Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζουν νέους τρόπους για την από κοινού αντιμετώπιση ενεργειών της Ρωσίας που χαρακτηρίζονται ως «υβριδικές» και δεν φτάνουν στο επίπεδο μιας ένοπλης επίθεσης. Η συζήτηση αφορά μεταξύ άλλων περιστατικά σαμποτάζ, εμπρησμών και άλλων ενεργειών αποσταθεροποίησης.
Τα κράτη-μέλη εμφανίζονται διχασμένα ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης των συγκεκριμένων περιστατικών, ενώ αυξάνονται οι φωνές υπέρ της δημιουργίας συλλογικών διαδικασιών αντίδρασης σε επιθέσεις που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ.
«Αν αντιμετωπίζουμε υβριδικό πόλεμο, πρέπει να διαθέτουμε υβριδική άμυνα», δήλωσε ο επίτροπος Άμυνας της ΕΕ, Άντριους Κουμπίλιους, σημειώνοντας ότι θα εξεταστούν τα μέσα που θα πρέπει να είναι διαθέσιμα για την αντιμετώπιση τέτοιων ενεργειών.
Στο τραπέζι νέο Πρωτόκολλο Έκτακτης Ασφάλειας
Οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ θα συζητήσουν στις Βρυξέλλες πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία ενός νέου Πρωτοκόλλου Έκτακτης Ασφάλειας. Ο μηχανισμός θα μπορούσε να ενεργοποιείται όταν ένα κράτος-μέλος δέχεται τέτοιου είδους επιθέσεις, με στόχο τον συντονισμό κοινών αντιδράσεων.
Η διαδικασία παραπέμπει στις διαβουλεύσεις που προβλέπονται από το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ, όταν ένα κράτος-μέλος θεωρεί ότι απειλείται η ασφάλειά του.
Παράλληλα, αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες που μίλησαν στους Financial Times εξέφρασαν επιφυλάξεις για το τι ακριβώς θα περιλαμβάνει το νέο πρωτόκολλο. Σύμφωνα με τους ίδιους, υπάρχει ανησυχία ότι ένας νέος μηχανισμός θα μπορούσε να επικαλύψει τις υφιστάμενες διαδικασίες του ΝΑΤΟ και να περιπλέξει τη λήψη αποφάσεων.
Ωστόσο, η πλειοψηφία των χωρών τάσσεται υπέρ της επανεξέτασης του υφιστάμενου τρόπου συντονισμού μιας συλλογικής αντίδρασης στις δραστηριότητες που αποδίδονται στη Ρωσία. Μεταξύ των περιστατικών που έχουν αποδοθεί στη Μόσχα περιλαμβάνονται κυβερνοεπιθέσεις, η απόπειρα ένοπλης επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, η ανατίναξη σιδηροδρομικής γραμμής στην Πολωνία και εμπρηστικές επιθέσεις σε αποθήκες και εργοστάσια.
Ο Κουμπίλιους δήλωσε στους Financial Times ότι, εφόσον οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν σοβαρές υβριδικές απειλές ή ενέργειες, η απάντησή τους θα πρέπει να είναι αντίστοιχης σοβαρότητας. Όπως ανέφερε, η Ρωσία πρέπει να γνωρίζει ότι τέτοιες ενέργειες θα έχουν απαντήσεις, οι οποίες μπορεί να είναι επώδυνες.
Οι κινήσεις του ΝΑΤΟ
Το ΝΑΤΟ έχει προχωρήσει σε στρατιωτικές αποστολές περιπολίας ως απάντηση σε περιστατικά που χαρακτηρίζονται ως «υβριδικές» επιθέσεις. Μεταξύ αυτών είναι η επιχείρηση «Baltic Sentry», που ακολούθησε τις κοπές υποβρύχιων καλωδίων το 2023 και το 2024, καθώς και η «Eastern Sentry», η οποία ξεκίνησε μετά την εισβολή drone στην Πολωνία πέρυσι.
Παράλληλα, ευρωπαϊκές χώρες έχουν προχωρήσει στην αναζήτηση υπόπτων για υποθέσεις σαμποτάζ μέσω κοινών επιχειρήσεων επιβολής του νόμου και ανταλλαγής πληροφοριών.
Η κλιμάκωση των ενεργειών που αποδίδονται στη Μόσχα έχει οδηγήσει ορισμένους αξιωματούχους να προτείνουν να αποφεύγεται ο χαρακτηρισμός τέτοιων περιστατικών ως «υβριδικών», ιδιαίτερα όταν περιλαμβάνουν βομβιστικές επιθέσεις, εμπρησμούς και άλλες δυνητικά θανατηφόρες μεθόδους.
Την ίδια στιγμή, η υπηρεσία πληροφοριών της Δανίας προειδοποίησε ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εξαπολύσει περιορισμένη στρατιωτική επίθεση εναντίον χώρας του ΝΑΤΟ τους επόμενους μήνες.
Φον ντερ Λάιεν: «Αυξάνεται το επίπεδο απειλής»
Κατά την παρουσίαση της πρότασης νωρίτερα μέσα στον μήνα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε ότι οι κυβερνοεπιθέσεις, οι δολιοφθορές, οι εμπρησμοί και οι εισβολές με drones που αποδίδονται στη Ρωσία εντείνονται.
Η ίδια τόνισε ότι, όσο αυξάνεται το επίπεδο της απειλής, θα πρέπει να ενισχύεται και η ευρωπαϊκή ετοιμότητα. Παράλληλα, ανέφερε ότι οι υφιστάμενες διαδικασίες και τα θεσμικά εργαλεία της Ευρώπης δεν έχουν προσαρμοστεί πλήρως στη νέα πραγματικότητα.
Η φον ντερ Λάιεν πρότεινε τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού «εγχειριδίου αντιμετώπισης υβριδικών απειλών», το οποίο θα επιτρέπει συλλογική αντίδραση σε περιστατικά που δεν φτάνουν στο επίπεδο ένοπλης επίθεσης, αλλά θεωρούνται απειλή για την εθνική ασφάλεια.
Οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ αναμένεται να εξετάσουν τις προτάσεις στις Βρυξέλλες.
Από την πλευρά του ΝΑΤΟ, αξιωματούχος δήλωσε ότι η Συμμαχία θεωρεί σημαντική τη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ ο γενικός γραμματέας Μαρκ Ρούτε ανέφερε ότι το ΝΑΤΟ διαθέτει επιλογές αντίδρασης απέναντι στον υβριδικό πόλεμο της Ρωσίας.
Όπως σημείωσε, οι επιλογές αυτές δεν είναι πάντοτε δημόσιες και δεν έχουν απαραίτητα συμμετρικό ή ανταποδοτικό χαρακτήρα.
