Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προγραμματίζεται να τεθεί σε εφαρμογή το νέο ηλικιακό όριο για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην Ελλάδα, καθώς το σχετικό νομοσχέδιο εγκρίθηκε από την Ολομέλεια της Βουλής. Με τη νέα ρύθμιση, η πρόσβαση στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης θα περιορίζεται για παιδιά που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους.
Το μέτρο εντάσσεται στις παρεμβάσεις για την προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους που συνδέονται με την ψηφιακή δραστηριότητα. Βασικό ζητούμενο είναι η αξιόπιστη επιβεβαίωση της ηλικίας των χρηστών, χωρίς αδικαιολόγητη συλλογή ή κοινοποίηση προσωπικών πληροφοριών.
Για τον σκοπό αυτό, προβλέπεται η αξιοποίηση κατάλληλων και αναλογικών μεθόδων επαλήθευσης. Δεν καθίσταται υποχρεωτική η χρήση μίας συγκεκριμένης εφαρμογής, καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν διαφορετικές λύσεις, εφόσον πληρούν τις απαιτήσεις του ισχύοντος πλαισίου.
Ποιες αλλαγές προβλέπονται από το 2027
Με την έναρξη εφαρμογής του μέτρου, το όριο πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θα διαμορφωθεί στα 15 έτη. Η ρύθμιση προβλέπει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες, οι οποίες θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι χρήστες τους πληρούν τις προβλεπόμενες ηλικιακές προϋποθέσεις.
Ειδικότερα, οι βασικές αλλαγές αφορούν:
- Περιορισμό πρόσβασης: Τα παιδιά κάτω των 15 ετών δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που καλύπτονται από τη ρύθμιση.
- Επαλήθευση ηλικίας: Οι πλατφόρμες θα πρέπει να εφαρμόζουν κατάλληλους μηχανισμούς ελέγχου, ώστε να επιβεβαιώνεται ότι οι χρήστες πληρούν το ηλικιακό όριο.
- Προστασία ιδιωτικότητας: Οι διαδικασίες ελέγχου θα πρέπει να περιορίζουν τη συλλογή και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων στα απολύτως αναγκαία.
- Εναλλακτικές τεχνολογικές λύσεις: Το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet μπορούν να αξιοποιηθούν, χωρίς να αποκλείονται άλλες ισοδύναμες μέθοδοι που ανταποκρίνονται στις σχετικές απαιτήσεις.
Στο πλαίσιο της εφαρμογής του μέτρου έχει αναφερθεί και ειδικός τρόπος υπολογισμού της ηλικίας με βάση το έτος γέννησης. Οι λεπτομέρειες, ωστόσο, θα πρέπει να εξετάζονται με βάση το τελικό νομοθετικό κείμενο και τις εφαρμοστικές διατάξεις.
Με ποιους τρόπους θα ελέγχεται η ηλικία των χρηστών
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου απαιτεί από τις πλατφόρμες να διαθέτουν μηχανισμούς που θα επιτρέπουν την επιβεβαίωση της ηλικίας των χρηστών τους.
Οι σχετικές τεχνολογίες θα πρέπει να συνδυάζουν την αξιοπιστία με την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Στόχος είναι να διαπιστώνεται αν κάποιος βρίσκεται πάνω ή κάτω από το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο, χωρίς να απαιτείται κατ’ ανάγκη η γνωστοποίηση της ακριβούς ημερομηνίας γέννησής του.
Η συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις αυτές αποτελεί ευθύνη των παρόχων των υπηρεσιών που εμπίπτουν στη ρύθμιση. Δεν μεταφέρεται αποκλειστικά στους γονείς, ενώ η οικογενειακή εποπτεία εξακολουθεί να έχει συμπληρωματικό ρόλο.
Οι τεχνικές λεπτομέρειες του ελέγχου, καθώς και η διαδικασία αντιμετώπισης περιπτώσεων λανθασμένης εκτίμησης της ηλικίας, θα εξαρτηθούν από τις εφαρμοστέες διατάξεις και τις λύσεις που θα υιοθετήσουν οι πλατφόρμες.
Είναι υποχρεωτική η χρήση του Kids Wallet;
Η νέα ρύθμιση δεν προβλέπει αποκλειστική χρήση του Kids Wallet ή του Gov.gr Wallet για την επιβεβαίωση της ηλικίας. Οι δύο εφαρμογές αποτελούν διαθέσιμες επιλογές, ενώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν και άλλες τεχνολογίες που πληρούν τις απαιτήσεις της νομοθεσίας.
Η διαδικασία επαλήθευσης μπορεί να βασίζεται στην επιβεβαίωση ενός ηλικιακού χαρακτηριστικού, όπως το αν ο χρήστης έχει συμπληρώσει τα 15 έτη, χωρίς να κοινοποιούνται περισσότερα προσωπικά στοιχεία από όσα είναι απαραίτητα.
Επομένως, το βασικό ζητούμενο δεν είναι η υποχρεωτική εγκατάσταση μιας συγκεκριμένης εφαρμογής, αλλά η αποτελεσματική εφαρμογή του ηλικιακού περιορισμού με παράλληλη διασφάλιση της ιδιωτικότητας.
Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία EU Kids Act
Παράλληλα με τις ελληνικές παρεμβάσεις, σε ευρωπαϊκό επίπεδο προωθείται η πρωτοβουλία EU Kids Act, η οποία έχει ευρύτερο αντικείμενο και αποσκοπεί στη διαμόρφωση ενός συνολικότερου πλαισίου προστασίας των ανηλίκων στο διαδίκτυο.
Το πεδίο της περιλαμβάνει διαφορετικές ψηφιακές υπηρεσίες, όπως πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης. Σε αυτές συγκαταλέγονται τόσο οι ψηφιακοί συνομιλητές και οι AI companions όσο και οι γενικοί συνομιλιακοί βοηθοί.
Οι προβλέψεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος της υπηρεσίας και τους πιθανούς κινδύνους για τους ανηλίκους. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία βρίσκεται σε διαφορετικό νομοθετικό στάδιο από την ελληνική ρύθμιση και δεν αποτελεί ήδη ισχύοντα ευρωπαϊκό κανονισμό.
Ποιες προβλέψεις εξετάζονται για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών
Σύμφωνα με την περιγραφή της ευρωπαϊκής πρότασης, προβλέπεται η δυνατότητα δημιουργίας ειδικών, περιορισμένων λογαριασμών για παιδιά ηλικίας από 13 έως κάτω των 15 ετών, εφόσον η συγκεκριμένη επιλογή παρέχεται από την πλατφόρμα και τηρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις γονικής συναίνεσης ή διαχείρισης.
Οι λογαριασμοί αυτοί θα διαφέρουν από τους πλήρεις λογαριασμούς κοινωνικής δικτύωσης και θα μπορούν να περιλαμβάνουν εργαλεία γονικού ελέγχου, περιορισμούς στις νέες επαφές και δυνατότητα καθορισμού ημερήσιου χρόνου χρήσης έως μία ώρα.
Για παιδιά κάτω των 13 ετών, η συγκεκριμένη πρόταση δεν προβλέπει λογαριασμό κοινωνικού δικτύου στο όνομά τους.
Οι παραπάνω προβλέψεις αφορούν το ευρωπαϊκό σχέδιο και δεν πρέπει να συγχέονται με την ελληνική ρύθμιση, η οποία θέτει ως βασικό ηλικιακό όριο τα 15 έτη.
Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη εφαρμογής
Την κύρια ευθύνη για την τήρηση των ηλικιακών περιορισμών έχουν οι πάροχοι των υπηρεσιών που καλύπτονται από τη νομοθεσία. Οι πλατφόρμες οφείλουν να εφαρμόζουν τους προβλεπόμενους ελέγχους και να συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις που αντιστοιχούν στη δραστηριότητά τους.
Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας περιλαμβάνονται επιπλέον προβλέψεις για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες, όπως απαιτήσεις συμμόρφωσης και ανεξάρτητων ελέγχων.
Από την πλευρά τους, οι γονείς διατηρούν σημαντικό ρόλο στην εποπτεία της διαδικτυακής δραστηριότητας των παιδιών. Η ευθύνη τους, ωστόσο, λειτουργεί συμπληρωματικά και δεν αντικαθιστά τις υποχρεώσεις των εταιρειών που παρέχουν τις υπηρεσίες.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι οικογένειες
Η βασική αλλαγή που προγραμματίζεται για την Ελλάδα είναι η θέσπιση ορίου ηλικίας 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα εξαρτηθεί από τον τρόπο με τον οποίο οι πλατφόρμες θα εφαρμόσουν τους ελέγχους ηλικίας, από τις τεχνολογικές λύσεις που θα επιλέξουν και από τις ειδικότερες διατάξεις που θα διέπουν την εφαρμογή του.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συζήτηση επεκτείνεται πέρα από τα social media και αφορά ένα ευρύτερο σύνολο ψηφιακών υπηρεσιών. Κοινός στόχος των παρεμβάσεων είναι η ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων, με παράλληλη διασφάλιση των προσωπικών δεδομένων τους.
