Νέο τεστ αντοχής αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, με την τιμή αναφοράς TTF να κινείται κοντά στα 80 ευρώ τη μεγαβατώρα, στο υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2022.
Η τιμή έχει σχεδόν διπλασιαστεί από τον Ιούλιο, καθώς η αγορά επανεκτιμά τον κίνδυνο πιθανών ελλείψεων κατά τους επόμενους χειμερινούς μήνες. Την ίδια ώρα, τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη παραμένουν χαμηλότερα σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο προηγούμενων ετών.
Σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σήμερα γεμάτες περίπου κατά 70%, ποσοστό μειωμένο κατά περίπου 12 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι. Παράγοντες της αγοράς ενέργειας επισημαίνουν, μάλιστα, ότι πρόκειται για το χαμηλότερο εποχικό επίπεδο για τον Σεπτέμβριο από το 2009, όταν ξεκίνησε η καταγραφή των σχετικών δεδομένων.
Η εικόνα παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών. Η Πολωνία έχει πληρότητα σχεδόν 99%, η Ιταλία ξεπερνά το 86% και η Γαλλία προσεγγίζει το 82%. Αντίθετα, η Ολλανδία και η Γερμανία βρίσκονται περίπου στο 57%.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης αποτελούν παράγοντα ανησυχίας, ιδιαίτερα καθώς από τον Οκτώβριο αναμένεται αύξηση της κατανάλωσης φυσικού αερίου για θέρμανση σε αρκετές χώρες.
Στο επίκεντρο το ενδεχόμενο των 100 ευρώ
Οι αναλυτές δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο οι τιμές του φυσικού αερίου να ξεπεράσουν τα 100 ευρώ τη μεγαβατώρα κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Οι τιμές του TTF στο Άμστερνταμ λειτουργούν ως σημείο αναφοράς για μεγάλο μέρος των συμβάσεων προμήθειας φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Ως αποτέλεσμα, οι μεταβολές στη συγκεκριμένη αγορά μπορούν να επηρεάσουν και την πορεία των χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, λόγω της συμμετοχής του φυσικού αερίου στην παραγωγή ρεύματος. Η εξέλιξη αυτή αντανακλάται στη συνέχεια στους λογαριασμούς των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.
Η Ευρώπη καλύπτει το 80% των αναγκών της από εισαγωγές
Περίπου το 80% των αναγκών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε φυσικό αέριο καλύπτεται από προμηθευτές εκτός Ένωσης. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε εξέλιξη επηρεάζει την παγκόσμια προσφορά, όπως οι διαπραγματεύσεις με μεγάλες παραγωγούς χώρες ή η επιβολή πιθανών κυρώσεων, μπορεί να μεταφραστεί γρήγορα σε μεταβολές των τιμών, ιδιαίτερα όσο πλησιάζουν οι ψυχρότεροι μήνες.
Στην πορεία των τιμών επηρεάζει αυτή την περίοδο και η συντήρηση μονάδων εξόρυξης και διανομής στη Νορβηγία, έναν από τους βασικούς προμηθευτές φυσικού αερίου της Ευρώπης.
Οι εργασίες συντήρησης αφορούν περίπου 5 εκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ημερησίως. Μια προσωρινή μείωση των ροών προς την Ευρώπη θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση στον εφοδιασμό.
Όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς ενέργειας, οι προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης αποτελούν συνήθη πρακτική για τη διασφάλιση της λειτουργίας και της ασφάλειας των υποδομών. Ωστόσο, όταν πραγματοποιούνται σε συνθήκες γεωπολιτικής έντασης ή αυξημένης ζήτησης, μπορούν να ασκήσουν επιπλέον ανοδική πίεση στις τιμές.
Η σταδιακή διακοπή των ρωσικών ροών
Σημαντικό παράγοντα αβεβαιότητας αποτελούν και οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις. Παρά το ενδεχόμενο επανέναρξης των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, οι διεθνείς εντάσεις εξακολουθούν να επηρεάζουν την αγορά και να δημιουργούν αβεβαιότητα για τους επενδυτές.
Παράλληλα, η σταδιακή κατάργηση των ρωσικών ενεργειακών ροών προς την Ευρώπη περιορίζει περαιτέρω τις διαθέσιμες επιλογές εφοδιασμού.
Από την 1η Ιανουαρίου η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγορεύει τη σύναψη νέων μακροπρόθεσμων συμβάσεων για την προμήθεια ρωσικού LNG. Για το φυσικό αέριο που μεταφέρεται μέσω αγωγών, αντίστοιχη απαγόρευση θα τεθεί σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου 2027, ενώ οι βραχυπρόθεσμες συμβάσεις υπόκεινται ήδη στους υφιστάμενους περιορισμούς.
Έκκληση της Κομισιόν για περιορισμό της κατανάλωσης
Με δεδομένους τους περιορισμούς στην παγκόσμια ενεργειακή προσφορά και τους επίμονους κινδύνους για τις τιμές, ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν κάλεσε τα κράτη-μέλη να συνεχίσουν τις προσπάθειες για μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε επιστολή του προς τους υπουργούς Ενέργειας των κρατών-μελών, ο Επίτροπος ζήτησε να διατηρηθούν τα μέτρα περιορισμού της ζήτησης για όσο διάστημα κρίνεται απαραίτητο, προκειμένου να διατηρηθεί η σταθερότητα των ενεργειακών αγορών κατά τους επόμενους χειμερινούς μήνες.
Ο ίδιος ανέφερε ότι προς το παρόν δεν διαπιστώνεται άμεσος κίνδυνος για τη συνολική ασφάλεια εφοδιασμού, ωστόσο η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίση τιμών που συνδέεται στενά με τον κίνδυνο προβλημάτων στην προσφορά. Μεταξύ των βασικών παραγόντων ανέφερε την έντονη μεταβλητότητα των τιμών και την περιορισμένη προσφορά στις διεθνείς αγορές.
Προς το παρόν, αντί για δεσμευτικούς κανόνες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζεται σε εθελοντικές δράσεις των κρατών-μελών, με βάση και την εμπειρία του 2022. Στις βασικές προτάσεις περιλαμβάνεται ο περιορισμός της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις ώρες αιχμής.
Παράλληλα, η Επιτροπή προτείνει μέτρα για δημόσιους χώρους και υποδομές, όπως η διακοπή του νυχτερινού φωτισμού κτιρίων και μνημείων.
Στο τραπέζι αυστηρότερα μέτρα σε περίπτωση επιδείνωσης
Σε περίπτωση που η κατάσταση επιδεινωθεί περαιτέρω, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραπέμπει στα εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης. Σε αυτά περιλαμβάνονται αυστηρότερα μέτρα, όπως η ενεργοποίηση συμβάσεων διακοπτόμενης προμήθειας φυσικού αερίου ή η υποχρεωτική μετάβαση της βιομηχανίας σε διαφορετικά καύσιμα.
Ο Νταν Γιόργκενσεν δεν προσδιόρισε συγκεκριμένες προθεσμίες για τις απαιτούμενες εξοικονομήσεις. Τόνισε, ωστόσο, ότι τα μέτρα για τον περιορισμό των τιμών θα πρέπει να είναι στοχευμένα και περιορισμένης χρονικής διάρκειας, ώστε να μην προκαλείται μόνιμη στρέβλωση στη λειτουργία της αγοράς.
Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο μιας νέας διαρθρωτικής κρίσης, μετά το ενεργειακό σοκ του 2022. Η Ευρώπη καλείται να διαχειριστεί τόσο το ζήτημα των τιμών όσο και τον ανταγωνισμό για την εξασφάλιση προμηθειών σε μια αγορά όπου το υγροποιημένο φυσικό αέριο έχει πλέον μεγαλύτερη σημασία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες καλύπτουν σχεδόν τα δύο τρίτα των εισαγωγών LNG, ενώ η Νορβηγία αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μέρος των προμηθειών φυσικού αερίου μέσω αγωγών.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ο ανταγωνισμός για τα διαθέσιμα φορτία ενδέχεται να ενταθεί τους επόμενους μήνες, καθώς αναπτυσσόμενες ασιατικές χώρες που είχαν περιορίσει την παρουσία τους στην αγορά κατά την προηγούμενη κρίση εμφανίζονται πλέον διατεθειμένες να καταβάλουν υψηλότερες τιμές, προκειμένου να περιορίσουν τις επιπτώσεις στις οικονομίες τους.
Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας ενόψει των δυσκολότερων μηνών του έτους, με την κατάσταση στον εφοδιασμό και την πορεία των τιμών να παραμένουν στο επίκεντρο.
