Μήνυμα πρυτάνεων και αντιπρυτάνεων για τη βιωσιμότητα των ελληνικών πανεπιστημίων, λόγω της ραγδαίας συρρίκνωσης του μαθητικού πληθυσμού
Ένα εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα, που αφορά το μέλλον των ελληνικών πανεπιστημίων, απασχόλησε την 110η Σύνοδο των Πρυτάνεων, που ξεκίνησε στον Βόλο.
Όπως τονίσθηκε, το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας αναδεικνύεται σε υπαρξιακή απειλή για τη βιωσιμότητα των ελληνικών Δημόσιων Πανεπιστημίων. Αυτό ήταν το κυρίαρχο μήνυμα που εξέπεμψε η Σύνοδος, με τις τοποθετήσεις να σκιαγραφούν ένα δυσοίωνο μέλλον, ελλείψει συνεκτικών και εφαρμοσμένων πολιτικών.
Σε ιδιαίτερα αιχμηρό τόνο, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών, καθηγητής Χρήστος Μπούρας, προειδοποίησε για έναν επερχόμενο «Αρμαγεδώνα» στην ανώτατη εκπαίδευση, αποδίδοντάς τον στη ραγδαία συρρίκνωση του μαθητικού πληθυσμού.
Όπως ανέφερε, το 2010 στην Α’ Δημοτικού εγγράφηκαν περίπου 115.000 παιδιά, ενώ το 2025 ο αριθμός αυτός αναμένεται να περιοριστεί στις 71.181 εγγραφές, δηλαδή σχεδόν 45.000 λιγότερα παιδιά μέσα σε 15 χρόνια. Η συνολική απώλεια, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ανέρχεται σε 330.000 εγγραφές, ισοδυναμώντας με ένα «χαμένο» ανθρώπινο κεφάλαιο. «Αν δεν αλλάξει κάτι, τα Πανεπιστήμια θα ερημώσουν και θα οδηγηθούμε σε κλείσιμο Ιδρυμάτων. Σε 17 χρόνια θα έχουμε περίπου 35.000 υποψηφίους για 70.000 θέσεις», τόνισε.
Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλης Σφακιανάκης, σημείωσε ότι το δημογραφικό απασχολεί έντονα την ακαδημαϊκή κοινότητα, η οποία καλείται όχι μόνο να καταγράψει το πρόβλημα αλλά και να προτείνει λύσεις. Υπογράμμισε ότι σε λίγα χρόνια πάνω από το 50% του ελληνικού πληθυσμού θα είναι άνω των 50 ετών, επισημαίνοντας την ανάγκη εθνικής στρατηγικής επιβίωσης. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην πρόκληση της τεχνητής νοημοσύνης, τονίζοντας πως αλλάζει ριζικά τον τρόπο αξιολόγησης της ακαδημαϊκής εργασίας.
Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, κ. Παπαγεωργίου, ανέφερε ότι το ζήτημα του brain gain δεν επιδέχεται εύκολες απαντήσεις, καθώς δεν αφορά μόνο τα Πανεπιστήμια ή το Υπουργείο Παιδείας, αλλά συνδέεται με το ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Παρά ταύτα, χαρακτήρισε θετικά τα βήματα προς τη διεθνοποίηση των ελληνικών Ιδρυμάτων.
Από την πλευρά της, η αντιπρύτανης κ. Λασπίδου εστίασε στην καινοτομία, επισημαίνοντας ότι οι αποσπασματικοί προϋπολογισμοί δεν επαρκούν για να στηρίξουν τη μεταφορά τεχνογνωσίας και την εξωτερική επιχειρηματικότητα. Τόνισε, την ανάγκη δημιουργίας Μητρώου Καινοτομίας και ουσιαστικής ενίσχυσης των γραφείων μεταφοράς τεχνολογίας, προκειμένου να ανακοπεί η φυγή στελεχών στο εξωτερικό.
Τέλος, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας σημείωσε, ότι τα πορίσματα της Συνόδου σχετικά με τη χρηματοδότηση, τις ελλείψεις σε διοικητικό και επιστημονικό προσωπικό, καθώς και τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για την ψηφιοποίηση και τη μείωση της γραφειοκρατίας, θα τεθούν άμεσα υπόψη της πολιτικής ηγεσίας.
Η υπουργός θα καλέσει τις ηγεσίες των ΑΕΙ να συμμετάσχουν με προτάσεις στον Εθνικό Διάλογο για το νέο σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Συνάντηση της υπουργού με γυναίκες Πρυτάνεις
Ειδική συνάντηση με τις γυναίκες Πρυτάνεις και Αντιπρυτάνεις των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων της χώρας, επρόκειτο να πραγματοποιηθεί, από την υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, στο πλαίσιο των εργασιών της 110ης Συνόδου Πρυτάνεων.
Πρόκειται για συνάντηση στην οποία δεν συμμετάσχουν οι άνδρες Πρυτάνεις και Αντιπρυτάνεις, θεσμός που καθιερώθηκε το προηγούμενο ακαδημαϊκό έτος, και εντάσσεται στις παράλληλες δράσεις της Συνόδου. Στο επίκεντρο της συζήτησης επρόκειτο να τεθούν ζητήματα που αφορούν τα μέλη ΔΕΠ γυναικείου φύλου, καθώς και θέματα που σχετίζονται με την ενίσχυση της ισότητας και την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών σε θέσεις ακαδημαϊκής διοίκησης και ηγεσίας.
Σήμερα, Παρασκευή, η υπουργός Παιδείας θα συμμετάσχει στη πολύωρη συνεδρίαση της Συνόδου, κατά την οποία αναμένεται να τεθούν επί τάπητος κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία, τον στρατηγικό σχεδιασμό και το μέλλον της ανώτατης εκπαίδευσης.
Στη Σύνοδο θα παραστούν και θα απευθύνουν ομιλίες οι υπουργοί Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου.
Επιμέλεια: Βασίλης Λούπας
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ ΣΤΙΣ 30-1-2026
