Μια σημαντική ανακάλυψη για την αναζήτηση κατοικήσιμων κόσμων πέρα από το ηλιακό μας σύστημα πραγματοποίησαν αστρονόμοι, οι οποίοι εντόπισαν ατμόσφαιρα γύρω από τον βραχώδη εξωπλανήτη LHS 1140b, που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 49 ετών φωτός από τη Γη.
Ο πλανήτης κινείται μέσα στην κατοικήσιμη ζώνη του άστρου του, δηλαδή στην περιοχή όπου οι συνθήκες θα μπορούσαν θεωρητικά να επιτρέπουν την παρουσία υγρού νερού στην επιφάνειά του. Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται για την πρώτη επιβεβαιωμένη παρατήρηση ατμόσφαιρας σε βραχώδη εξωπλανήτη που βρίσκεται σε κατοικήσιμη ζώνη.
«Είναι η πρώτη ατμόσφαιρα που επιβεβαιώνεται με παρατηρήσεις σε βραχώδη πλανήτη εντός κατοικήσιμης ζώνης έξω από το ηλιακό μας σύστημα», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης Κόλιν Χερουμπίμ.
Η ανακάλυψη, ωστόσο, δεν αποτελεί απόδειξη ότι υπάρχει ζωή στον πλανήτη. Παρέχει όμως σημαντικές ενδείξεις ότι ο LHS 1140b διαθέτει ορισμένα χαρακτηριστικά που θεωρούνται απαραίτητα για ένα δυνητικά κατοικήσιμο περιβάλλον: βραχώδη σύσταση, πιθανές θερμοκρασίες κατάλληλες για υγρό νερό και ατμόσφαιρα που μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση των συνθηκών στην επιφάνειά του.
Ένας μεγαλύτερος «ξάδελφος» της Γης
Ο LHS 1140b έχει μάζα περίπου 5,6 φορές μεγαλύτερη από τη Γη και ακτίνα αυξημένη κατά περίπου 70%. Παρότι παρουσιάζει ορισμένες ομοιότητες με τον πλανήτη μας, διαφέρει σημαντικά, καθώς πιθανότατα εμφανίζει παλιρροϊκό συγχρονισμό, με τη μία πλευρά του να είναι μόνιμα στραμμένη προς το άστρο του.
Οι επιστήμονες εκτιμούν επίσης ότι μπορεί να διαθέτει πολύ μεγαλύτερη ποσότητα νερού από τη Γη, ενώ η ατμόσφαιρά του πιθανότατα έχει διαφορετική σύσταση.
Ο πλανήτης ανακαλύφθηκε το 2017 και βρίσκεται σε τροχιά γύρω από έναν ερυθρό νάνο στον αστερισμό του Κήτους. Τα άστρα αυτού του τύπου είναι τα πιο συνηθισμένα στον Γαλαξία, ωστόσο συχνά εμφανίζουν έντονη δραστηριότητα και ισχυρές εκλάμψεις που μπορούν να απομακρύνουν τις ατμόσφαιρες των πλανητών τους.
Στην περίπτωση του LHS 1140b, όμως, οι ερευνητές εκτιμούν ότι το άστρο του είναι σχετικά ήρεμο, γεγονός που ενισχύει το ενδιαφέρον για περαιτέρω μελέτη.
Η ένδειξη από το ήλιο
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science, βασίστηκε σε παρατηρήσεις του πλανήτη κατά τη διέλευσή του μπροστά από το άστρο του. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν υπέρυθρο φασματογράφο στο τηλεσκόπιο Magellan Clay του αστεροσκοπείου Λας Καμπάνας στη Χιλή.
Στα δεδομένα του 2024 εντόπισαν ήλιο να διαφεύγει από την ατμόσφαιρα του πλανήτη προς το διάστημα. Αν και νέες παρατηρήσεις το 2025 δεν κατέγραψαν το ίδιο σήμα, η ερευνητική ομάδα ανέφερε ότι δεν εντόπισε στοιχεία που να δείχνουν πως η αρχική ανίχνευση ήταν λανθασμένη.
Η μεταβολή αυτή μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν πώς οι ατμόσφαιρες των εξωπλανητών αλληλεπιδρούν με την ακτινοβολία των άστρων τους και πόσο ανθεκτικές είναι στον χρόνο.
Σημαντικός στόχος για μελλοντικές έρευνες
Η ανακάλυψη χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι ερυθροί νάνοι αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των άστρων του Γαλαξία και φιλοξενούν πολλούς βραχώδεις πλανήτες.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν, ωστόσο, ότι τα δεδομένα αφορούν κυρίως τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας και όχι τις συνθήκες κοντά στην επιφάνεια, όπου θα μπορούσε θεωρητικά να αναπτυχθεί ζωή.
Ο LHS 1140b δεν αποτελεί, επομένως, απόδειξη ύπαρξης εξωγήινης ζωής, αλλά έναν από τους πιο ενδιαφέροντες στόχους για την επόμενη γενιά αστρονομικών παρατηρήσεων, που θα επιχειρήσουν να απαντήσουν στο μεγάλο ερώτημα: πόσο συνηθισμένοι είναι οι κόσμοι που μπορούν να φιλοξενήσουν ζωή;
