- Χωρίς επαρκή τεκμηρίωση ή μελέτη, η Περιφέρεια προωθεί την ιδέα του Μουσείου Πέτρινων Γεφυριών με προπλάσματα στο Κουκούλι
- Η «επιλογή» της οικίας Πλακίδα και το «ξεχασμένο» Μουσείο Ηπειρωτών Μαστόρων
Μία διαφορετική χρήση, πρωτότυπη μεν, αλλά δίχως να υπάρχει καμία σχετική επιστημονική τεκμηρίωση, ούτε και προετοιμασία σε μουσειολογικό και μουσειογραφικό επίπεδο, ετοιμάζει για την ημι-αποκατεστημένη οικία Πλακίδα στο Κουκούλι Ζαγορίου η Περιφέρεια Ηπείρου. Όπως έγινε γνωστό στη συνεδρίαση της Περ. Επιτροπής την Τρίτη, εξετάζει τη λειτουργία ενός νέου Μουσείου, αφιερωμένου στα Πέτρινα Γεφύρια της Ηπείρου.
Στη συνεδρίαση εγκρίθηκε η δαπάνη ύψους 21.500 ευρώ για την προμήθεια προπλασμάτων πέτρινων γεφυριών.
Η εισήγηση προέκυψε κατόπιν συζήτησης στο πλαίσιο της προσπάθειας που καταβάλλει η Περιφέρεια για τη διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς και ειδικότερα της πέτρινης γεφυροποιίας.
Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας αποφασίστηκε η προμήθεια μιας πρωτότυπης συλλογής δώδεκα (12) αρχιτεκτονικών μοντέλων (μακετών) υψηλής ακρίβειας, τα οποία θα αναπαριστούν τους βασικούς τύπους της παραδοσιακής πέτρινης γεφυροποιίας της Ηπείρου και τα οποία θα εκτίθενται στο Μουσείο Πέτρινων Γεφυριών μετά από δωρεά σε αυτό. Το νέο που προέκυψε ωστόσο στη συνεδρίαση και το οποίο δεν αναφέρεται καν στην εισήγηση ήταν ότι ο χώρος που εξετάζεται – εκτός απροόπτου – για να λειτουργήσει αυτό το Μουσείο Πέτρινων Γεφυριών είναι η οικία Πλακίδα στο Κουκούλι, όπως ανέφερε ο περιφερειάρχης Αλ. Καχριμάνης.
Η αναφορά για την οικία Πλακίδα έγινε από τον περιφερειάρχη χωρίς να υπάρχει κάποια σχετική αναφορά στο εισηγητικό κείμενο και σίγουρα παρουσιάζει ενδιαφέρον. Όμως κανείς δεν γνωρίζει με ποιον τρόπο θα μπει σε λειτουργία ένα νέο Μουσείο, ποιος αποφάσισε για τη χρήση και αξιοποίηση ενός διατηρητέου κτιρίου στο Ζαγόρι πολύ δε περισσότερο τη στιγμή που δεν υπάρχει καμία σχετική μελέτη, πιον σκοπί θα υπηρετεήσει το νέο Μουσέιο στο οποίο θα εκτίθενται προπλάσματα (!) αλλά και ποιος είναι ο εκτιμώμενος προϋπολογισμός του έργου.
Η αναφορά του κ. Καχριμάνη, ότι «θέλει πολλά χρήματα…» προφανώς δε μπορεί να αποτελέσει βασικό και στέρεο επιχείρημα για την απόφαση της Περιφέρειας να προχωρήσει στην υλοποίηση της ιδέας αυτής, αν και κάπως έτσι ξεκίνησαν κι άλλες επεμβάσεις της Περιφέρειας για εμβληματικά κτίρια στο Ζαγόρι, όπως η Αναγνωστοπούλειος στο Δίλοφο και η οικία Φιλίδη στο Καπέσοβο που ίσως βρει πάντως τη χρήση της που αφορά στη μελλοντική φιλοξενία γραφείου της Unesco.
Η αποκατάσταση της οικίας Πλακίδα για την οποία μάλιστα εδώ και 20 περίπου χρόνια γίνονται συζητήσεις, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, καθώς απομένουν αρκετές ακόμη εργασίες στο εσωτερικό της.
Η οικία Πλακίδα ωστόσο φέρει μία βαριά κληρονομιά που είναι οι εξαιρετικές τοιχογραφίες, οι οποίες ευτυχώς διασώθηκαν από την Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων και τους συντηρητές της πριν από 20 χρόνια, με τις εργασίες αποτοίχισής τους, μεταφοράς στα εργαστήρια στα Ιωάννινα και προσεκτικής συντήρησής τους. Οι μοναδικές αυτές τοιχογραφίες φυλάσσονται στην Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων.
Γιατί όχι στο Μουσείο Ηπειρωτών Μαστόρων;
Υπάρχουν και άλλες απορίες και ερωτήματα που προκύπτουν από τη συζήτηση που μόλις ξεκίνησε. Αν υπάρχει όντως και η ανάγκη και η σκέψη ή η απόφαση(;) να προχωρήσει η Περιφέρεια Ηπείρου στη λειτουργία ενός Μουσείου Πέτρινων Γεφυριών, θα μπορούσε ή θα έπρεπε να εξεταστεί πρωτίστως, η λειτουργία του μουσείου αυτού στην πατρίδα των Ηπειρωτών μαστόρων, τα Μαστοροχώρια. Εκεί μάλιστα όπου υπάρχει και μία μεγάλη εκκρεμότητα εδώ και μία 20ετία και πλέον που αφορά στο Μουσείο των Ηπειρωτών Μαστόρων στην Πυρσόγιαννη, στο παλιό Δημοτικό Σχολείο που ανακαινίστηκε μάλιστα για το σκοπό αυτό.
Παρά τις κατά καιρούς προσπάθειες του Δήμου Μαστοροχωρίων παλαιότερα επί Δημοτικής Αρχής Σδούκου και των Δημοτικών Αρχών Κόνιτσας στη συνέχεια με την εφαρμογή του «Καλλικράτη» το μόνο που έχει επιτευχθεί, είναι η συγκέντρωση υλικού 2500 φωτογραφιών, σχεδίων, αποτυπώσεων, χαρτογραφήσεων, κάποια εργαλεία των μαστόρων αλλά και υλικό που αφορά τα «Κουδαρίτικα», τη γλώσσα που χρησιμοποιούσαν οι μαστόροι της πέτρας.
Αν υπάρχει η διάθεση, αλλά υπάρχουν και τα χρήματα και με βάση πάντα τη λογική, η καλύτερη επιλογή που θα είναι απόλυτα συμβατή και με τη φιλοσοφία του Μουσείου αλλά και με την φιλοξενία προπλασμάτων των πέτρινων γεφυριών, θα ήταν σίγουρα το Μουσείο των Μαστόρων στην Πυρσόγιαννη.
Τι αναφέρει η εισήγηση
Με βάση την εισήγηση που έφτασε στην Περ. Επιτροπή, για το Μουσείο Πέτρινων Γεφυριών, αναφέρεται πως «η παραγωγική διαδικασία θα συνδυάσει τον τρισδιάστατο σχεδιασμό (3D Modeling CAD) με την τεχνολογία τρισδιάστατης εκτύπωσης (3D Printing) υψηλής ανάλυσης. Κάθε ομοίωμα θα ολοκληρώνεται με χειροποίητο φινίρισμα (τεχνικές παλαίωσης / weathering), ενώ θα αποδίδεται και το στοιχείο του νερού με μέσω της χρήσης κατάλληλης εποξειδικής ρητίνης (υγρό γυαλί). Τέλος, το κάθε έκθεμα θα παραδοθεί σε αυτόνομη ξύλινη βάση με μεταλλική επιγραφή τεκμηρίωσης.
Τα εκθέματα θα είναι ειδικά σχεδιασμένα για απτική διερεύνηση (Tactile Sensing), ώστε να επιτρέπουν σε άτομα με προβλήματα όρασης ή τυφλούς επισκέπτες να αντιληφθούν πλήρως τη γεωμετρία, τη δομή και την κλίμακα των μνημείων μέσω της αφής – μια δυνατότητα που είναι πρακτικά αδύνατη στο φυσικό πεδίο λόγω του μεγάλου όγκου των γεφυριών.
Η συγκέντρωση όλων των αρχιτεκτονικών τύπων σε ενιαία κλίμακα θα δίνει τη δυνατότητα σε επισκέπτες του Μουσείου Πέτρινων Γεφυριών και ερευνητές να πραγματοποιήσουν άμεση συγκριτική εικόνα για τη στατική και αρχιτεκτονική εξέλιξη των γεφυριών, καθώς και για τη χρησιμότητά τους στο πέρασμα του χρόνου.
Στο πλαίσιο του έργου θα αναπτυχθούν και θα παραδοθούν επίσης, ψηφιακά αρχεία υψηλής πιστότητας, (ψηφιακό αποθετήριο (Digital Twin) για μελλοντικές μελέτες και εκπαιδευτικές εφαρμογές».
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
από την εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» 14-8-2026
