Σε φάση σημαντικών αλλαγών εισέρχεται το πλαίσιο διάσωσης ορειβατών στην Ελλάδα, καθώς το Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης, σύμφωνα με το «ΒΗΜΑ» προωθεί ρύθμιση που μετακυλίει το κόστος των επιχειρήσεων διάσωσης σε όσους αναλαμβάνουν αδικαιολόγητο ρίσκο.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, πολίτες που επιχειρούν επικίνδυνες ορειβασίες χωρίς εξοπλισμό ή αγνοώντας προειδοποιήσεις καιρικών φαινομένων και στη συνέχεια ζητούν συνδρομή από την Πυροσβεστική Υπηρεσία και άλλες δυνάμεις θα επιβαρύνονται με τα έξοδα της επιχείρησης. Το κόστος μπορεί να φτάνει σε δεκάδες χιλιάδες ευρώ, καθώς μόνο η χρήση ελικοπτέρου ξεπερνά τα 1.500 ευρώ ανά ώρα, χωρίς να υπολογίζονται οι επίγειες δυνάμεις.
Η ρύθμιση, που προωθείται με κοινή υπουργική απόφαση υπό τον Γιάννης Κεφαλογιάννης, ακολουθεί το μοντέλο που ήδη ισχύει για σκάφη που αποπλέουν με απαγορευτικό και στη συνέχεια διασώζονται από το Λιμενικό.
Ασφαλιστική κάλυψη και όροι
Στο νέο πλαίσιο προβλέπεται η εμπλοκή ασφαλιστικών εταιρειών, οι οποίες θα καλύπτουν το κόστος διάσωσης για ασφαλισμένους ορειβάτες, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις:
- κατάλληλος εξοπλισμός,
- αποφυγή αναβάσεων σε συνθήκες επίσημων προειδοποιήσεων,
- τήρηση κανόνων ασφαλείας.
Σε αντίθετη περίπτωση δεν θα αποζημιώνεται η επιχείρηση, κατά το πρότυπο τροχαίων υπό την επήρεια αλκοόλ.
Αυξανόμενα περιστατικά και απώλειες
Τα στοιχεία δείχνουν ότι κάθε χρόνο σημειώνονται 20–40 επιχειρήσεις διάσωσης, πέρα από δεκάδες περιστατικά που δεν δημοσιοποιούνται, ενώ καταγράφονται 3–6 θάνατοι σε ορειβατικές δραστηριότητες. Μόνο στον Όλυμπος έχουν σημειωθεί περίπου 70 θάνατοι τα τελευταία 75 χρόνια, με πάνω από 100.000 επισκέπτες ετησίως να συγκεντρώνονται στην περιοχή.
Εκπρόσωποι ορειβατικών συλλόγων εκτιμούν ότι περίπου το 30% των επικίνδυνων αναβάσεων γίνεται από ερασιτέχνες χωρίς επαρκή προετοιμασία, ενώ μόνο σε πρόσφατη εορταστική περίοδο η Πυροσβεστική διαχειρίστηκε περίπου 50 περιστατικά αποπροσανατολισμού, πτώσεων και εγκλωβισμών.
Διεθνή πρότυπα
Ανάλογες πρακτικές εφαρμόζονται ήδη σε χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία, η Ιταλία και η Ελβετία, όπου το κόστος διάσωσης μεταφέρεται στους πολίτες ή καλύπτεται μέσω ασφαλιστικών προγραμμάτων και ορειβατικών συλλόγων, με ανώτατα όρια κάλυψης που φτάνουν ή και ξεπερνούν τις 20.000–25.000 ευρώ.
Στόχος του νέου μέτρου είναι, σύμφωνα με τις αρμόδιες αρχές, να λειτουργήσει αποτρεπτικά, να περιορίσει τις επικίνδυνες επιλογές και να μειώσει τις ανθρώπινες απώλειες, ενισχύοντας παράλληλα την κουλτούρα πρόληψης και υπεύθυνης δραστηριότητας στο βουνό.
