Σημαντική μείωση του πληθυσμού της Ελλάδας τις επόμενες δεκαετίες προβλέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης Ageing Report 2027. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η χώρα θα χάσει περίπου 2,8 εκατομμύρια κατοίκους μέχρι το 2080, ενώ παράλληλα θα ενισχυθεί η γήρανση του πληθυσμού.
Ειδικότερα, από τα 10,4 εκατομμύρια κατοίκους που υπολογίζεται ότι είχε η Ελλάδα το 2025, ο πληθυσμός αναμένεται να υποχωρήσει στα 7,6 εκατομμύρια το 2080. Η μείωση εκτιμάται ότι θα είναι σταδιακή, με τον πληθυσμό να διαμορφώνεται σε 10,2 εκατομμύρια το 2030, 9,7 εκατομμύρια το 2040, 9,2 εκατομμύρια το 2050, 8,6 εκατομμύρια το 2060 και 8 εκατομμύρια το 2070.
Η προβλεπόμενη συρρίκνωση θα συνεχιστεί παρά την αναμενόμενη βελτίωση του δείκτη γονιμότητας. Ο μέσος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 1,2 σε 1,45 κατά την εξεταζόμενη περίοδο, χωρίς όμως η μεταβολή αυτή να επαρκεί για να αντιστρέψει τη δημογραφική τάση.
Την ίδια στιγμή, αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω ο αριθμός των πολιτών άνω των 65 ετών. Ιδιαίτερα έντονη προβλέπεται η άνοδος στην ηλικιακή ομάδα των 80 ετών και άνω, με τον μέσο ρυθμό αύξησης τις επόμενες δεκαετίες να εκτιμάται στο 13%.
Η δημογραφική εικόνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Η γήρανση και η πληθυσμιακή συρρίκνωση δεν αφορούν μόνο την Ελλάδα, αλλά αποτελούν ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση. Σύμφωνα με την έκθεση, ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται αρχικά να αυξηθεί ελαφρώς, από 452 εκατομμύρια το 2025 σε 453 εκατομμύρια το 2029. Στη συνέχεια, ωστόσο, προβλέπεται να ακολουθήσει πτωτική πορεία, φτάνοντας τα 414 εκατομμύρια το 2080. Πρόκειται για μείωση κατά 8% σε σύγκριση με το 2025.
Η εξέλιξη δεν θα είναι ίδια σε όλα τα κράτη-μέλη, καθώς σε 10 χώρες εκτιμάται ότι ο πληθυσμός το 2080 θα είναι μεγαλύτερος από τα σημερινά επίπεδα. Κοινό χαρακτηριστικό για το σύνολο της ΕΕ, πάντως, θα είναι η αυξανόμενη συμμετοχή των μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων στη συνολική πληθυσμιακή σύνθεση.
Το ποσοστό των πολιτών ηλικίας 65 ετών και άνω προβλέπεται να αυξηθεί από 22% σήμερα σε 33% το 2080. Ακόμη μεγαλύτερη θα είναι η μεταβολή στην ομάδα των ατόμων άνω των 80 ετών, καθώς η συμμετοχή τους στον συνολικό πληθυσμό αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%.
Αντίθετα, περιορισμό θα παρουσιάσει το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 20 έως 64 ετών σε όλα τα κράτη-μέλη. Σε επίπεδο ΕΕ, η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα, που σήμερα αντιστοιχεί στο 58% του πληθυσμού, εκτιμάται ότι θα αποτελεί μόλις το 51% έως το 2080. Παράλληλα, η διάμεση ηλικία των Ευρωπαίων αναμένεται να αυξηθεί από τα 45 στα 51 έτη.
Μεγαλύτερη πίεση στα ασφαλιστικά συστήματα
Η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να επιβαρύνει σημαντικά τα ασφαλιστικά συστήματα, καθώς θα αυξάνεται η αναλογία των ηλικιωμένων σε σχέση με τα άτομα παραγωγικής ηλικίας.
Βασικό μέτρο για την αποτύπωση αυτής της σχέσης αποτελεί ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, ο οποίος καταγράφει την αναλογία των πολιτών ηλικίας 65 ετών και άνω προς τον πληθυσμό ηλικίας 20 έως 64 ετών. Ο δείκτης αποτυπώνει ουσιαστικά την ισορροπία μεταξύ των συνταξιούχων και των εργαζομένων που συνεισφέρουν στη χρηματοδότηση των ασφαλιστικών συστημάτων μέσω των εισφορών τους.
Με βάση τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο συγκεκριμένος δείκτης στην ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 27 ποσοστιαίες μονάδες, από 38% το 2025 σε 65% το 2080. Το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης εκτιμάται ότι θα έχει ήδη σημειωθεί έως το 2050.
Η μεταβολή γίνεται πιο εμφανής μέσα από την αναλογία των ηλικιωμένων προς τον πληθυσμό παραγωγικής ηλικίας. Σήμερα, σε κάθε 10 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω αντιστοιχούν 26 άτομα ηλικίας 20 έως 64 ετών. Μέχρι το 2080, ο αριθμός των ατόμων παραγωγικής ηλικίας που αντιστοιχούν στην ίδια ομάδα ηλικιωμένων προβλέπεται να περιοριστεί σε λιγότερα από 16.
Μικρή ανάκαμψη της γονιμότητας και αύξηση του προσδόκιμου ζωής
Παρά τις εκτιμήσεις για κάποια βελτίωση της γονιμότητας, οι δείκτες αναμένεται να παραμείνουν κάτω από το επίπεδο που απαιτείται για τη φυσική αναπλήρωση του πληθυσμού.
Ειδικότερα, ο συνολικός δείκτης γονιμότητας στην ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί από το ιστορικά χαμηλό επίπεδο των 1,3 γεννήσεων ζώντων τέκνων ανά γυναίκα το 2024 σε 1,5 έως το 2080. Η τιμή αυτή εξακολουθεί να απέχει από το όριο των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα, το οποίο θεωρείται απαραίτητο για τη φυσική ανανέωση του πληθυσμού.
Την ίδια ώρα, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αναμένεται να συνεχιστεί τις επόμενες δεκαετίες. Για τους άνδρες στην ΕΕ προβλέπεται άνοδος κατά επτά χρόνια, από τα 79 έτη το 2025 στα 86 έτη το 2080.
Για τις γυναίκες, η αντίστοιχη αύξηση εκτιμάται σε περίπου έξι χρόνια, με το προσδόκιμο ζωής να διαμορφώνεται από τα 84 έτη το 2025 στα 90 έτη το 2080.
