Η τακτική κατανάλωση καφέ ενδέχεται να επηρεάζει όχι μόνο τα βακτήρια που ζουν στο έντερο, αλλά και τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Αυτό προκύπτει από έρευνα επιστημόνων του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης, οι οποίοι χρησιμοποίησαν μια ειδική ηλεκτρονική κάψουλα για να καταγράψουν τι συμβαίνει στο γαστρεντερικό σύστημα.
Στη μελέτη, οι ερευνητές παρακολούθησαν τη διέλευση της κάψουλας από τον οργανισμό, καταγράφοντας παραμέτρους όπως ο χρόνος μετακίνησής της, η θερμοκρασία, το επίπεδο οξύτητας (pH), η πίεση και οι συσπάσεις του εντέρου.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν ανάλογα με τις συνήθειές τους ως προς την κατανάλωση καφέ. Ως συστηματικοί καταναλωτές ορίστηκαν όσοι έπιναν από ένα έως πέντε φλιτζάνια ημερησίως για περισσότερες από τρεις ημέρες κατά τη διάρκεια της περιόδου καταγραφής. Οι υπόλοιποι εντάχθηκαν στην ομάδα όσων κατανάλωναν καφέ πιο σπάνια.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συστηματικοί καταναλωτές παρουσίαζαν μεγαλύτερη ποικιλία μικροοργανισμών στο έντερό τους. Η παρατήρηση αυτή συμφωνεί με προηγούμενες έρευνες που έχουν συνδέσει τον καφέ με μεταβολές στη σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος.
Ωστόσο, οι επιστήμονες εντόπισαν και διαφορές στη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου. Όπως εξηγεί η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, Φραντσέσκα Μπούτσι, υποψήφια διδάκτορας στο Τμήμα Διατροφής, Άσκησης και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης, η συστηματική κατανάλωση φαίνεται να συνδέεται και με αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του πεπτικού συστήματος.
Η μέτρια κατανάλωση καφέ έχει συσχετιστεί σε προηγούμενες έρευνες με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη, κατάθλιψης και ορισμένων μορφών καρκίνου. Αντίθετα, οι επιδράσεις του στην κινητικότητα και σε άλλες λειτουργίες του εντέρου δεν έχουν διερευνηθεί στον ίδιο βαθμό.
Πώς έγινε η έρευνα
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Gut Microbiology και περιέλαβε 61 υγιείς ενήλικες από τη Δανία. Από αυτούς, οι 50 κατάπιαν την ασύρματη ηλεκτρονική συσκευή SmartPill®, η οποία κατέγραφε και μετέδιδε δεδομένα κατά τη διέλευσή της από το γαστρεντερικό σύστημα.
Η έρευνα διήρκεσε εννέα ημέρες. Για οκτώ από αυτές, οι συμμετέχοντες κατέγραφαν αναλυτικά τα τρόφιμα και τα ροφήματα που κατανάλωναν, ώστε να αποτυπωθούν οι διατροφικές τους συνήθειες και η πρόσληψη καφέ.
Παράλληλα, οι ερευνητές εξέτασαν δείγματα ούρων για την ανίχνευση μεταβολιτών της καφεΐνης, προκειμένου να εκτιμήσουν αντικειμενικά την κατανάλωσή της. Αναλύθηκαν επίσης δείγματα κοπράνων, ώστε να προσδιοριστεί η σύνθεση και η αφθονία των βακτηρίων του εντέρου.
Με αυτόν τον τρόπο, οι επιστήμονες επιχείρησαν να συσχετίσουν τις συνήθειες κατανάλωσης καφέ τόσο με το εντερικό μικροβίωμα όσο και με τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος.
Χαμηλότερο pH και περισσότερες συσπάσεις
Ένα από τα ευρήματα ήταν ότι οι συστηματικοί καταναλωτές καφέ εμφάνιζαν σημαντικά χαμηλότερο pH στο λεπτό έντερο σε σύγκριση με όσους έπιναν το ρόφημα πιο αραιά. Επιπλέον, η μεγαλύτερη κατανάλωση συνδέθηκε με αυξημένες συσπάσεις στο παχύ έντερο.
Η ερευνήτρια Φραντσέσκα Μπούτσι σημειώνει ότι οι συσπάσεις αυτές συμβάλλουν στη φυσιολογική πέψη, διευκολύνουν την πρόληψη της δυσκοιλιότητας και βοηθούν στη διατήρηση της λειτουργικότητας των εντερικών μυών.
Παραμένει, ωστόσο, αδιευκρίνιστο εάν η μείωση του pH στο λεπτό έντερο έχει θετική ή αρνητική επίδραση στην υγεία. Η οξύτητα σε αυτό το τμήμα του πεπτικού συστήματος επηρεάζει τη δραστηριότητα των πεπτικών ενζύμων και τη διαδικασία διάσπασης των τροφών.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν πως οι συγκεκριμένες μεταβολές προκαλούνται αποκλειστικά από τον καφέ. Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Χένρικ Μουνκ Ρόαγκερ, αναπληρωτής καθηγητής και επικεφαλής ερευνητικής ομάδας στο ίδιο πανεπιστημιακό τμήμα, εκτιμά πάντως ότι υπάρχουν ενδείξεις για ουσιαστική επίδραση του ροφήματος.
Όπως εξηγεί, άλλες μελέτες έχουν ήδη δείξει ότι ο καφές επηρεάζει διεργασίες του πεπτικού συστήματος, μεταξύ των οποίων και την έκκριση οξέων στο στομάχι. Επισημαίνει, επίσης, ότι πολλοί άνθρωποι παρατηρούν στην καθημερινότητά τους αλλαγές στην πέψη μετά την κατανάλωσή του.
Το επόμενο βήμα στην έρευνα
Για να διαπιστωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η σχέση αιτίας και αποτελέσματος, ο Χένρικ Μουνκ Ρόαγκερ θεωρεί απαραίτητη μια μελέτη παρέμβασης. Σε αυτήν, οι επιστήμονες θα ελέγχουν την ποσότητα καφέ που καταναλώνουν οι συμμετέχοντες και θα συγκρίνουν τις επιδράσεις της αυξημένης πρόσληψης με εκείνες περιόδων πλήρους αποχής.
Στόχος είναι να αποσαφηνιστεί πώς το ρόφημα επηρεάζει την πέψη και τις εντερικές συσπάσεις, καθώς και εάν τα ευρήματα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την αντιμετώπιση προβλημάτων όπως η δυσκοιλιότητα και οι ακανόνιστες κενώσεις.
Ο ερευνητής εκτιμά ότι η καλύτερη κατανόηση αυτών των μηχανισμών ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για φυσικούς τρόπους ενίσχυσης της κινητικότητας του εντέρου, ένα ζήτημα που αφορά μεγάλο αριθμό ανθρώπων.
