατότητες δημιουργικής έκφρασης, ενημέρωσης και κοινωνικής υποστήριξης.
Πώς ξεκινά η συζήτηση για τα social χωρίς να μοιάζει με έλεγχο;
Η προσέγγιση των γονέων μπορεί να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την εξέλιξη μιας συζήτησης. Ερωτήσεις που επικεντρώνονται αποκλειστικά στις ώρες χρήσης ή στον έλεγχο των συνομιλιών ενδέχεται να προκαλέσουν αμυντικές αντιδράσεις.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει την εκδήλωση ουσιαστικού ενδιαφέροντος για τις ψηφιακές δραστηριότητες των παιδιών, μέσα από ανοιχτές ερωτήσεις και χωρίς επικριτικό τόνο.
Αντί για το «Πάλι στο κινητό είσαι;», ένας γονέας μπορεί να ρωτήσει ποιο περιεχόμενο ενδιαφέρει τον έφηβο ή αν έχει αντιμετωπίσει κάποια δυσάρεστη εμπειρία στο διαδίκτυο.
Σημαντικό είναι επίσης, οι συζητήσεις να πραγματοποιούνται σε ήρεμο κλίμα και όχι τη στιγμή μιας σύγκρουσης.
Η θέσπιση ορίων μπορεί να γίνει με τη συμμετοχή του εφήβου, μέσα από συμφωνίες για τη χρήση συσκευών κατά τη διάρκεια των γευμάτων, της μελέτης ή πριν από τον ύπνο.
Με αυτόν τον τρόπο, οι κανόνες αποκτούν σαφή σκοπό και δεν παρουσιάζονται αποκλειστικά ως περιορισμοί που επιβάλλονται από τους ενήλικες.
Πώς μιλάμε για τους κινδύνους των social media χωρίς να τρομάζουμε;
Η ενημέρωση για τους διαδικτυακούς κινδύνους αποτελεί βασικό μέρος της ψηφιακής εκπαίδευσης. Ωστόσο, οι γενικεύσεις και οι υπερβολικές προειδοποιήσεις μπορεί να δυσκολέψουν την επικοινωνία.
Οι γονείς μπορούν να συζητούν συγκεκριμένα ζητήματα, όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός, η παραπληροφόρηση, η επικοινωνία με αγνώστους και η δημοσιοποίηση προσωπικών πληροφοριών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η εξοικείωση των εφήβων με τις ρυθμίσεις απορρήτου, τις δυνατότητες αποκλεισμού χρηστών και τους μηχανισμούς αναφοράς ακατάλληλου περιεχομένου.
Παράλληλα, χρειάζεται να εξηγείται ότι οι εικόνες που δημοσιεύονται στις πλατφόρμες δεν αντανακλούν απαραίτητα την πραγματικότητα, καθώς συχνά αποτελούν προϊόν επεξεργασίας ή επιλεκτικής παρουσίασης.
Κυρίως, ο έφηβος πρέπει να γνωρίζει ότι μπορεί να ζητήσει βοήθεια εάν αντιμετωπίσει απειλές, παρενόχληση ή πιέσεις στο διαδίκτυο, χωρίς να φοβάται αυτομάτως την τιμωρία.
Με πληροφορίες από UNICEF, American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org), American Psychological Association
