Το επικαιροποιημένο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών ενηλίκων για την περίοδο 2026-2027 έδωσε στη δημοσιότητα την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου το υπουργείο Υγείας, καθορίζοντας ποια εμβόλια συστήνονται ανάλογα με την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου κάθε ατόμου.
Η εγκύκλιος, την οποία υπογράφει η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, περιλαμβάνει τις οδηγίες της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών για 14 κατηγορίες εμβολίων. Ιδιαίτερη μέριμνα υπάρχει για τους ηλικιωμένους, τους χρονίως πάσχοντες, τους ανοσοκατεσταλμένους και τις εγκύους, ενώ προβλέπονται ξεχωριστές συστάσεις για επαγγελματίες υγείας, ταξιδιώτες και άλλες ομάδες με αυξημένη πιθανότητα έκθεσης σε λοιμώξεις.
Μεταξύ των αλλαγών και των ειδικότερων προβλέψεων περιλαμβάνεται η προσθήκη του 21δύναμου συζευγμένου εμβολίου κατά του πνευμονιόκοκκου ως εναλλακτικής επιλογής του 20δύναμου. Παράλληλα, καθορίζονται τα ηλικιακά όρια και τα εμβολιαστικά σχήματα για τη γρίπη, την COVID-19, τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV) και τον έρπητα ζωστήρα.
Επιπλέον, διατηρείται η πλήρης αποζημίωση του εμβολίου κατά του HPV για αγόρια και κορίτσια ηλικίας 15 έως 18 ετών έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027, ενώ δίνονται αναλυτικές οδηγίες για την πρόληψη του τετάνου μετά από τραυματισμό και την προστασία από τον μηνιγγιτιδόκοκκο.
Ποια εμβόλια συστήνονται ανά ηλικιακή ομάδα
Το πρόγραμμα χωρίζει τους ενήλικες σε πέντε ηλικιακές κατηγορίες:
- 18 έως 26 ετών.
- 27 έως 59 ετών.
- 60 έως 64 ετών.
- 65 έως 75 ετών.
- Άνω των 75 ετών.
Οι συστάσεις δεν είναι ίδιες για όλες τις ομάδες. Ενδεικτικά, ο εμβολιασμός κατά του πνευμονιόκοκκου προβλέπεται για όλους τους ενήλικες από την ηλικία των 65 ετών, ενώ για τον έρπητα ζωστήρα συστήνεται από τα 60 έτη, με προτεραιότητα στους άνω των 70.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ωστόσο, ο εμβολιασμός μπορεί να αφορά και νεότερους ενήλικες, εφόσον υπάρχουν υποκείμενα νοσήματα ή άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης.
Εμβολιασμός ανά νόσημα και παράγοντα κινδύνου
Η ηλικία δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο για τις συστάσεις. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ειδικές προβλέψεις για εγκύους και λεχωίδες, άτομα με ανοσοκαταστολή ή λοίμωξη HIV, καθώς και ασθενείς με χρόνια καρδιολογικά και αναπνευστικά νοσήματα, νεφρική ανεπάρκεια, διαβήτη και άλλες παθήσεις.
Ξεχωριστές οδηγίες προβλέπονται ακόμη για επαγγελματίες υγείας και άτομα που λόγω εργασίας, ταξιδιών ή άλλων συνθηκών έχουν αυξημένη πιθανότητα έκθεσης σε συγκεκριμένες λοιμώξεις.
Ειδικές συστάσεις για τους ηλικιωμένους που διαμένουν σε μονάδες φροντίδας
Αυτοτελής ενότητα αφορά τους ενήλικες που φιλοξενούνται σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων. Οι οδηγίες καλύπτουν τον εμβολιασμό κατά της γρίπης, της COVID-19, του RSV, του πνευμονιόκοκκου και του έρπητα ζωστήρα, καθώς και την προστασία από τέτανο, διφθερίτιδα και κοκκύτη.
Οι συστάσεις λαμβάνουν υπόψη τόσο την ηλικία όσο και τους πρόσθετους παράγοντες που ενδέχεται να αυξήσουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης.
Αντιγριπικός εμβολιασμός: Πότε πρέπει να γίνεται
Για την εποχική γρίπη, η καταλληλότερη περίοδος εμβολιασμού ορίζεται από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, ώστε να έχει αναπτυχθεί προστασία πριν από την έξαρση των κρουσμάτων.
Όσοι δεν εμβολιαστούν μέσα σε αυτό το διάστημα μπορούν να το κάνουν και αργότερα, καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου έξαρσης της γρίπης, εφόσον ανήκουν στις ομάδες για τις οποίες υπάρχει σχετική σύσταση.
Για τους ενήλικες ηλικίας 65 ετών και άνω προτιμώνται τα ενισχυμένα αντιγριπικά εμβόλια αντί των συμβατικών. Εάν δεν είναι διαθέσιμα, ο εμβολιασμός δεν πρέπει να αναβάλλεται, καθώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί άλλο κατάλληλο αντιγριπικό εμβόλιο.
COVID-19 και RSV: Πρόσθετη προστασία για τις μεγαλύτερες ηλικίες
Για την COVID-19 συστήνεται μία δόση του επικαιροποιημένου εμβολίου σε όλους τους ενήλικες ηλικίας 60 ετών και άνω, καθώς και σε νεότερα άτομα που παρουσιάζουν συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου.
Στους πολίτες ηλικίας 75 ετών και άνω προβλέπεται επιπλέον δόση, έξι μήνες μετά την προηγούμενη. Αντίστοιχη δυνατότητα πρόσθετης προστασίας υπάρχει για ορισμένες κατηγορίες ατόμων με μέτρια ή σοβαρή ανοσοκαταστολή.
Όσον αφορά τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV), μία εφάπαξ δόση συστήνεται σε όλους τους ενήλικες από την ηλικία των 75 ετών, αλλά και σε άτομα από τα 60 έτη που αντιμετωπίζουν συγκεκριμένα χρόνια προβλήματα υγείας.
Πνευμονιόκοκκος και έρπης ζωστήρας
Το νέο πρόγραμμα περιλαμβάνει δύο επιλογές συζευγμένου εμβολίου κατά του πνευμονιόκοκκου, το 20δύναμο και το 21δύναμο. Το βακτήριο μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, όπως πνευμονία, μηνιγγίτιδα και λοίμωξη του αίματος.
Ο εμβολιασμός συστήνεται σε όλους τους ενήλικες ηλικίας 65 ετών και άνω, αλλά και σε άτομα από 18 έως 64 ετών που έχουν συγκεκριμένα υποκείμενα νοσήματα ή άλλους παράγοντες κινδύνου.
Για τον έρπητα ζωστήρα προβλέπονται δύο δόσεις του ανασυνδυασμένου εμβολίου σε ενήλικες ηλικίας 60 ετών και άνω, με προτεραιότητα στους άνω των 70 ετών. Η σύσταση αφορά επίσης ανοσοκατεσταλμένους ενήλικες από την ηλικία των 18 ετών.
Εμβόλιο HPV: Πλήρης αποζημίωση έως το τέλος του 2027
Η πλήρης αποζημίωση του εμβολίου κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) συνεχίζεται για αγόρια και κορίτσια ηλικίας 15 έως 18 ετών έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.
Για ανεμβολίαστους άνδρες και γυναίκες ηλικίας 19 έως 45 ετών προβλέπονται επίσης ειδικές συστάσεις, εφόσον ανήκουν σε συγκεκριμένες ομάδες αυξημένου κινδύνου.
Τέτανος μετά από τραυματισμό: Πότε χρειάζεται εμβόλιο
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει αναλυτικές οδηγίες για την πρόληψη του τετάνου μετά από τραυματισμό. Η ανάγκη χορήγησης εμβολίου ή αντιτετανικής ανοσοσφαιρίνης εξαρτάται από το είδος του τραύματος και το προηγούμενο ιστορικό εμβολιασμού.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε τραύματα που έχουν έρθει σε επαφή με χώμα, κόπρανα ή σάλιο, καθώς και σε βαθιά τραύματα, εγκαύματα και δαγκώματα ζώων.
Όσοι δεν γνωρίζουν εάν έχουν εμβολιαστεί ή έχουν λάβει λιγότερες από τρεις δόσεις χρειάζονται εμβολιασμό μετά τον τραυματισμό. Σε ρυπαρά τραύματα ή άλλες περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου προβλέπεται επιπλέον χορήγηση αντιτετανικής ανοσοσφαιρίνης, η οποία παρέχει άμεση αλλά προσωρινή προστασία.
Για όσους έχουν ολοκληρώσει τον βασικό εμβολιασμό, καθοριστικό είναι το χρονικό διάστημα από την τελευταία δόση. Ειδικότερα, αναμνηστικός εμβολιασμός προβλέπεται όταν έχουν περάσει δέκα χρόνια για μικρά και καθαρά τραύματα ή πέντε χρόνια για τα υπόλοιπα τραύματα.
Μηνιγγιτιδόκοκκος: Ποιες ομάδες χρειάζονται εμβολιασμό
Ειδικές συστάσεις περιλαμβάνονται και για την πρόληψη των λοιμώξεων από μηνιγγιτιδόκοκκο, ο οποίος μπορεί να προκαλέσει σοβαρές καταστάσεις, όπως μηνιγγίτιδα και σηψαιμία.
Το συζευγμένο εμβόλιο έναντι των οροομάδων A, C, W και Y (MenACWY) συστήνεται σε συγκεκριμένες ομάδες με αυξημένο κίνδυνο έκθεσης ή νόσησης. Σε αυτές περιλαμβάνονται:
- Ταξιδιώτες προς περιοχές με υψηλή συχνότητα εμφάνισης μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου, όπως η ζώνη μηνιγγίτιδας στην υποσαχάρια Αφρική, καθώς και προσκυνητές που επισκέπτονται τη Μέκκα για το Hajj ή το Umrah.
- Στρατιωτικοί και νεοσύλλεκτοι, καθώς και πρωτοετείς σπουδαστές στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών που δεν έχουν εμβολιαστεί.
- Εργαζόμενοι σε μικροβιολογικά εργαστήρια με πιθανότητα επαγγελματικής έκθεσης στο βακτήριο.
- Άτομα που διατρέχουν κίνδυνο κατά τη διάρκεια επιδημικών εξάρσεων, σύμφωνα με τις οδηγίες των υγειονομικών αρχών.
Επιπλέον, ιδιαίτερη προστασία προβλέπεται για άτομα με HIV, απουσία ή δυσλειτουργία σπλήνα, συγκεκριμένες διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος, καθώς και για ασθενείς που λαμβάνουν θεραπείες οι οποίες επηρεάζουν την άμυνα του οργανισμού.
Για αυτές τις ομάδες προβλέπονται δύο δόσεις με μεσοδιάστημα οκτώ εβδομάδων και αναμνηστική δόση έπειτα από πέντε χρόνια, εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται αυξημένος κίνδυνος.
Κατά την εγκυμοσύνη, ο εμβολιασμός δεν συστήνεται γενικά, εκτός εάν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος και η εκτίμηση των ειδικών είναι ότι τα οφέλη υπερτερούν των πιθανών κινδύνων.
