Η ολική έκλειψη Ηλίου της 12ης Αυγούστου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αστρονομικά φαινόμενα της χρονιάς, καθώς η Σελήνη θα περάσει ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, καλύπτοντας πλήρως τον ηλιακό δίσκο για όσους βρίσκονται στη στενή ζώνη ολικότητας.
Η σκιά της Σελήνης θα διασχίσει περιοχές της Γροιλανδίας, της Ισλανδίας, της βόρειας Ρωσίας, τον Ατλαντικό Ωκεανό, την Ισπανία και ένα μικρό τμήμα της Πορτογαλίας. Η ολική φάση δεν θα είναι ορατή από την Ελλάδα, ενώ η μερική έκλειψη θα μπορεί να παρατηρηθεί από πολύ μεγαλύτερη περιοχή της Ευρώπης.
Κατά τη διάρκεια της ολικότητας, ο ουρανός θα σκοτεινιάσει απότομα, ενώ γύρω από τη σκοτεινή Σελήνη θα γίνει ορατή η ηλιακή κορώνα, δηλαδή το εξωτερικό στρώμα της ατμόσφαιρας του Ήλιου. Η ξαφνική μεταβολή του φωτισμού μπορεί επίσης να επηρεάσει προσωρινά τη συμπεριφορά των ζώων.
Οι τέσσερις τύποι ηλιακής έκλειψης
Οι ηλιακές εκλείψεις διακρίνονται σε ολικές, μερικές, δακτυλιοειδείς και υβριδικές.
Στην ολική έκλειψη η Σελήνη καλύπτει πλήρως τον Ήλιο, ενώ στη μερική αποκρύπτεται μόνο ένα τμήμα του ηλιακού δίσκου. Στη δακτυλιοειδή έκλειψη η Σελήνη βρίσκεται μπροστά από τον Ήλιο, αλλά φαίνεται μικρότερη και αφήνει έναν φωτεινό δακτύλιο γύρω της. Οι υβριδικές εκλείψεις είναι σπανιότερες και εμφανίζονται ως ολικές ή δακτυλιοειδείς, ανάλογα με το σημείο παρατήρησης.
Απαραίτητη η προστασία των ματιών
Η παρατήρηση του Ήλιου χωρίς κατάλληλη προστασία μπορεί να προκαλέσει σοβαρές και μόνιμες βλάβες στην όραση. Για την ασφαλή παρακολούθηση της έκλειψης απαιτούνται ειδικά γυαλιά παρατήρησης ηλιακών εκλείψεων, τα οποία πληρούν τα προβλεπόμενα πρότυπα ασφαλείας.
Τα κοινά γυαλιά ηλίου δεν παρέχουν επαρκή προστασία και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για την παρατήρηση του Ήλιου.
Η NASA θα παρακολουθήσει την έκλειψη από αέρος
Η έκλειψη αποτελεί παράλληλα σημαντική ευκαιρία για επιστημονική έρευνα. Η NASA θα χρησιμοποιήσει ερευνητικό αεροσκάφος WB-57, το οποίο θα απογειωθεί από την Ισλανδία και θα πετάξει σε ύψος περίπου 15.000 μέτρων, ακολουθώντας την πορεία της σκιάς της Σελήνης.
Με αυτόν τον τρόπο οι επιστήμονες θα μπορέσουν να παρατείνουν τον χρόνο παρατήρησης της ολικότητας. Από συγκεκριμένο σημείο στο έδαφος η ολική φάση θα διαρκέσει περίπου 2 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα, ενώ από το αεροσκάφος ο χρόνος παρατήρησης μπορεί να πλησιάσει τα τρία λεπτά.
Οι κάμερες του αεροσκάφους θα καταγράψουν εικόνες σε διαφορετικά μήκη κύματος, με στόχο τη μελέτη φαινομένων όπως οι ηλιακές προεξοχές και οι νανοεκλάμψεις. Τα δεδομένα μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση του διαστημικού καιρού και των επιπτώσεών του σε δορυφόρους, τηλεπικοινωνίες και ηλεκτρικά δίκτυα.
Νέα τεχνολογία για την ηλιακή κορώνα
Στην Ιταλία έχει αναπτυχθεί παράλληλα ένα νέο όργανο, το Φασματόμετρο Κυκλικής Σχισμής (CISS), το οποίο θα δοκιμαστεί κατά τη διάρκεια της έκλειψης στην Ισπανία.
Το σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε να καταγράφει με μεγαλύτερη ταχύτητα το φάσμα της ηλιακής κορώνας. Εφόσον η δοκιμή στεφθεί με επιτυχία, η τεχνολογία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στο μέλλον και σε διαστημικές αποστολές για την ταχύτερη παρακολούθηση των μεταβολών στην εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου.
Οι επόμενες μεγάλες εκλείψεις
Η επόμενη δακτυλιοειδής ηλιακή έκλειψη θα σημειωθεί στις 6 Φεβρουαρίου 2027, ενώ στις 2 Αυγούστου 2027 θα ακολουθήσει ολική έκλειψη, η οποία θα είναι ορατή μεταξύ άλλων από τη νότια Ισπανία και περιοχές της Βόρειας Αφρικής.
Η NASA θα μεταδώσει ζωντανά την έκλειψη της 12ης Αυγούστου, με την απευθείας μετάδοση να ξεκινά στις 20:15, ώρα Ελλάδας.
