Η αιφνιδιαστική υπαναχώρηση της Τράπεζας Πειραιώς στο Δελβινάκι δεν είναι πράξη ευθύνης. Είναι πράξη αναγκαστικής προσαρμογής. Μια ψυχρή, υπολογισμένη κίνηση περιορισμού της ζημιάς, όταν η κοινωνική αντίδραση ξεπέρασε τα όρια της ανοχής και απείλησε να μετατραπεί σε ευρύτερο πλήγμα αξιοπιστίας.
Η ίδια τράπεζα που λίγες ημέρες πριν αποσύνδεε μια ολόκληρη τοπική κοινωνία από βασικές τραπεζικές υπηρεσίες, εμφανίζεται τώρα να «επαναφέρει» το ΑΤΜ — υπό όρους, προϋποθέσεις και ασαφείς διατυπώσεις. Όχι επειδή αναγνώρισε το λάθος. Αλλά επειδή αναγνώρισε το κόστος του λάθους.
Η ανακοίνωση περί «επαναφοράς σε συνεργασία με τον Δήμο» δεν συνιστά δέσμευση. Είναι διατύπωση υπεκφυγής. Δεν διασφαλίζει:
- ούτε την ιδιοκτησία και λειτουργία του ΑΤΜ από την ίδια την τράπεζα,
- ούτε την κατάργηση των χρεώσεων,
- ούτε τη μονιμότητα της παρουσίας του.
Με άλλα λόγια: η Πειραιώς δεν αναιρεί την επιλογή της. Την αναβάλλει.
Και αυτό έχει σημασία, γιατί η επιλογή αυτή δεν είναι ουδέτερη. Συνδέεται με μια ευρύτερη στρατηγική αποχώρησης από την περιφέρεια, μετακύλισης κόστους στους πολίτες και μετατροπής βασικών υπηρεσιών —όπως η πρόσβαση σε μετρητά— σε προϊόν με προμήθεια.
Το ζήτημα όμως δεν είναι μόνο επιχειρηματικό. Είναι και θεσμικό.
Η Τράπεζα Πειραιώς αποτελεί διάδοχο σχήμα της πρώην Αγροτικής Τράπεζας, η οποία μεταβιβάστηκε με όρους που ενσωμάτωναν —ρητά ή σιωπηρά— μια αποστολή στήριξης της ελληνικής περιφέρειας και του πρωτογενούς τομέα. Η αξιοποίηση αυτής της κληρονομιάς δεν μπορεί να εξαντλείται σε επιλεκτική εκμετάλλευση των «καλών» στοιχείων του ενεργητικού, αφήνοντας τις κοινωνικές και αναπτυξιακές υποχρεώσεις εκτός ισολογισμού.
Όταν μια τράπεζα που έχει ωφεληθεί από δημόσιες πολιτικές στήριξης:
- περιορίζει την παρουσία της σε ακριτικές περιοχές,
- επιβάλλει χρεώσεις σε βασικές συναλλαγές,
- και αποσύρει υποδομές χωρίς εναλλακτική,
τότε το ζήτημα παύει να είναι ιδιωτικό. Αφορά τη σχέση χρηματοπιστωτικού συστήματος και κοινωνίας.
Η πρόσφατη υποχώρηση στο Δελβινάκι δεν αναιρεί αυτή την πραγματικότητα. Αντιθέτως, την επιβεβαιώνει: αν δεν υπήρχε αντίδραση, η απόφαση θα εφαρμοζόταν κανονικά.
Αυτό είναι το κρίσιμο συμπέρασμα.
Η περιφέρεια δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν μια απόφαση θα προκαλέσει επικοινωνιακό κόστος. Ούτε η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες μπορεί να τίθεται σε «πιλοτική» δοκιμή. Χρειάζονται σαφείς κανόνες, δεσμεύσεις και —αν απαιτείται— ρυθμιστικές παρεμβάσεις που να διασφαλίζουν ελάχιστο επίπεδο τραπεζικής εξυπηρέτησης σε όλη τη χώρα.
Το Δελβινάκι απέδειξε ότι η πίεση μπορεί να φέρει αποτέλεσμα. Αλλά το ζητούμενο δεν είναι οι εξαιρέσεις. Είναι ο κανόνας.
Και ο κανόνας σήμερα παραμένει προβληματικός.
Η Πειραιώς δεν άλλαξε πολιτική. Υποχώρησε τακτικά. Και αυτό, από μόνο του, δεν αρκεί για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη.
Π.Ν.
Από την Εφημερίδα «ΠΡΩΙΝΑ ΝΕΑ»
