83 χρόνια από την ημέρα που οι Γερμανοί ναζί της 1ης Ορεινής Μεραρχίας Εντελβάις έφτασαν στους Λιγκιάδες και την Αμφιθέα, για να διαπράξουν μία ακόμη από τις πολλές κτηνωδίες του 1943 στην Ήπειρο. Δεκάδες θύματα, στη συντριπτική τους πλειονότητα άμαχοι, γυναίκες, ηλικιωμένοι και πολλά παιδιά. 41 παιδιά εκ των οποίων τα 15 μαθητές και μαθήτριες του Δημοτικού, επίσης όμως και βρέφη, αβάπτιστα αγγελούδια που δεν πρόλαβαν να ζήσουν.
83 χρόνια μετά στο μαρτυρικό χωριό των Λιγκιάδων η ιστορία δεν ξαναγράφεται. Η ιστορία είναι παρούσα όμως για να θυμίζει σε όλους το έγκλημα, την κτηνωδία του πολέμου, τι σημαίνει φασισμός και ναζισμός.
Το Ολοκαύτωμα των Λιγκιάδων του 1943 εξακολουθεί να αποτελεί ένα συλλογικό τραύμα στην τοπική κοινωνία. Σε μία περίοδο όμως που το φάντασμα του φασισμού και ναζισμού, οι ακραίες αντιλήψεις περί φυλετικής καθαρότητας επανέρχονται και βρίσκουν πρόσφορο έδαφος στις ευρωπαϊκές δημοκρατίες, η υποχρέωση και η ευθύνη όλων, πολιτειακής και πολιτική ηγεσίας αντίστοιχα αλλά και πολιτών, είναι μία. Να μην ξεχάσουν και να διδάξουν στις γενιές του σήμερα και του αύριο, πως δε υπάρχει πουθενά χώρος για το φασισμό.
Τις φετινές εκδηλώσεις μνήμης για το Ολοκαύτωμα των Λιγκιάδων τίμησε με την παρουσία του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κων. Τασούλας που έφτασε λίγοι μετά τις 10.30 το πρωί και συμμετείχε στην επιμνημόσυνη δέηση στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου. Ακολούθησε η τελετή μνήμης στο μνημείο των θυμάτων του Ολοκαυτώματος.
Στη δήλωσή του αμέσως μετά την κατάθεση στεφάνου και ενώ μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας πετούσαν πάνω από τους Λιγκιάδες, ο κ. Τασούλας μίλησε για την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης αφενός και για τη διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επανέλαβε ότι οι ελληνικές αξιώσεις παραμένουν ενεργές, νόμιμες, απαράγραπτες και διεκδικήσιμες, συνδέοντας τη διεκδίκησή τους με την ανάγκη απόδοσης δικαιοσύνης.
«Σήμερα από ένα ακόμη μαρτυρικό χωριό, αισθάνομαι την ανάγκη να υπογραμμίσω και πάλι, όπως το έκανα στα Καλάβρυτα, όπως το έκανα στη Βιάννο, όπως το έκανα στην Παραμυθιά, πως οι απαιτήσεις και οι αξιώσεις της Ελληνικής Δημοκρατίας για τις γερμανικές επανορθώσεις είναι ενεργές, είναι νόμιμες, απαράγραπτες και διεκδικήσιμες», ανέφερε ο Κωνσταντίνος Τασούλας.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπογράμμισε ότι οι αξιώσεις παραμένουν ενεργές επειδή, όπως είπε, «τα γεγονότα μας το επιβάλλουν, η μνήμη μας το επιβάλλει, το καθήκον μας, το χρέος μας προς την ιστορία μας, μας το επιβάλλει και κυρίως η ανάγκη για απόδοση δικαιοσύνης».
Νωρίτερα στην ομιλία του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μίλησε για την εικόνα που απλώνεται στην Ευρώπη, ειδικότερα όμως και πάλι στη Γερμανία, με ακραίες φωνές και αντιλήψεις να θυμίζουν σήμερα, ολοένα και περισσότερο την πορεία της ναζιστικής Γερμανίας. «Ήταν συγκλονιστική η ερώτηση του Προέδρου της Ομοσπονδιακής Γερμανίας κ. Στάινμαγιερ χθες από τη Βρέμη που αναρωτήθηκε αν η σημερινή Γερμανία μοιάζει με εκείνη την εποχή, μετά τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης και την απάντηση στο ερώτημα αυτό μπορούν να τη δώσουν μόνον οι δημοκρατίες και οι λαοί». Σημείωσε με νόημα μάλιστα πως η απάντηση αυτή δε χρειάζεται να δοθεί μέσα από δικαστικές αποφάσεις και απαγορεύσεις, αλλά μέσα από την εμπιστοσύνη στην κρίση του λαού.
Δίπλα στον μοναδικό επιζώντα
Ο κ. Τασούλας στην ομιλία του βρέθηκε δίπλα στον Παναγιώτη Μπαμπούσκα, τον μοναδικό επιζώντα της ημέρας φρίκης των Λιγκιάδων, καθώς βρέφος ακόμη, χτυπήθηκε από την ξιφολόγχη ενός Γερμανού καταδρομέα, αλλά επέζησε όμως, δίπλα στο άψυχο κορμί της μητέρας του.
Χαιρετισμό στην εκδήλωση απηύθυναν η πρόεδρος του Δημ. Συμβουλίου Ιωαννίνων Αν. Γιογλή και ο πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Λιγκιάδων Κων. Φούκας.
Την κεντρική ομιλία εκφώνησε ο Νίκος Κοσμίδης, υποψήφιος δρ Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Θράκης και υπεύθυνος του προγράμματος «Δράσεις Ιστορίας, Μνήμης και Πολιτισμού».
Μνημείο ενθυμημάτων στους Λιγκιάδες
Αμέσως μετά το πέρας της εκδήλωσης στο χώρο του μνημείου του Ολοκαυτώματος στους Λιγκιάδες, ο πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Κων. Φούκας παρέδωσε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Τασούλα το «κλειδί του χωριού» που στην αντιφώνησή του αναφέρθηκε στη σπουδαιότητα διατήρησης και μεταλαμπάδευσης της ιστορικής μνήμης στις επόμενες γενιές.
Ακολούθως, ο ιστορικός ερευνητής Αλέκος Ράπτης παρουσίας με την πρόταση και τα σχέδια που έχουν ήδη γίνει από την Τοπική Κοινότητα για τη δημιουργία ενός Μουσείου Ενθυμημάτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς στους Λιγκιάδες, με πρωτότυπο αρχειακό και ιστορικό υλικό που ξεκινά από τις πρώτες αναφορές της ύπαρξης των Λιγκιάδων ήδη από το 1430 και την παράδοση των Ιωαννίνων στους Οθωμανούς μέχρι και το Ολοκαύτωμα του 1943.
Έκθεση μνήμης από την Καλών Τεχνών
Στον αύλειο χώρο του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου αναπτύχθηκε και η έκθεση αποφοίτων της Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων με τίτλο «Στις Λιγκιάδες δε βρήκαμε κανέναν», με την επιμέλεια της έκθεσης να ανήκει στην Εσθήρ Σολομών. Σε αυτήν συμμετέχουν οι εικαστικοί: Νένα Κάλπη, Αγαθή Παππά, Βασιλική Σιαταρά, Βασιλική Σφαιροπούλου, Μαρία Χατζηαντωνίου και Γεωργία Χριστάνα.
Η έκθεση είναι αφιερωμένη και επικεντρωμένη στους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού Σχολείου Λιγκιάδων, 15 συνολικά στον αριθμό που έπεσαν θύματα της κτηνωδίας των ναζί, όπως και συνολικά στα 41 παιδιά ηλικίας από λίγων μηνών μέχρι και 17 ετών που χάθηκαν μέσα σε λίγες ώρες. Κάποια αδειανά λευκά πουκάμισα κρεμασμένα από την ξύλινη στέγη, δίπλα από τα ξύλινα θρανία της εποχής, να θυμίζουν σε όλους πως εκεί υπήρχαν παιδιά που δεν πρόλαβαν να μεγαλώσουν, που δεν πρόλαβαν να ζήσουν…
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
από την εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ»
