Ένα χειμερινό σκηνικό με εναλλαγές έντονων βροχοπτώσεων, θερμοκρασιακών μεταβολών και πιθανών ψυχρών εισβολών περιγράφουν οι μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις του καναδικού μετεωρολογικού μοντέλου ECCC για την περίοδο 2026-2027. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πιθανότητα ανάπτυξης ισχυρού αντικυκλώνα πάνω από τη Γροιλανδία, μιας ατμοσφαιρικής διάταξης που μπορεί να επηρεάσει την κυκλοφορία των συστημάτων πάνω από την Ευρώπη.
Τα δεδομένα του μοντέλου δημοσιεύονται στην ευρωπαϊκή υπηρεσία Copernicus Climate Change Service (C3S). Στους χάρτες για το χειμερινό τρίμηνο καταγράφεται έντονη θετική ανωμαλία της ατμοσφαιρικής πίεσης στην περιοχή της Γροιλανδίας. Η συγκεκριμένη εικόνα συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης του λεγόμενου «εμποδισμού της Γροιλανδίας» (Greenland block), δηλαδή της ανάπτυξης ενός εκτεταμένου πεδίου υψηλών πιέσεων σε μεγάλα γεωγραφικά πλάτη.
Ένας τέτοιος αντικυκλώνας μπορεί να διαταράξει τη συνηθισμένη δυτική ροή των ατμοσφαιρικών συστημάτων στον Ατλαντικό και να προκαλέσει σημαντικές μεταβολές στην κυκλοφορία της ατμόσφαιρας.
Πώς μπορεί να επηρεαστούν η Μεσόγειος και η Ελλάδα
Όταν αναπτύσσεται εμποδισμός υψηλών πιέσεων στον Βόρειο Ατλαντικό, τα ατμοσφαιρικά ρεύματα ενδέχεται να ακολουθήσουν πιο έντονα κυματοειδείς διαδρομές, επιτρέποντας την κάθοδο ψυχρών αέριων μαζών από τις πολικές και αρκτικές περιοχές προς νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη.
Στους χάρτες γεωδυναμικού ύψους στα 500 hPa και θερμοκρασίας στα 850 hPa του ECCC, η συγκεκριμένη διάταξη συνδέεται με πιθανή μεταφορά ψυχρότερων αέριων μαζών προς την Κεντρική Ευρώπη και, υπό προϋποθέσεις, προς τη Μεσόγειο.
Για την Ελλάδα, το μοντέλο αποτυπώνει ένα πεδίο ατμοσφαιρικών πιέσεων με χαμηλές πιέσεις στην Κεντρική Ευρώπη, την Ιταλία, την Αδριατική και το Ιόνιο, ενώ υψηλότερες πιέσεις επεκτείνονται στην Ανατολική Μεσόγειο και προσεγγίζουν τα νοτιοανατολικά τμήματα της χώρας.
Μια τέτοια διάταξη θα μπορούσε αρχικά να ευνοήσει την επικράτηση νοτιοδυτικών ανέμων, μεταφέροντας υγρασία και προκαλώντας βροχές και καταιγίδες, κυρίως στη δυτική και βόρεια Ελλάδα, καθώς και στο Ανατολικό Αιγαίο.
Παράλληλα, η γειτνίαση με ψυχρότερες αέριες μάζες από τα Βαλκάνια και η παρουσία βαρομετρικών χαμηλών στην Ιταλία ενδέχεται να δημιουργήσουν συνθήκες για γρήγορες μεταβολές του καιρού. Εφόσον σημειωθούν κάθοδοι πολικού αέρα προς την περιοχή μας, ο συνδυασμός χαμηλών θερμοκρασιών και αυξημένης υγρασίας θα μπορούσε να ευνοήσει αξιόλογες χιονοπτώσεις στα ορεινά και ημιορεινά, αλλά και κατά διαστήματα σε πεδινές περιοχές της Βόρειας και Κεντρικής Ελλάδας.
Ο ρόλος του πολικού στροβίλου
Σημαντικός παράγοντας για την εξέλιξη του χειμώνα είναι και η κατάσταση του πολικού στροβίλου στη στρατόσφαιρα. Πρόκειται για μια εκτεταμένη περιοχή χαμηλών πιέσεων γύρω από τον Βόρειο Πόλο, η οποία συγκρατεί μεγάλο μέρος του ψυχρού αέρα στα μεγάλα γεωγραφικά πλάτη.
Όταν ο πολικός στρόβιλος παραμένει ισχυρός και συμπαγής, οι ψυχρές αέριες μάζες τείνουν να διατηρούνται κοντά στην Αρκτική. Αντίθετα, η αποδυνάμωσή του μπορεί να ευνοήσει τη μεταφορά ψυχρού αέρα προς τη βόρεια και κεντρική Ευρώπη.
Σύμφωνα με το σενάριο που εξετάζεται, ο αντικυκλώνας της Γροιλανδίας θα μπορούσε να συμβάλει στη μεταφορά θερμότητας προς τη στρατόσφαιρα, ενισχύοντας τις πιθανότητες εκδήλωσης αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης (SSW).
Ένα τέτοιο φαινόμενο μπορεί να προκαλέσει σημαντική εξασθένηση ή ακόμη και διαχωρισμό του πολικού στροβίλου σε δύο επιμέρους τμήματα. Οι επιπτώσεις του ενδέχεται να γίνουν αισθητές στην επιφανειακή ατμοσφαιρική κυκλοφορία, αυξάνοντας τις πιθανότητες ψυχρών εισβολών προς χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη. Η συγκεκριμένη εξέλιξη δεν αποτελεί, ωστόσο, δεδομένη πρόγνωση για τον χειμώνα που έρχεται.
Ο παράγοντας Ελ Νίνιο
Ένα ακόμη στοιχείο που περιπλέκει την εκτίμηση της χειμερινής κυκλοφορίας είναι η πιθανή ανάπτυξη ισχυρού φαινομένου Ελ Νίνιο στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό.
Το φαινόμενο, που συνδέεται με την ασυνήθιστη αύξηση της θερμοκρασίας των επιφανειακών υδάτων στον συγκεκριμένο ωκεανό, μπορεί να επηρεάσει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε παγκόσμια κλίμακα.
Σύμφωνα με τις κλιματικές τάσεις που αναφέρονται στο σχετικό σενάριο, οι χειμώνες με ισχυρό Ελ Νίνιο στην Ευρώπη συνδέονται συχνά με ηπιότερες και υγρότερες συνθήκες, με αυξημένη παρουσία δυτικών ρευμάτων και θερμοκρασίες πάνω από τα κανονικά επίπεδα.
Η πιθανή συνύπαρξη αυτής της επίδρασης με έναν εμποδισμό στη Γροιλανδία δεν παραπέμπει απαραίτητα σε έναν χειμώνα με συνεχές ψύχος. Αντίθετα, το ενδεχόμενο που περιγράφεται είναι μια περίοδος με έντονες εναλλαγές: διαστήματα βροχερού και ηπιότερου καιρού, τα οποία θα μπορούσαν να διακόπτονται από σύντομες αλλά ισχυρές ψυχρές εισβολές.
Γιατί απαιτείται επιφύλαξη στις εποχικές προβλέψεις
Παρά το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν οι συγκεκριμένοι χάρτες, οι εποχικές εκτιμήσεις δεν μπορούν να προσδιορίσουν με ακρίβεια την εξέλιξη του καιρού σε συγκεκριμένες ημερομηνίες ή περιοχές. Αποτυπώνουν κυρίως πιθανές τάσεις και αποκλίσεις από τις κλιματικές μέσες τιμές.
Το ECCC αποτελεί ένα από τα διαθέσιμα προγνωστικά μοντέλα και οι εκτιμήσεις του χρειάζεται να αξιολογούνται σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα άλλων διεθνών κέντρων, όπως το ευρωπαϊκό ECMWF, το αμερικανικό GFS και το βρετανικό Met Office.
Η συνεκτίμηση πολλών μοντέλων και των διαφορετικών σεναρίων τους μπορεί να δώσει πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την πιθανή εξέλιξη της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας. Ένα έντονο σήμα σε έναν μεμονωμένο χάρτη δεν αρκεί για να θεωρηθεί βέβαιη η επικράτηση συγκεκριμένων καιρικών συνθηκών.
Επομένως, οι ενδείξεις για εμποδισμό στη Γροιλανδία, εξασθένηση του πολικού στροβίλου και ψυχρές εισβολές προς την Ελλάδα συνιστούν ένα πιθανό σενάριο και όχι οριστική πρόγνωση για τον χειμώνα 2026-2027. Η πορεία της ατμόσφαιρας θα αποσαφηνίζεται όσο πλησιάζουμε στη χειμερινή περίοδο και θα απαιτείται συνεχής αξιολόγηση των νεότερων προγνωστικών δεδομένων.







