Την ώρα που τα κρούσματα γρίπης καταγράφουν σημαντική αύξηση και οι νοσηλείες στα νοσοκομεία της χώρας έχουν υπερδιπλασιαστεί, νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να προσφέρει χρήσιμα δεδομένα για τον τρόπο μετάδοσης του ιού και τα μέτρα περιορισμού του.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Pathogens. Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται για την πρώτη κλινική δοκιμή σε ελεγχόμενο περιβάλλον που εξετάζει τη μετάδοση της γρίπης μέσω του αέρα μεταξύ ατόμων που είχαν μολυνθεί φυσικά και υγιών εθελοντών, χωρίς τεχνητή μόλυνση σε εργαστηριακές συνθήκες.
Όπως επισημαίνεται, η κατανόηση της εξάπλωσης της γρίπης αποτελεί κρίσιμη προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία, καθώς εκτιμάται ότι έως και ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι παγκοσμίως προσβάλλονται κάθε χρόνο από εποχική γρίπη.
Το πείραμα και τα ευρήματα
Στη μελέτη συμμετείχαν ερευνητές από τις Σχολές Δημόσιας Υγείας, Μηχανικών και Ιατρικής του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ. Πέντε φοιτητές που είχαν ήδη νοσήσει από γρίπη φιλοξενήθηκαν σε δωμάτιο ξενοδοχείου στην περιοχή της Βαλτιμόρης μαζί με έντεκα υγιείς ενήλικες εθελοντές μέσης ηλικίας, εκ των οποίων οι δύο ήταν εμβολιασμένοι κατά της γρίπης. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες.
Παρά τη στενή και παρατεταμένη επαφή, κανένας από τους υγιείς εθελοντές δεν μολύνθηκε.
Οι συμμετέχοντες έζησαν για δύο εβδομάδες σε απομονωμένο όροφο ξενοδοχείου, πραγματοποιώντας καθημερινές δραστηριότητες που προσομοίαζαν συνήθεις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, όπως συνομιλίες και ήπια σωματική άσκηση (γιόγκα, διατάσεις και χορό). Οι κοινές δραστηριότητες διαρκούσαν από περίπου δύο έως τέσσερις ώρες ημερησίως. Οι ασθενείς χειρίζονταν επίσης αντικείμενα, όπως στυλό, tablets και μικρόφωνο, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιούσαν και οι υπόλοιποι συμμετέχοντες.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης, οι ερευνητές παρακολουθούσαν συστηματικά τα συμπτώματα των συμμετεχόντων, πραγματοποιούσαν καθημερινές ρινικές και σιελικές δειγματοληψίες, καθώς και αιματολογικές εξετάσεις για την ανίχνευση αντισωμάτων. Παράλληλα, μετρήθηκε η παρουσία του ιού τόσο στη ζώνη αναπνοής των εθελοντών όσο και στον αέρα του χώρου δραστηριοτήτων.
Ο ρόλος του βήχα και του αερισμού
Σύμφωνα με τη δρ. Τζιάνγιου Λάι, μεταδιδακτορική ερευνήτρια και επικεφαλής της ανάλυσης των δεδομένων, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν δύο βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη μετάδοση της γρίπης. Ο πρώτος είναι ο βήχας. Όπως εξηγεί, παρότι οι φοιτητές που είχαν γρίπη παρουσίαζαν υψηλό ιικό φορτίο στη μύτη, δεν εμφάνιζαν έντονο βήχα, με αποτέλεσμα να απελευθερώνονται στον αέρα μόνο μικρές ποσότητες ιού.
Ο δεύτερος καθοριστικός παράγοντας αφορά τον αερισμό. Στον χώρο της μελέτης, ο αέρας ανανεωνόταν και αναμειγνυόταν συνεχώς μέσω συστημάτων θέρμανσης και αφύγρανσης, γεγονός που συνέβαλε στην αραίωση του ιικού φορτίου στην ατμόσφαιρα.
Επιπλέον, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι ενήλικες μέσης ηλικίας εμφανίζουν γενικά χαμηλότερη ευαλωτότητα στη γρίπη σε σύγκριση με νεότερους ενήλικες, πιθανότατα λόγω προηγούμενων εμβολιασμών ή παλαιότερων λοιμώξεων, στοιχείο που ενδέχεται να συνέβαλε στην απουσία νέων κρουσμάτων.
Τι δείχνουν τα αποτελέσματα για την πρόληψη
Η απουσία μετάδοσης στη συγκεκριμένη μελέτη παρέχει, σύμφωνα με τους επιστήμονες, χρήσιμες ενδείξεις για τα μέτρα προστασίας από τη γρίπη. Όπως σημειώνει ο δρ. Ντόναλντ Μίλτον, καθηγητής στο Τμήμα Παγκόσμιας, Περιβαλλοντικής και Επαγγελματικής Υγείας της Σχολής Δημόσιας Υγείας, οι κλειστοί χώροι με ανεπαρκή ανανέωση αέρα και στενή, πρόσωπο με πρόσωπο επαφή αποτελούν το πιο επικίνδυνο περιβάλλον μετάδοσης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η χρήση φορητών καθαριστών αέρα που βελτιώνουν την κυκλοφορία και τον καθαρισμό του αέρα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο. Ωστόσο, σε περιπτώσεις στενής επαφής, ιδιαίτερα όταν υπάρχει βήχας, η χρήση μάσκας υψηλής προστασίας, όπως οι Ν95, παραμένει το αποτελεσματικότερο μέτρο πρόληψης.
