Το ζήτημα της θεσμικής και οικονομικής ενίσχυσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης βρέθηκε στο επίκεντρο της συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), κατά την οποία παρουσιάστηκε η πρώτη ολοκληρωμένη επιστημονική μελέτη για το πραγματικό κόστος άσκησης των αρμοδιοτήτων των Δήμων.
Η μελέτη, που εκπονήθηκε από την ΕΕΤΑΑ και την ΚΕΔΕ, αποτυπώνει για πρώτη φορά το πραγματικό λειτουργικό κόστος των δημοτικών υπηρεσιών, αξιοποιώντας οικονομικά στοιχεία, δεδομένα στελέχωσης, διεθνείς πρακτικές και ποιοτική έρευνα σε αντιπροσωπευτικούς δήμους της χώρας.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα, οι Δήμοι καλούνται να ανταποκριθούν σε ολοένα και περισσότερες αρμοδιότητες, όπως η πολιτική προστασία, η κοινωνική πολιτική, η λειτουργία των σχολείων, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η κυβερνοασφάλεια και ο εσωτερικός έλεγχος, χωρίς όμως να συνοδεύονται από την αντίστοιχη μεταφορά οικονομικών και ανθρώπινων πόρων.
Η μελέτη επισημαίνει ότι η κατάσταση αυτή δεν συμβαδίζει με τη συνταγματική αρχή της αντιστοίχισης αρμοδιοτήτων και πόρων, όπως προβλέπεται από το Σύνταγμα και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.
Λειτουργικό κόστος 5,35 δισ. ευρώ
Για το 2025, το συνολικό λειτουργικό κόστος των Δήμων υπολογίζεται στα 5,35 δισ. ευρώ. Από αυτό, το 46,4% αφορά δαπάνες προσωπικού, το 27,2% λειτουργικές δαπάνες, όπως ενέργεια, τηλεπικοινωνίες και συντηρήσεις, ενώ το υπόλοιπο κατανέμεται σε μεταβιβαστικές πληρωμές, αμοιβές τρίτων και λοιπές ανελαστικές δαπάνες.
Το σημαντικότερο εύρημα της μελέτης αφορά το χρηματοδοτικό κενό που αντιμετωπίζει η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Εκτιμάται ότι οι Δήμοι παρουσιάζουν ετήσιο έλλειμμα άνω των 1,3 δισ. ευρώ για την κάλυψη των λειτουργικών τους αναγκών, ενώ απαιτούνται επιπλέον περισσότερα από 1,2 δισ. ευρώ για τη συντήρηση και αναβάθμιση βασικών δημοτικών υποδομών.
Όπως επισημαίνεται, η χρηματοδοτική αυτή υστέρηση επηρεάζει την καθημερινή λειτουργία των Δήμων, δυσχεραίνοντας τη συντήρηση σχολικών μονάδων και δημοτικών κτιρίων, την αποκατάσταση του οδικού δικτύου, τη βελτίωση αθλητικών εγκαταστάσεων και παιδικών χαρών, καθώς και την ενίσχυση κοινωνικών υπηρεσιών και δράσεων πολιτικής προστασίας.
Παράλληλα, η μελέτη αναδεικνύει ότι η ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση εξακολουθεί να διαθέτει χαμηλό βαθμό οικονομικής και διοικητικής αυτοτέλειας σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς οι Δήμοι παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένοι από τις κρατικές επιχορηγήσεις.
Οι επισημάνσεις του Θωμά Μπέγκα
Στα ευρήματα της μελέτης αναφέρθηκε και ο δήμαρχος Ιωαννίνων, Θωμάς Μπέγκας, κατά τη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, υπογραμμίζοντας ότι το χρηματοδοτικό έλλειμμα αποτυπώνεται καθημερινά στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Δήμοι για τη συντήρηση υποδομών, την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών, την πολιτική προστασία, την ψηφιακή μετάβαση και την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Όπως ανέφερε, η μελέτη επιβεβαιώνει ότι οι Δήμοι επιφορτίζονται συνεχώς με νέες αρμοδιότητες, χωρίς αυτές να συνοδεύονται από τους αναγκαίους οικονομικούς πόρους, προσωπικό και οργανωτική υποστήριξη.
Με βάση τα συμπεράσματα της μελέτης, η ΚΕΔΕ ζητά τη δημιουργία μόνιμου μηχανισμού κοστολόγησης των δημοτικών αρμοδιοτήτων, τη σταδιακή αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων ώστε να φτάσουν το 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού σε βάθος πενταετίας, καθώς και τη θεσμοθέτηση της αρχής ότι καμία νέα αρμοδιότητα δεν θα μεταφέρεται στους Δήμους χωρίς την αντίστοιχη χρηματοδότηση.
Παράλληλα, διεκδικεί την ενίσχυση των δημοτικών υπηρεσιών με προσωπικό κρίσιμων ειδικοτήτων, τη δημιουργία σταθερού προγράμματος συντήρησης των δημοτικών υποδομών και τη θεσμοθέτηση ειδικού χρηματοδοτικού εργαλείου για τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την κυβερνοασφάλεια.
