Αυτοψία στον Τύμβο Καστά στην Αμφίπολη πραγματοποίησε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, όπου οι εργασίες αποκατάστασης και ανάδειξης του μνημείου βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.
Για πρώτη φορά αποκαλύπτεται ολόκληρος ο περίβολος του Τύμβου, συνολικής περιμέτρου 497 μέτρων, καθώς και η πραγματική έκταση του μνημείου, που ξεπερνά τα 20 στρέμματα.
Η Λίνα Μενδώνη ενημερώθηκε από τον Διευθυντή Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων, Θεμιστοκλή Βλαχούλη, και τον επιβλέποντα των εργασιών, Μιχάλη Λεφαντζή, για την πρόοδο των παρεμβάσεων και τα επόμενα στάδια αποκατάστασης.
Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, έχουν ήδη ολοκληρωθεί η αποκάλυψη του αρχαίου περιβόλου, καθώς και η αποκατάσταση της αρχικής γεωμετρίας των πρανών του Τύμβου και του περιβάλλοντος χώρου. Παράλληλα, έχει αποκατασταθεί σε ποσοστό μεγαλύτερο του μεγαλύτερου μέρους της η νότια πλευρά του περιβόλου, σε μήκος 105 μέτρων, με τη χρήση διάσπαρτων αρχαίων μαρμάρινων μελών και περιορισμένων νέων στοιχείων από τεχνητό λίθο.
Την ίδια ώρα συνεχίζονται οι εργασίες στερέωσης στο δυτικό τμήμα του περιβόλου, με εκτεταμένες ανατάξεις του πώρινου αντιθήματος, αλλά και η κατασκευή του εκτεταμένου δικτύου απορροής ομβρίων υδάτων. Οι παρεμβάσεις καλύπτουν ιδιαίτερα μεγάλη έκταση, καθώς ο Τύμβος καταλαμβάνει περίπου 22 στρέμματα, ενώ ο περιβάλλων χώρος εκτείνεται σε ακόμη 30 στρέμματα.
Όσον αφορά το Ταφικό Μνημείο, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών στερέωσης και αποκατάστασης της καμάρας στον ταφικό θάλαμο και την τοποθέτηση μεταλλικού φορέα αντιστήριξης στο όρυγμα της ταφικής θήκης, ολοκληρώθηκαν και οι παρεμβάσεις αποκατάστασης του αρχαίου οικοδομήματος. Παράλληλα, αφαιρέθηκαν όλες οι παλαιότερες μεταλλικές υποστυλώσεις και αντιστηρίξεις, γεγονός που καθιστά πλέον πλήρως ορατό το εσωτερικό του μνημείου.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να τοποθετηθεί η μνημειώδης δίφυλλη μαρμάρινη μακεδονική θύρα του ταφικού θαλάμου, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθήσει η επανατοποθέτηση των φτερών και της κεφαλής της Σφίγγας.
Στον περιμετρικό δρόμο, που διαμορφώνεται στα ίχνη του αρχαίου περιδρόμου, διακρίνονται μεταγενέστερες φάσεις του μνημείου, όπως το σημείο στάσης του ρωμαϊκού γερανού που χρησιμοποιήθηκε για την αποξήλωση των μαρμάρων του περιβόλου, αλλά και οι ράμπες καθόδου υλικών από την κορυφή του Τύμβου. Παράλληλα, στα ανατολικά πρανή εντοπίζεται υποτυπώδης αναλημματικός τοίχος από αργολιθοδομή, στοιχείο που αποτυπώνει τη διαχρονική προσπάθεια αντιμετώπισης τεχνικών προβλημάτων από την αρχαιότητα έως και σήμερα.
«Ο Τύμβος Καστά αποτελεί τον μεγαλύτερο ταφικό τύμβο που έχει αποκαλυφθεί στη Μακεδονία»
Μετά την αυτοψία η υπουργός Πολιτισμού δήλωσε: «Ο Τύμβος Καστά αποτελεί ένα μοναδικό και μεγαλειώδες μακεδονικό μνημείο, το οποίο, μέσα από την ολοκλήρωση των εργασιών της αποκατάστασης της γεωμετρίας του, αλλά και της αποκάλυψης του συνόλου του περιβόλου του, αναδεικνύει πλέον, με σαφήνεια, την ιστορική σημασία και την αξία του. Ο Τύμβος Καστά αποτελεί τον μεγαλύτερο ταφικό τύμβο που έχει αποκαλυφθεί, μέχρι σήμερα, στη Μακεδονία, με διάμετρο που ξεπερνά τα 140 μέτρα, έναντι 110 μέτρων του Τύμβου των Αιγών, στοιχείο που αποτυπώνει, με σαφήνεια, τη μοναδικότητα και την κλίμακά του. Η, μέχρι σήμερα, επιστημονική έρευνα και τα διαθέσιμα δεδομένα επιβεβαιώνουν τη χρονολόγησή του, στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αι. π.Χ., ενώ παράλληλα καταδεικνύουν την, εξαιρετικά, υψηλή ποιότητα και πολυτέλεια της κατασκευής του, στοιχεία, που το συνδέουν, άμεσα με την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η εξέλιξη των εργασιών καθορίζεται από το ίδιο το μνημείο. Κάθε μνημείο αντιμετωπίζεται ως “ζωντανός οργανισμός”, απαιτώντας απόλυτη τεκμηρίωση, προσεκτική διαχείριση και συνεχή μελέτη. Για τον λόγο αυτό, οι παρεμβάσεις στο μνημείο υλοποιούνται με μεγίστη προσοχή και μεθοδικότητα, από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και τον «Δημόκριτο», τους κατ΄ εξοχήν ερευνητικούς και επιστημονικούς δημόσιους φορείς μας, τους οποίους συνδράμουν εξειδικευμένες επιστημονικές ομάδες, από την Ελλάδα και από το εξωτερικό. Καθοριστικό ρόλο στη χρηματοδότηση του έργου έχει η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, μέσω των Περιφερειακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων των ΕΣΠΑ 2014–2020 και 2021–2027. Ο συνολικός προϋπολογισμός των παρεμβάσεων αναμένεται να υπερβεί τα 15 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, προχωρούν οι διαδικασίες για τη δημιουργία οργανωμένου μουσειακού χώρου, στην ανατολική πλευρά του Τύμβου και των απαραίτητων υποδομών επισκεψιμότητας. Στόχος μας είναι η ασφαλής και ολοκληρωμένη απόδοση του μνημείου, στις αρχές του 2028».
Ακολούθως, η υπουργός πραγματοποίησε αυτοψία στη μοναδική σωζόμενη ξύλινη αρχαία γέφυρα της Αμφίπολης, που χρονολογείται στον 5ο αι. π.Χ. και μαρτυρείται από τον Θουκυδίδη. Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες προστασίας και συντήρησής της, όπως και η εγκατάσταση του μεταλλικού στεγάστρου για την προστασία του μνημείου. Το έργο υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Σερρών, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και συνολικό προϋπολογισμό 1,12 εκατ. ευρώ.
Στη συνέχεια, η υπουργός Πολιτισμού επισκέφθηκε τη Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, κάνοντας αυτοψία στα έργα αναστήλωσης και αποκατάστασης του ιστορικού μοναστηριακού συγκροτήματος (12ος αι.), τα οποία, πρόσφατα, ολοκληρώθηκαν από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων. Το έργο ανάκτησης του κτηρίου των κελιών της νότιας πυρίκαυστης πτέρυγας και του κτίσματος Κουντιάδη, προϋπολογισμού 1,8 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτήθηκε από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Κεντρικής Μακεδονίας ΕΣΠΑ 2014-2020. Παράλληλα, δρομολογούνται οι διαδικασίες των έργων ανάκτησης και αποκατάστασης του Δεσποτικού, της αποκατάστασης του παρεκκλησίου του Ευαγγελισμού και της αποπεράτωσης του «νοσοκομείου», με χρηματοδότηση 2,1 εκατ. ευρώ από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Κεντρικής Μακεδονίας – ΕΣΠΑ 2021-2027.
