Από τη Γαλλία και το Βέλγιο μέχρι τη Σουηδία και την Ιρλανδία, οι επιθέσεις σε συστήματα ψύξης επιχειρήσεων τροφίμων αποκαλύπτουν μια λιγότερο αναμενόμενη πλευρά των κυβερνοαπειλών. Συνδεδεμένος εξοπλισμός που εξυπηρετεί καθημερινές λειτουργίες, όπως η συντήρηση τροφίμων, μπορεί να αποτελέσει στόχο κακόβουλων ενεργειών, προκαλώντας οικονομικές απώλειες και προβλήματα στην επιχειρησιακή λειτουργία.
Η απειλή αφορά και την Ελλάδα, όπου έχουν εντοπιστεί περισσότερα από 300 συστήματα ψύξης εκτεθειμένα στο διαδίκτυο, σύμφωνα με την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας (ΕΑΚ). Η Αρχή επαναλαμβάνει τις οδηγίες προστασίας προς τις επιχειρήσεις, με αφορμή τις αναφορές για περιστατικά σε καταστήματα τροφίμων.
Επιθέσεις σε αλυσίδες τροφίμων σε ευρωπαϊκές χώρες
Ένα από τα χαρακτηριστικότερα περιστατικά σημειώθηκε στη Γαλλία τον Οκτώβριο του 2026, όταν εκατοντάδες καταστήματα μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ αντιμετώπισαν προβλήματα στα συστήματα ψύξης τους. Οι δράστες φέρονται να απέκτησαν απομακρυσμένη πρόσβαση στους ελεγκτές των εγκαταστάσεων και να άλλαξαν τις ρυθμίσεις θερμοκρασίας και απόψυξης.
Η παρέμβαση είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η θερμοκρασία σε ψυγεία και καταψύκτες, με συνέπεια να αλλοιωθούν και να καταστραφούν μεγάλες ποσότητες τροφίμων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η θερμοκρασία στους ψυκτικούς θαλάμους φέρεται να έφτασε ακόμη και τους 50 βαθμούς Κελσίου.
Αντίστοιχα περιστατικά καταγράφηκαν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στις 2 Νοεμβρίου, νέο κύμα επιθέσεων επηρέασε επιχειρήσεις στο Βέλγιο, τη Σουηδία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και την Εσθονία. Μεγάλες εταιρείες λιανεμπορίου επιβεβαίωσαν δυσλειτουργίες στα συστήματα ψύξης, ενώ ορισμένα καταστήματα αναγκάστηκαν να απομακρύνουν προϊόντα από ψυγεία και καταψύκτες για λόγους ασφάλειας.
Στις 5 Νοεμβρίου, οι αμερικανικές αρχές εξέδωσαν επίσης προειδοποίηση για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα βιομηχανικά συστήματα ψύξης. Όπως επισημαίνουν, η εκμετάλλευση αδυναμιών σε ελεγκτές θερμοκρασίας με σύνδεση στο διαδίκτυο μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφή προϊόντων, οικονομικές ζημιές και διακοπή λειτουργίας σημαντικών εγκαταστάσεων.
Τι ισχύει στην Ελλάδα – Η προειδοποίηση της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας
Μετά τις αναφορές για προβλήματα στα συστήματα ψύξης καταστημάτων τροφίμων στην Ελλάδα, κυρίως σε κρεοπωλεία, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας παρενέβη, παρέχοντας διευκρινίσεις για την κατάσταση και υπενθυμίζοντας τις συστάσεις της προς τις επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με όσα έχουν αναφέρει οι αρμόδιοι τεχνικοί συντήρησης, οι δυσλειτουργίες αποδίδονται σε κυβερνοεπίθεση, καθώς διαπιστώθηκαν μη εξουσιοδοτημένες μεταβολές στις ρυθμίσεις των ψυκτικών εγκαταστάσεων. Ωστόσο, η ΕΑΚ διευκρινίζει ότι μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί επίσημα στις υπηρεσίες της σχετικό περιστατικό.
Η Αρχή επισημαίνει ότι είχε ήδη εντοπίσει τις αδυναμίες ασφαλείας και τα συστήματα που ήταν εκτεθειμένα. Στις 14 Οκτωβρίου, δύο ημέρες μετά την επίθεση σε μεγάλες αλυσίδες τροφίμων στη Γαλλία, είχε εκδώσει προειδοποίηση για ευπάθειες σε ελεγκτές εμπορικής ψύξης των εταιρειών Danfoss, Copeland/Dixell και Carel.
Κατά τον έλεγχο που είχε πραγματοποιήσει, εντοπίστηκαν στην Ελλάδα περισσότερα από 300 αντίστοιχα συστήματα με έκθεση στο διαδίκτυο.
Πρόκειται για τους λεγόμενους ελεγκτές ψύξης (refrigeration controllers), δηλαδή συσκευές που επιτρέπουν την απομακρυσμένη παρακολούθηση και ρύθμιση των ψυκτικών μηχανημάτων. Εφόσον δεν διαθέτουν επαρκή μέτρα ασφαλείας, μπορεί να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτές μη εξουσιοδοτημένοι χρήστες και να μεταβάλουν τη λειτουργία τους, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα.
Οι συστάσεις για την προστασία των επιχειρήσεων
Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας ζητά από τις επιχειρήσεις να ενισχύσουν άμεσα την προστασία των συστημάτων τους. Ειδικότερα, όσες χρησιμοποιούν παλαιούς ή μη ενημερωμένους ελεγκτές ψύξης καλούνται να διακόψουν τη σύνδεσή τους με το δημόσιο διαδίκτυο.
Όταν η αποσύνδεση δεν είναι εφικτή, η απομακρυσμένη πρόσβαση θα πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω ασφαλούς σύνδεσης VPN. Επιπλέον, η Αρχή συστήνει:
- Αντικατάσταση των προεπιλεγμένων ή αδύναμων κωδικών πρόσβασης.
- Ενεργοποίηση πολυπαραγοντικής ταυτοποίησης.
- Εγκατάσταση όλων των διαθέσιμων ενημερώσεων ασφαλείας.
- Αντικατάσταση παλαιού εξοπλισμού που δεν υποστηρίζεται πλέον από τους κατασκευαστές και δεν λαμβάνει ενημερώσεις.
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις πρέπει να ελέγχουν ποιοι εξωτερικοί συνεργάτες και τεχνικοί διαθέτουν πρόσβαση στα συστήματά τους, να περιορίζουν τα σχετικά δικαιώματα και να φροντίζουν για την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού, ώστε να μπορεί να εντοπίζει ύποπτες ή ασυνήθιστες ενέργειες.
«Το ερώτημα δεν είναι αν, αλλά πότε»
Η ΕΑΚ υπογραμμίζει ότι η πρόληψη πρέπει να συνοδεύει κάθε ψηφιακή διασύνδεση. Επιχειρήσεις και οργανισμοί που χρησιμοποιούν συνδεδεμένο εξοπλισμό οφείλουν να είναι προετοιμασμένοι για το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει, το ερώτημα δεν είναι «αν» θα συμβεί μια επίθεση, αλλά «πότε». Για τον λόγο αυτό, τα μέτρα προστασίας πρέπει να εφαρμόζονται εγκαίρως, ώστε να αποτρέπονται οι επιθέσεις ή να περιορίζονται οι επιπτώσεις τους.
Η αυξανόμενη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης από κακόβουλους χρήστες ενισχύει ακόμη περισσότερο την ανάγκη θωράκισης των συστημάτων. Παράλληλα, η Αρχή επισημαίνει ότι το κόστος αποκατάστασης μετά από μια κυβερνοεπίθεση μπορεί να είναι πολλαπλάσιο σε σχέση με τη δαπάνη για την εφαρμογή προληπτικών μέτρων.
Οι πρόσφατες επιθέσεις δείχνουν ότι η κυβερνοασφάλεια δεν αφορά μόνο τράπεζες, δημόσιες υπηρεσίες και μεγάλες τεχνολογικές υποδομές. Αποτελεί πλέον κρίσιμο ζήτημα για κάθε επιχείρηση που χρησιμοποιεί εξοπλισμό συνδεδεμένο στο διαδίκτυο, ακόμη και όταν αυτός εξυπηρετεί μια τόσο βασική λειτουργία όσο η ασφαλής συντήρηση των τροφίμων.
