Η συνεδρίαση της 20ης Φεβρουαρίου της Περιφερειακής Επιτροπής της Περιφέρειας Ηπείρου έρχεται να προστεθεί σε μια περίοδο έντονης πολιτικής και θεσμικής πίεσης. Η ημερήσια διάταξη, εκτεταμένη και πολυσχιδής, αποκαλύπτει για ακόμη μια φορά μια διοίκηση που κινείται μεταξύ επειγόντων διαδικασιών, παρατάσεων έργων, απευθείας αναθέσεων και δαπανών προβολής ,την ώρα που η κοινωνία αντιμετωπίζει ζητήματα διαφάνειας, ιεράρχησης προτεραιοτήτων αλλά και επιβίωσης. Το ερώτημα που προκύπτει δεν είναι αν γίνονται δράσεις. Το ερώτημα είναι: με ποια στρατηγική, με ποια ιεράρχηση και με ποια θεσμική ασφάλεια;
Οι «κατεπείγουσες» διαδικασίες ως κανονικότητα
Σημαντικό μέρος των θεμάτων αφορά προσφυγές στο άρθρο 32 του Ν. 4412/2016 περί διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Όταν όμως οι «κατεπείγουσες» διαδικασίες επαναλαμβάνονται σε έργα οδοποιίας, αποκαταστάσεις και τεχνικές παρεμβάσεις, γεννάται εύλογη απορία: Είναι πράγματι όλα απρόβλεπτα; Ή μήπως η πρόβλεψη και ο προγραμματισμός υποχωρούν μπροστά στην ταχύτητα των διαδικασιών; Η συνεχής επίκληση της έκτακτης ανάγκης ως εργαλείο διοίκησης υπονομεύει τη θεσμική κανονικότητα και δημιουργεί σκιές.
Παρατάσεις έργων: σύμπτωση ή συστημικό πρόβλημα;
Στην ίδια συνεδρίαση καταγράφονται αλλεπάλληλες παρατάσεις προθεσμιών σε έργα οδοποιίας και υποδομών. Όταν οι παρατάσεις αφορούν διαφορετικά έργα, διαφορετικές περιοχές αλλά κοινό μοτίβο καθυστέρησης, τότε το πρόβλημα δεν είναι μεμονωμένο. Είναι δομικό. Η διοίκηση οφείλει να εξηγήσει: Γιατί συσσωρεύονται παρατάσεις; Πού εντοπίζεται η αδυναμία ελέγχου χρονοδιαγραμμάτων; Ποιο είναι το πραγματικό κόστος αυτών των καθυστερήσεων;
Προγραμματική για το «Δασικό Χωριό Κέδρος»: διαφάνεια, εποπτεία και πραγματικός έλεγχος
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί και το θέμα της έγκρισης σύναψης Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ της Περιφέρεια Ηπείρου και της ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ Α.Ε. («ΗΠΕΙΡΟΣ Α.Ε.»), για τη «Μελέτη των κτιριακών εγκαταστάσεων για τη ριζική ανακαίνιση και την ενεργειακή αναβάθμιση των υφιστάμενων κτιριακών μονάδων του Δασικού Χωριού Κέδρος», προϋπολογισμού 141.360 ευρώ με ΦΠΑ. Πρόκειται για ένα ποσό σημαντικό για μελετητικό αντικείμενο, το οποίο μεταφέρεται προς υλοποίηση μέσω Αναπτυξιακής Α.Ε. ΟΤΑ, με ορισμό εκπροσώπων σε Κοινή Επιτροπή Παρακολούθησης και ταυτόχρονη έγκριση δαπάνης και διάθεση πίστωσης. Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να αναβαθμιστεί το Δασικό Χωριό. Το ερώτημα είναι γιατί επιλέγεται για ακόμη μία φορά το μοντέλο της προγραμματικής μέσω αναπτυξιακής εταιρείας αντί της απευθείας προκήρυξης μελέτης με ανοιχτό διαγωνισμό. Η επιλογή αυτή, περιορίζει τον ανταγωνισμό και μεταφέρει κρίσιμες διαδικασίες σε ένα πιο «ευέλικτο» αλλά λιγότερο διαφανές περιβάλλον. Σε μια περίοδο όπου ζητείται αυξημένος έλεγχος, θεσμική αυστηρότητα και καθαρές διαδικασίες, κάθε τέτοια απόφαση οφείλει να συνοδεύεται από πλήρη τεκμηρίωση σκοπιμότητας, κόστους και προστιθέμενης αξίας. Διαφορετικά, η συσσώρευση προγραμματικών συμβάσεων μέσω Αναπτυξιακών κινδυνεύει να εδραιώσει την αίσθηση παράκαμψης των ανοιχτών διαδικασιών – ακόμη κι αν τυπικά όλα κινούνται εντός νόμου.
Εκθέσεις και προτεραιότητες: 120.000€ στην Αθήνα, ψίχουλα στο Βερολίνο;
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η σύγκριση δαπανών για συμμετοχές σε εκθέσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία: Η συμμετοχή σε έκθεση στην Αθήνα προσεγγίζει τις 120.000 ευρώ. Η παρουσία στο Βερολίνο (σε διεθνές περιβάλλον υψηλής τουριστικής απήχησης) κοστολογείται σημαντικά χαμηλότερα. Ποια είναι η αναπτυξιακή λογική αυτής της αναλογίας;
Επενδύουμε περισσότερο στην εσωτερική προβολή παρά στη διεθνή εξωστρέφεια; Και αν στόχος είναι η ενίσχυση της εξαγωγικής και τουριστικής δυναμικής, γιατί η μεγαλύτερη δαπάνη κατευθύνεται σε εγχώριο γεγονός;
Μάλτα, ξερολιθιές και υψηλά κόστη
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί και η απόφαση συμμετοχής της Περιφέρειας Ηπείρου στη Μπιενάλε Τέχνης της Μάλτας 2026, στη Βαλέτα, με θεματικό άξονα την τέχνη της ξερολιθιάς και τις παραδοσιακές τεχνικές δόμησης. Αναμφίβολα, η ξερολιθιά αποτελεί στοιχείο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς με μεσογειακή διάσταση και συμβολισμό βιωσιμότητας. Η πολιτιστική εξωστρέφεια είναι θεμιτή, αλλά οφείλει να εντάσσεται σε σαφές στρατηγικό σχέδιο και να συνοδεύεται από πλήρη διαφάνεια ως προς τα οικονομικά και τα προσδοκώμενα οφέλη. Το ποσό των 12.400 ευρώ για τη συμμετοχή της Περιφέρεια Ηπείρου στη Μπιενάλε Τέχνης της Μάλτας μπορεί να μην είναι, αριθμητικά, από τα υψηλότερα της ημερήσιας διάταξης. Όμως η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στο ύψος του ποσού, αλλά στη σημειολογία και στην προτεραιότητα. Η μεταφορά πέτρας από την Ήπειρο στη Βαλέτα, η αμοιβή συνεργείου για το «χτίσιμο» ξερολιθιάς και τα συναφή λειτουργικά έξοδα εγείρουν ένα απλό αλλά καίριο ερώτημα: ποιο είναι το απτό όφελος για την τοπική κοινωνία; Σε μια Περιφέρεια που συχνά περιγράφεται ως η φτωχότερη της Ευρώπης, είναι αυτή η κατάλληλη στιγμή για τέτοιου τύπου πολιτιστικές «εγκαταστάσεις» στο εξωτερικό; Η ξερολιθιά ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά έχει αξία και συμβολισμό, όμως η διοίκηση οφείλει να εξηγήσει πώς μια τέτοια δράση μεταφράζεται σε μετρήσιμη αναπτυξιακή υπεραξία. Διαφορετικά, ακόμη και ένα σχετικά μικρό ποσό μπορεί να εκληφθεί ως πολυτέλεια — όχι επειδή είναι μεγάλο, αλλά επειδή δεν πείθει ως αναγκαίο.
Η στάση της αντιπολίτευσης και το βασικό ερώτημα
Στην προηγούμενη συνεδρίαση, η αντιπολίτευση δεν ψήφισε σειρά θεμάτων. Η στάση αυτή, ανεξάρτητα από πολιτικές διαφορές, λειτουργεί ως θεσμικό αντίβαρο. Σε ένα περιβάλλον όπου: Οι κατεπείγουσες διαδικασίες πολλαπλασιάζονται ,οι παρατάσεις έργων συσσωρεύονται και οι δαπάνες προβολής εμφανίζουν ασύμμετρες προτεραιότητες ,η αντιπολίτευση καλείται να συνεχίσει να ασκεί αυστηρό έλεγχο. Όχι για λόγους στείρας αντιπαράθεσης. Αλλά για λόγους θεσμικής ισορροπίας. Η Περιφέρεια χρειάζεται έργα. Χρειάζεται προβολή. Χρειάζεται εξωστρέφεια. Αυτό που χρειάζεται περισσότερο όμως είναι συνοχή στρατηγικής, διαφάνεια κόστους και ιεράρχηση προτεραιοτήτων. Η κοινωνία της Ηπείρου δεν αμφισβητεί τη δράση. Αμφισβητεί την αναλογία, τη μεθοδολογία και την προτεραιότητα. Και αυτά είναι πολιτικά – αλλά κυρίως θεσμικά – ζητήματα που δεν μπορούν να μένουν αναπάντητα
