Σε διπλωματική αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία εξελίχθηκε η συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ με αντικείμενο τις «Αναδυόμενες Τεχνολογίες και τη Θαλάσσια Ασφάλεια», η οποία πραγματοποιήθηκε υπό την ελληνική Προεδρία. Στο επίκεντρο βρέθηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, με τις δύο πλευρές να παρουσιάζουν εκ διαμέτρου αντίθετες θέσεις για τη νομιμότητα και τις συνέπειές του.
Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αχμέντ Γιλντίζ, απαντώντας στις αναφορές του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, υποστήριξε ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν αποτελεί δικαστικό όργανο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Όπως ανέφερε, ένας χάρτης μπορεί να αποτυπώνει μια διεκδίκηση, όχι όμως και να αποφαίνεται για την εγκυρότητά της.
Ο ίδιος υπερασπίστηκε τη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης, σημειώνοντας ότι παραμένει σε ισχύ από το 2019. Παράλληλα, συνέδεσε την πρόσφατη κοινοβουλευτική κίνηση στη Λιβύη με την υποστήριξη του μνημονίου από τον λιβυκό λαό.
Κατά τον Τούρκο διπλωμάτη, η συμφωνία δεν καθορίζει ούτε προδικάζει τα δικαιώματα τρίτων κρατών που δεν συμμετέχουν σε αυτή. Αναφερόμενος στα ελληνικά νησιά, δήλωσε ότι η Τουρκία δεν αμφισβητεί την ύπαρξη, τον πληθυσμό ή την κυριαρχία τους, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η διαφωνία αφορά την επήρεια που πρέπει να έχουν κατά την οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών με επικαλυπτόμενες διεκδικήσεις.
Επικαλέστηκε, επίσης, τη διεθνή νομολογία, σύμφωνα με την οποία τα νησιά δεν λαμβάνουν αυτομάτως πλήρη επήρεια στις θαλάσσιες οριοθετήσεις, ενώ υπενθύμισε ότι η Τουρκία δεν έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Τέλος, επανέφερε την πρόταση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τη διοργάνωση Διάσκεψης της Ανατολικής Μεσογείου, στην οποία, όπως είπε, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων και της αυτοαποκαλούμενης «τδβκ».
Αγλαΐα Μπαλτά: «Το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά»
Την ελληνική θέση απέναντι στις τουρκικές αναφορές παρουσίασε η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά. Η κ. Μπαλτά επανέλαβε την κατηγορηματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου από την Αθήνα, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία αντιβαίνει τόσο στη γεωγραφία όσο και στο διεθνές δίκαιο.
Επισήμανε, ακόμη, ότι η φερόμενη πρόσφατη επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί να αλλάξει τον νομικό του χαρακτήρα, τον οποίο η Ελλάδα χαρακτηρίζει άκυρο και ανυπόστατο, ούτε να του προσδώσει έννομα αποτελέσματα. «Η γεωγραφία δεν μπορεί να αναδιαμορφωθεί. Δεν πρόκειται για σύνθημα», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι μια συμφωνία μεταξύ δύο κρατών δεν είναι δυνατόν να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα ενός τρίτου.
Η Ελληνίδα πρέσβης υπογράμμισε ότι οι κανόνες του διεθνούς δικαίου δεν μπορούν να εφαρμόζονται κατά περίπτωση, ανάλογα με τις επιδιώξεις κάθε χώρας. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που έχει συνάψει η Ελλάδα με την Ιταλία και την Αίγυπτο.
Απαντώντας, εξάλλου, στην ένσταση της τουρκικής πλευράς για την αναφορά στο ζήτημα των θαλάσσιων οριοθετήσεων κατά τη συνεδρίαση, σημείωσε ότι ο σεβασμός του Δικαίου της Θάλασσας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ασφάλεια στις θάλασσες. Όπως τόνισε, η υπενθύμιση των κανόνων που διέπουν το θαλάσσιο περιβάλλον δεν συνιστά κατάχρηση του Συμβουλίου Ασφαλείας, αλλά συνδέεται άμεσα με τον σκοπό της συζήτησης.
Ο Αχμέντ Γιλντίζ επανήλθε στη συνέχεια, επιμένοντας στην ανάγκη να υπάρξουν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις και εκφράζοντας την ελπίδα αυτές να ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατό.
Στην τελική της παρέμβαση, η κ. Μπαλτά ανέφερε ότι η Ελλάδα επιδιώκει διαχρονικά σχέσεις καλής γειτονίας με την Τουρκία, στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού, του διεθνούς δικαίου και των αρχών του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Καταλήγοντας, επανέλαβε ότι η Αθήνα παραμένει προσηλωμένη στον διάλογο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι για να είναι ουσιαστικός απαιτείται σεβασμός στο διεθνές δίκαιο, την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα.
