Στο στάδιο της πρακτικής εφαρμογής περνά πλέον η νομοθετική ρύθμιση για τον περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την κυβέρνηση να ξεκινά διαβουλεύσεις με τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες για τον τρόπο συμμόρφωσής τους.
Μετά την ψήφιση του νόμου 5350/2026, ο οποίος προβλέπει ως κατώτατο όριο ηλικίας τα 15 έτη, κυβερνητικά στελέχη έχουν αρχίσει να ζητούν από τις εταιρείες συγκεκριμένες τεχνικές προτάσεις και σαφές χρονοδιάγραμμα προσαρμογής. Η πρώτη επαφή πραγματοποιήθηκε με εκπροσώπους του TikTok.
Στη συνάντηση συμμετείχαν ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος και ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, ενώ από την πλευρά της πλατφόρμας έλαβαν μέρος οι James Brunger, Head of Regulatory Strategy and Engagement, Camilla Giannecchini, Lead EU Regulatory Counsel, και Francesco Cacciapuoti, Public Policy and Government Relations Manager Greece, Italy, Malta & Cyprus.
Κεντρική απαίτηση της ελληνικής πλευράς είναι μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2027, ημερομηνία έναρξης ισχύος του νέου ηλικιακού περιορισμού, να έχει τεθεί σε λειτουργία ένας αξιόπιστος μηχανισμός επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών.
Όπως ανέφερε ο Άκης Σκέρτσος, η νομοθετική ρύθμιση έχει ήδη ψηφιστεί και πλέον αναμένεται από κάθε εταιρεία να παρουσιάσει τον τρόπο με τον οποίο θα ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της. Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η προστασία της υγείας, της ιδιωτικότητας και της ομαλής ανάπτυξης των παιδιών αποτελεί ευθύνη τόσο των κυβερνήσεων όσο και των τεχνολογικών εταιρειών.
Έλεγχοι και στους ήδη ενεργούς λογαριασμούς
Ένα από τα βασικά ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν είναι ο έλεγχος των λογαριασμών που λειτουργούν ήδη στις πλατφόρμες. Η κυβέρνηση επισημαίνει ότι η απλή συμπλήρωση ημερομηνίας γέννησης κατά την εγγραφή δεν επαρκεί, καθώς μπορεί εύκολα να δηλωθεί ψευδής ηλικία.
Για τον λόγο αυτό, ζητείται από τις εταιρείες να παρουσιάσουν μηχανισμούς που θα εφαρμόζονται τόσο στους νέους χρήστες όσο και σε όσους διαθέτουν ήδη λογαριασμό. Θα πρέπει, δηλαδή, να μπορούν να εντοπίζουν περιπτώσεις παιδιών κάτω των 15 ετών, ακόμη και όταν τα στοιχεία γέννησης που έχουν δηλωθεί δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Παράλληλα, οι προτεινόμενες λύσεις οφείλουν να περιορίζουν τις δυνατότητες παράκαμψης των ελέγχων, χωρίς να δημιουργούν αδικαιολόγητους αποκλεισμούς σε χρήστες που πληρούν το ηλικιακό κριτήριο.
Η κυβέρνηση ζητά, επομένως, από τις πλατφόρμες να αποδείξουν στην πράξη ότι τα συστήματα που προτείνουν μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και με αξιοπιστία.
Πώς υπολογίζεται το ηλικιακό όριο
Για την εφαρμογή του νόμου προβλέπεται ο κανόνας του ημερολογιακού έτους. Με βάση αυτόν, όλοι όσοι έχουν γεννηθεί μέσα στο ίδιο έτος λογίζεται ότι έχουν γεννηθεί την 1η Ιανουαρίου του συγκεκριμένου έτους.
Κατά συνέπεια, το 2027 ως κάτω των 15 ετών θα αντιμετωπίζονται τα παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2013 ή αργότερα. Οι ψηφιακές υπηρεσίες θα πρέπει να ενσωματώσουν τον συγκεκριμένο τρόπο υπολογισμού στα συστήματα ελέγχου τους.
Σύμφωνα με τον υπουργό Επικρατείας, έχει ολοκληρωθεί από την Ελλάδα η ευρωπαϊκή διαδικασία κοινοποίησης της ρύθμισης. Το σχετικό πλαίσιο, όπως ανέφερε, έχει διαμορφωθεί με τρόπο συμβατό με τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), καθώς και με τους μηχανισμούς εποπτείας και εφαρμογής του.
Η υπαγωγή μιας υπηρεσίας στον ορισμό των επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης καθορίζεται με βάση τα σχετικά ευρωπαϊκά κριτήρια. Όπως διευκρινίστηκε κατά τη συνάντηση, το γεγονός ότι μια πλατφόρμα δεν περιλαμβάνεται στον κατάλογο των ρυθμιστών πρόσβασης του DMA δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι εξαιρείται από τον συγκεκριμένο ορισμό.
Kids Wallet και Gov.gr Wallet στη διαδικασία επαλήθευσης
Τις δυνατότητες αξιοποίησης των κρατικών ψηφιακών εφαρμογών για την επιβεβαίωση της ηλικίας παρουσίασε ο Δημήτρης Παπαστεργίου στους εκπροσώπους του TikTok. Ειδικότερα, αναφέρθηκε στα εργαλεία Kids Wallet και Gov.gr Wallet, τα οποία μπορούν να υποστηρίξουν τη διαδικασία επαλήθευσης.
Η βασική αρχή είναι να διαβιβάζεται στην πλατφόρμα μόνο η πληροφορία που χρειάζεται για τον έλεγχο του ηλικιακού ορίου. Αντί να αποκαλύπτονται προσωπικά στοιχεία, όπως το ονοματεπώνυμο ή η ημερομηνία γέννησης, ένα ψηφιακό αποδεικτικό θα μπορεί να πιστοποιεί εάν ο χρήστης είναι μικρότερος ή μεγαλύτερος από την προβλεπόμενη ηλικία.
Ο υπουργός εξήγησε επίσης πώς μπορεί να πραγματοποιηθεί η διασύνδεση των εφαρμογών με τα συστήματα των εταιρειών, ώστε να μεταφέρεται αποκλειστικά το αναγκαίο δεδομένο.
Η χρήση των Kids Wallet και Gov.gr Wallet δεν αποτελεί υποχρεωτική ή αποκλειστική επιλογή. Οι εταιρείες διατηρούν τη δυνατότητα να αναπτύξουν δικούς τους μηχανισμούς, εφόσον αυτοί ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις αποτελεσματικότητας, αξιοπιστίας και αναλογικότητας και διασφαλίζουν την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Στη συζήτηση τέθηκε ακόμη η συμμετοχή της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή τεχνική λύση για την επαλήθευση ηλικίας, καθώς και η μελλοντική διαλειτουργικότητά της με το Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας (EUDI Wallet).
Προθεσμία έως τις αρχές Δεκεμβρίου για συγκεκριμένες προτάσεις
Το επόμενο σημαντικό βήμα έχει προγραμματιστεί για τις αρχές Δεκεμβρίου. Έως τότε, οι πλατφόρμες θα πρέπει να έχουν καταθέσει ολοκληρωμένες προτάσεις, παρουσιάζοντας όχι μόνο τις τεχνολογίες που σκοπεύουν να αξιοποιήσουν, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα τις εφαρμόσουν.
Η κυβέρνηση ζήτησε η επόμενη συνάντηση να πραγματοποιηθεί με τη συμμετοχή τεχνικών και νομικών ομάδων, καθώς και ανώτερων στελεχών που θα έχουν την εξουσιοδότηση να αναλάβουν δεσμεύσεις εκ μέρους των εταιρειών.
Στις προτάσεις θα πρέπει να περιλαμβάνονται:
-
Η μέθοδος επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών.
-
Ο τρόπος ενσωμάτωσης του κανόνα του ημερολογιακού έτους.
-
Η απόφαση για αξιοποίηση ή μη των Kids Wallet και Gov.gr Wallet.
-
Η διαδικασία ελέγχου των υφιστάμενων λογαριασμών και των νέων εγγραφών.
-
Οι δικλίδες προστασίας της ιδιωτικότητας και οι κανόνες διατήρησης δεδομένων.
-
Οι διαδικασίες διόρθωσης πιθανών σφαλμάτων και τα αποτελέσματα των δοκιμών.
-
Τα επιμέρους στάδια προετοιμασίας μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2027.
Κάθε εταιρεία θα πρέπει, επιπλέον, να ορίσει ανώτερο στέλεχος που θα έχει την ευθύνη για την επιχειρησιακή ετοιμότητα της πλατφόρμας. Εφόσον εντοπίζονται ζητήματα που απαιτούν ενέργειες από τις ελληνικές αρχές, αυτά θα πρέπει να γνωστοποιηθούν εγκαίρως, μαζί με συγκεκριμένες προτάσεις αντιμετώπισης.
Άμεση συνεργασία τεχνικών ομάδων
Οι προπαρασκευαστικές εργασίες ξεκινούν πριν από την επόμενη συνάντηση. Συμφωνήθηκε να συγκροτηθεί συνεργασία σε επίπεδο ομάδων εργασίας, με τη συμμετοχή στελεχών του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) και των πλατφορμών.
Οι τεχνικές συναντήσεις θα επικεντρωθούν στη λειτουργία των μηχανισμών επαλήθευσης και στις προϋποθέσεις διασύνδεσής τους με τις ψηφιακές υπηρεσίες των εταιρειών.
Παράλληλα, ο Δημήτρης Παπαστεργίου ζήτησε από τις πλατφόρμες να ενημερώσουν εγκαίρως τους χρήστες στην Ελλάδα για τις αλλαγές που θα εφαρμοστούν από την αρχή του 2027, αλλά και για τα βήματα που θα απαιτούνται προκειμένου να επιβεβαιώνεται η ηλικία τους.
Στόχος της κυβέρνησης είναι η Ελλάδα, έχοντας ήδη θεσπίσει το ηλικιακό όριο και αναπτύξει δημόσιες ψηφιακές υποδομές, να αποτελέσει πεδίο εφαρμογής αξιόπιστων συστημάτων ελέγχου ηλικίας, τα οποία θα μπορούσαν στη συνέχεια να αξιοποιηθούν και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αναφορές στις εξελίξεις στις ΗΠΑ και μήνυμα προς τις εταιρείες
Στο πλαίσιο της συζήτησης, ο Άκης Σκέρτσος αναφέρθηκε και στον συμβιβασμό της Meta στις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως εκτίμησε, οι οικονομικές επιπτώσεις και οι δεσμεύσεις που συνδέονται με την επαλήθευση ηλικίας και την προστασία των νεότερων χρηστών ενισχύουν τις απαιτήσεις που διαμορφώνονται πλέον για ολόκληρο τον κλάδο.
Ο υπουργός Επικρατείας υπογράμμισε ότι η επιδίωξη της κυβέρνησης είναι να υπάρξουν συγκεκριμένα και μετρήσιμα αποτελέσματα, με αξιόπιστους ελέγχους ηλικίας, περιορισμό της πρόσβασης παιδιών κάτω από το προβλεπόμενο όριο, προστασία των προσωπικών δεδομένων και σαφή προσδιορισμό των ευθυνών.
Η κυβερνητική πλευρά δηλώνει ότι επιδιώκει τη συνεργασία με τις εταιρείες, ξεκαθαρίζει όμως ότι σε περιπτώσεις ανεπαρκούς συμμόρφωσης οι αρμόδιες αρχές μπορούν να ενεργοποιήσουν τις προβλεπόμενες εθνικές και ευρωπαϊκές διαδικασίες, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους βάσει του DSA.
Το μήνυμα του κ. Σκέρτσου προς τις πλατφόρμες ήταν ότι μπορούν να επιλέξουν την τεχνολογία που θα χρησιμοποιήσουν, αλλά παραμένουν υπεύθυνες για την τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη νομοθεσία.
Στη συνάντηση συμμετείχαν ακόμη ο Ειδικός Γραμματέας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων Βασίλης Καρκατζούνης, η νομική σύμβουλος του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Ελίτα Σφακιωτάκη και η Ιωάννα Χουδαλάκη, εκπροσωπώντας την ΕΕΤΤ.
Μετά την πρώτη συνάντηση με το TikTok, η κυβέρνηση προγραμματίζει επαφές και με εκπροσώπους της Meta, του Snapchat, της Google και της Microsoft.
