Ο Εμανουέλ Μακρόν επιχείρησε να υπερασπιστεί το κύρος των κρατικών θεσμών και να καθησυχάσει την κοινή γνώμη, μία ημέρα μετά τις εκτεταμένες ταραχές στη Γαλλία, όπου οι κινητοποιήσεις για το αυξημένο κόστος ζωής και τα προβλήματα στην εκπαίδευση συνοδεύτηκαν από λεηλασίες και καταστροφές. Ωστόσο, η παρέμβασή του δεν περιλάμβανε συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση των αιτιών που οδήγησαν στις διαδηλώσεις, προκαλώντας επικρίσεις από την αντιπολίτευση.
Στο τηλεοπτικό διάγγελμά του, διάρκειας περίπου δέκα λεπτών, από το Μέγαρο των Ηλυσίων, ο Γάλλος πρόεδρος καταδίκασε την ανεξέλεγκτη βία και κάλεσε πολιτικές δυνάμεις, κοινωνικούς φορείς και συνδικάτα να πάρουν σαφή θέση απέναντι στα επεισόδια. Το μήνυμά του μεταδόθηκε λίγο πριν από την αναχώρησή του για τριήμερη περιοδεία στη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εικόνες των καταστροφών προκαλούσαν ανησυχία τόσο στη γαλλική κοινωνία όσο και στις διεθνείς αγορές.
Οι ταραχές του Σαββάτου, με επιθέσεις σε δημόσια κτίρια, πυρπολήσεις και λεηλασίες εμπορικών καταστημάτων, ξύπνησαν μνήμες από την κρίση των «Κίτρινων Γιλέκων» του 2018. Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρθηκαν, χιλιάδες άνθρωποι συνελήφθησαν σε διάφορες πόλεις, ενώ οι ζημιές σε επιχειρήσεις και δημόσιες υποδομές ήταν εκτεταμένες.
«Βλέποντας αυτές τις εικόνες, όλοι αναρωτηθήκαμε πώς είναι δυνατόν Γάλλοι να κάνουν κάτι τέτοιο στη Γαλλία», ανέφερε ο Μακρόν, διαχωρίζοντας όσους διαδηλώνουν ειρηνικά από εκείνους που καταστρέφουν και λεηλατούν. Ο ίδιος απέδωσε τη βία σε ομάδες της Ακρας Αριστεράς, στις οποίες, όπως υποστήριξε, προστέθηκαν εγκληματικά στοιχεία.
Δεν έγινε δεκτή η παραίτηση του υπουργού Εσωτερικών
Η διαχείριση της κρίσης προκάλεσε αντιδράσεις τόσο από την Αριστερά όσο και από τη Δεξιά, με πολιτικούς να ζητούν την απομάκρυνση του υπουργού Εσωτερικών, Λοράν Νινιέζ. Ο υπουργός υπέβαλε την παραίτησή του, αλλά ο Μακρόν δεν την έκανε δεκτή.
Ο πρόεδρος ανέθεσε στον πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνί τον συντονισμό των επόμενων ενεργειών. Ο τελευταίος επρόκειτο να προεδρεύσει τη Δευτέρα το πρωί σε διυπουργική σύσκεψη, με αντικείμενο την αποτίμηση των ζημιών και την κινητοποίηση της διαθέσιμης στήριξης για την αποκατάστασή τους, παρά τους περιορισμούς στα δημόσια οικονομικά.
Παράλληλα, ο Μακρόν κάλεσε δημάρχους και νομάρχες στις πληγείσες περιοχές να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την αποκατάσταση της τάξης. Μεταξύ των δυνατοτήτων που αναφέρθηκαν ήταν η απαγόρευση συγκεντρώσεων, η επιβολή απαγόρευσης κυκλοφορίας και η διενέργεια επιχειρήσεων ελέγχου και έρευνας.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Ζεράλντ Νταρμανέν, αναφέρθηκε σε κενά στον μηχανισμό ασφαλείας όσον αφορά την αντιμετώπιση ακροαριστερών εξτρεμιστών. Ο Μακρόν ζήτησε επίσης από τον πρωθυπουργό να συγκαλέσει τα πολιτικά κόμματα, τις επαγγελματικές οργανώσεις και τα συνδικάτα, ώστε να τοποθετηθούν δημόσια και ξεκάθαρα απέναντι στη βία.
Η πρωτοβουλία αυτή προκάλεσε αντιδράσεις. Η επικεφαλής των Οικολόγων, Μαρίν Τοντελιέ, κατηγόρησε τον πρόεδρο ότι ζητά από την αντιπολίτευση να λογοδοτήσει χωρίς να έχει προηγηθεί αυτοκριτική από την κυβέρνηση. Από την πλευρά τους, στελέχη της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς επέκριναν την αδυναμία αποκατάστασης της τάξης.
Στην Αριστερά, ο γερουσιαστής του Παρισιού Γιανίκ Ζαντό περιέγραψε τη χώρα ως ακυβέρνητο πλοίο, ενώ η επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας της Ανυπότακτης Γαλλίας, Ματίλντ Πανό, επέκρινε τον Μακρόν επειδή, όπως είπε, δεν αναφέρθηκε στους νέους που υπέστησαν ακρωτηριασμούς από τις δυνάμεις ασφαλείας.
Νέες συγκρούσεις στο Παρίσι και εκτεταμένες καταστροφές
Τα επεισόδια συνεχίστηκαν την Κυριακή, με νέες συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομικών στην πλατεία Δημοκρατίας, στο κέντρο του Παρισιού. Διαδηλωτές έβαλαν φωτιά σε ηλεκτρικά ποδήλατα που χρησιμοποιήθηκαν ως οδοφράγματα, ενώ εκτόξευσαν πέτρες και μπουκάλια. Η αστυνομία απάντησε με δακρυγόνα και χειροβομβίδες κρότου-λάμψης.
Οι εικόνες από την πρωτεύουσα αποτύπωναν το μέγεθος των καταστροφών: καμένα οχήματα, κατεστραμμένες βιτρίνες και αποκαΐδια από αυτοσχέδια οδοφράγματα. Σύμφωνα με την αστυνομία, στο Παρίσι καταγράφηκαν 855 συλλήψεις. Η σοσιαλίστρια αντιδήμαρχος Λαμία Ελ Ααράζ έκανε λόγο για πρωτοφανές επίπεδο βίας.
Οι ταραχές είχαν ξεκινήσει παράλληλα με ειρηνικές πορείες, στις οποίες συμμετείχαν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι σε μεγάλες γαλλικές πόλεις. Οι κινητοποιήσεις ακολούθησαν εβδομάδες διαμαρτυριών και καταλήψεων σε σχολεία, με τη συμμετοχή μαθητών, γονέων, εκπαιδευτικών και εργαζομένων. Τα αιτήματα αφορούσαν το κόστος ζωής, την ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών και τα προβλήματα του εκπαιδευτικού συστήματος.
Στο Παρίσι, στο Μπορντό, στη Νίκαια και στη Μασσαλία, ομάδες κουκουλοφόρων έσπασαν βιτρίνες και αφαίρεσαν εμπορεύματα από καταστήματα. Γαλλικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν εικόνες ανθρώπων που απομακρύνονταν από καταστήματα κρατώντας ρούχα και κουτιά παπουτσιών.
Πυρπολήθηκαν δημαρχεία και ιστορικά κτίρια
Στη Λιμόζ, η πυρπόληση του δημαρχείου του 19ου αιώνα προκάλεσε έντονη αντίδραση από τον δήμαρχο Γκιγιόμ Γκερέν. Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι δράστες δεν είχαν σχέση με τη διεκδίκηση αιτημάτων, αλλά ήταν άνθρωποι έτοιμοι για σύγκρουση.
Σύμφωνα με τον δήμαρχο, όσοι εισέβαλαν στο κτίριο απείλησαν τον υπεύθυνο ασφαλείας και εκφόβισαν αιρετούς εκπροσώπους. Ο Γκερέν υποστήριξε ότι η δημοτική αστυνομία, παρά τον αριθμό των στελεχών της, δεν μπορούσε πλέον να αντιμετωπίσει τους ταραχοποιούς, καθώς είχε εξαντλήσει τα πυρομαχικά της. Χαρακτήρισε την εξέλιξη «κολοσσιαία αποτυχία του κράτους».
Στη Μασσαλία, κουκουλοφόροι εισέβαλαν στο δημαρχείο και σε αστυνομικό τμήμα. Ο σοσιαλιστής δήμαρχος Μπενουά Παϊάν δήλωσε ότι δημόσια κτίρια έγιναν στόχος επιθέσεων από ομάδες που, όπως είπε, επιδίωκαν να υπονομεύσουν τις νόμιμες διαδηλώσεις. Παράλληλα, ζήτησε να εξεταστούν οι τακτικές αστυνόμευσης, καθώς επιθέσεις σημειώθηκαν και σε άλλα δημαρχιακά κτίρια, μεταξύ των οποίων και στη Λιλ.
Ανάλογες εικόνες καταγράφηκαν στη Λυών, όπου πυρπολήθηκε ιστορικό κτίριο. Ο οικολόγος δήμαρχος Γκρεγκορί Ντουσέ δήλωσε στη Le Monde ότι είχε συγκλονιστεί από τις επιθέσεις σε δημόσια περιουσία και κρατικές υποδομές. Τόνισε, ωστόσο, ότι η κυβέρνηση πρέπει να αποφύγει τις γενικεύσεις και να εξετάσει τόσο τα κοινωνικά αιτήματα των ειρηνικών διαδηλωτών όσο και τις αιτίες της βίας.
Σύμφωνα με ενώσεις εμπόρων, περισσότερα από 1.500 καταστήματα και επιχειρήσεις λεηλατήθηκαν, με το κόστος των ζημιών να υπολογίζεται σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ. Ιδιοκτήτης καταστήματος υποδημάτων στο Παρίσι υποστήριξε ότι οι λεηλασίες πραγματοποιήθηκαν από οργανωμένες ομάδες και δεν είχαν σχέση με τους ειρηνικούς διαδηλωτές.
Ερωτήματα για την αστυνομική διαχείριση
Η αντιπολίτευση αμφισβήτησε την επάρκεια της κρατικής πληροφόρησης και την αξιολόγηση των κινδύνων πριν από τις κινητοποιήσεις. Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, το Σάββατο πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 2.400 συλλήψεις, ενώ περίπου 1.000 αστυνομικοί και χωροφύλακες τραυματίστηκαν, επτά εκ των οποίων σοβαρά.
Στη Σεντ-Ετιέν, ένας 17χρονος έχασε το δεξί του χέρι έπειτα από έκρηξη χειροβομβίδας καταστολής πλήθους. Στη Μιλούζ, μια 17χρονη έχασε την όραση από το ένα μάτι, με την αστυνομία να διερευνά τις συνθήκες του περιστατικού.
Η κυβέρνηση Μακρόν και η Μαρίν Λεπέν απέδωσαν τη βία σε ομάδες της Ακρας Αριστεράς. Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί δήλωσε ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να υποχωρήσει απέναντι στον εκφοβισμό, αποδίδοντας τα επεισόδια σε εξτρεμιστές και εγκληματικά στοιχεία.
Αντίθετα, ο Ζαν-Λικ Μελανσόν, υποψήφιος της ριζοσπαστικής Αριστεράς για την προεδρία, κατηγόρησε την κυβέρνηση για οργανωτικές αστοχίες που, όπως υποστήριξε, επέτρεψαν την επικράτηση του χάους. Ο Λεκορνί απάντησε μέσω των κοινωνικών δικτύων ότι η απόδοση της ευθύνης για τη βία στους επικεφαλής της αστυνομίας συνιστά επικίνδυνη και κυνική αντιστροφή των ευθυνών.
Στο επίκεντρο οι προεδρικές εκλογές του 2027
Η κρίση εκτυλίσσεται ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027, καθώς οι διαδοχικές αναταράξεις επηρεάζουν τους σχεδιασμούς των πολιτικών δυνάμεων. Σύμφωνα με την ανάλυση της Le Monde, ο Μακρόν επιχείρησε να παρουσιαστεί ως εγγυητής της ομαλής εκλογικής διαδικασίας, προειδοποιώντας ότι όσοι καλούν σε αναταραχή επιδιώκουν να πλήξουν τη Δημοκρατία και τον δημόσιο διάλογο.
Νωρίτερα, ο πρώην βουλευτής του μακρονικού στρατοπέδου Ζαν-Μπατίστ Μορό είχε προτείνει στον πρόεδρο να παραιτηθεί και να προκηρύξει πρόωρες εκλογές, με στόχο να τερματιστεί, όπως υποστήριξε, η αδράνεια της εκτελεστικής εξουσίας και να ανακοπεί η δυναμική του Εθνικού Συναγερμού και της Ανυπότακτης Γαλλίας. Η πρόταση δεν έγινε δεκτή.
Ο Μορό εκτίμησε ότι η Μαρίν Λεπέν βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευνοϊκή θέση στην πορεία προς το Μέγαρο των Ηλυσίων, εκφράζοντας αμφιβολίες για το κατά πόσο ο Μακρόν μπορεί να ανατρέψει τα δεδομένα.
Οι γαλλικές αρχές ελπίζουν ότι τις επόμενες δύο εβδομάδες θα υπάρξει αποκλιμάκωση, καθώς από τη Δευτέρα αρχίζουν οι φθινοπωρινές σχολικές διακοπές. Ωστόσο, για τις 5 Νοεμβρίου έχουν προγραμματιστεί νέες μαζικές κινητοποιήσεις από συνδικαλιστικές οργανώσεις και το κίνημα των «Κίτρινων Γιλέκων», που είχε βρεθεί στο επίκεντρο των διαδηλώσεων του 2018.
