Η προστασία της πρώτης κατοικίας από αναγκαστική κατάσχεση και πλειστηριασμό αναδεικνύεται μέσα από την απόφαση 1404/2026 του Συμβουλίου της Επικρατείας. Οι δικαστές έκριναν ότι το Δημόσιο οφείλει να διερευνά προηγουμένως εάν ο οφειλέτης διαθέτει άλλα περιουσιακά στοιχεία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την εξόφληση των χρεών του.
Όπως επισημαίνεται στο σκεπτικό της απόφασης, η απώλεια της κατοικίας πρέπει να αποτελεί την τελευταία λύση για την είσπραξη δημόσιων οφειλών και όχι το πρώτο μέτρο που επιλέγουν οι αρμόδιες αρχές.
Η υπόθεση αφορά μεζονέτα 162 τετραγωνικών μέτρων στο Μοσχάτο, η οποία ανήκε κατά ίσα ποσοστά, 50% στον διευθύνοντα σύμβουλο ανώνυμης βιομηχανικής εταιρείας και 50% στη σύζυγό του.
Η ΔΟΥ ΦΑΕ Πειραιά είχε δρομολογήσει αναγκαστικό πλειστηριασμό για την είσπραξη ληξιπρόθεσμων οφειλών της εταιρείας προς το Δημόσιο, συνολικού ύψους 142.917 ευρώ.
Η δικαστική διαμάχη για την οικογενειακή κατοικία
Ο διευθύνων σύμβουλος προσέφυγε στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών, καταθέτοντας ανακοπή κατά του προγράμματος πλειστηριασμού. Στο επιχείρημά του ανέφερε ότι η ένταξη σε διαδικασία πλειστηριασμού του 50% της κατοικίας όπου διαμένει η οικογένειά του αντίκειται στις συνταγματικές επιταγές για την προστασία του γάμου, της οικογένειας και της οικογενειακής στέγης.
Το Πρωτοδικείο έκανε δεκτή την ανακοπή. Το Δημόσιο άσκησε έφεση, η οποία απορρίφθηκε από το Διοικητικό Εφετείο ως αβάσιμη.
Σύμφωνα με το σκεπτικό του Εφετείου, το ακίνητο αποτελούσε τη μοναδική κύρια κατοικία του οφειλέτη και της οικογένειάς του, ενώ παράλληλα διαπιστώθηκε ότι υπήρχε και άλλη ακίνητη περιουσία σε διάφορες περιοχές της χώρας, πέρα από το ακίνητο που είχε προγραμματιστεί να εκπλειστηριαστεί.
Τι έκρινε το Συμβούλιο της Επικρατείας
Το Δημόσιο προσέφυγε στη συνέχεια στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ζητώντας την αναίρεση της απόφασης του Διοικητικού Εφετείου. Υποστήριξε ότι είχε γίνει εσφαλμένη ερμηνεία των συνταγματικών διατάξεων, του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων και του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας.
Το ΣτΕ, εξετάζοντας την υπόθεση, υπογράμμισε τη σημασία της κατοικίας ως βασικού στοιχείου για την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικής και οικογενειακής ζωής.
Όπως αναφέρεται στην απόφαση, η κατοικία αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης κρατικής μέριμνας. Ειδικά για την πρώτη κατοικία, η προστασία συνδέεται με θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, την αποτελεσματική διασφάλιση των οποίων εγγυάται το κράτος, σύμφωνα με το άρθρο 25 παράγραφος 1 του Συντάγματος.
Με την απόφαση 1404/2026, το δικαστήριο θέτει ως κρίσιμο ζήτημα την προηγούμενη διερεύνηση της ύπαρξης άλλων περιουσιακών στοιχείων που μπορούν να καλύψουν την οφειλή, πριν από την προσφυγή στον πλειστηριασμό της πρώτης κατοικίας.
