Το υψηλό ενεργειακό κόστος και οι τρόποι άμεσης στήριξης πολιτών και επιχειρήσεων, αλλά και η ανάγκη περιορισμού της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης, βρέθηκαν στο επίκεντρο της ομιλίας της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο.
Μιλώντας ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπογράμμισε ότι το ενεργειακό ζήτημα αφορά το σύνολο των κρατών-μελών, σημειώνοντας ωστόσο ότι οι συνθήκες δεν είναι ίδιες σε ολόκληρη την ΕΕ.
«Δεν υπάρχει μία και μοναδική λύση για ολόκληρη την ΕΕ», τόνισε, επισημαίνοντας την ανάγκη για διαφορετικά εργαλεία και μεγαλύτερη ευελιξία, ανάλογα με το ενεργειακό μείγμα και τις ανάγκες κάθε χώρας.
Οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας
Σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, από το τέλος Φεβρουαρίου η τιμή του φυσικού αερίου έχει αυξηθεί κατά 140%, ενώ οι τιμές του πετρελαίου κίνησης έχουν διπλασιαστεί.
Όπως ανέφερε, η εξέλιξη αυτή επιβαρύνει την Ευρώπη με επιπλέον 100 δισ. ευρώ, χωρίς να έχει εισαχθεί επιπλέον ποσότητα ενέργειας.
Η πρόεδρος της Κομισιόν σημείωσε ότι οι επιχειρήσεις δέχονται σημαντική πίεση, ενώ οι πολίτες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στους λογαριασμούς τους, με την κατάσταση να μπορεί να επιδεινωθεί όσο πλησιάζει ο χειμώνας.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο, από 45% το 2022 σε 12% σήμερα, με στόχο να μηδενιστεί έως το τέλος του έτους. Όπως είπε, περισσότερο από το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται πλέον από καθαρές πηγές.
Διαφορετικά εργαλεία για κάθε κράτος
Η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι το ενεργειακό κόστος διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών-μελών, καθώς επηρεάζεται από το ενεργειακό τους μείγμα.
Ενδεικτικά, ανέφερε ότι σε ένα κράτος η μεγαβατώρα μπορεί να κοστίζει περίπου 145 ευρώ, λόγω της μεγάλης επίδρασης του φυσικού αερίου στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ σε άλλο η αντίστοιχη τιμή μπορεί να περιορίζεται στα 70 ευρώ, χάρη στη μεγαλύτερη συμμετοχή της πυρηνικής ενέργειας και των ανανεώσιμων πηγών.
Με βάση αυτές τις διαφορές, η πρόεδρος της Επιτροπής σημείωσε ότι απαιτούνται διαφορετικές πολιτικές ανά χώρα και ότι ο ρόλος της ΕΕ είναι να προσφέρει στα κράτη τα απαραίτητα εργαλεία και την ευελιξία για να αντιμετωπίσουν την πίεση.
Σε ό,τι αφορά τη στήριξη των πολιτών, τάχθηκε υπέρ στοχευμένων μέτρων, ώστε η βοήθεια να κατευθύνεται κυρίως στα νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερη ανάγκη. Ως παραδείγματα ανέφερε τη Γαλλία και τη Ρουμανία, όπου εφαρμόζονται ενεργειακά κουπόνια για οικογένειες χαμηλού εισοδήματος.
Μέτρα για την ενίσχυση της προσφοράς
Η πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε και στις παρεμβάσεις που αφορούν την προσφορά ενέργειας. Όπως σημείωσε, η G7 συμφώνησε να διαθέσει 100 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ και αργού πετρελαίου, με στόχο τη σταθεροποίηση των διεθνών τιμών.
Παράλληλα, η ΕΕ θα παρατείνει για ακόμη έναν χρόνο την ευελιξία για τους εξαγωγείς σχετικά με το μεθάνιο, ενώ θα ξεκινήσει στρατηγικό διάλογο για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια.
Στόχος είναι η μείωση του κόστους και η διασφάλιση των αναγκαίων προμηθειών, μεταξύ άλλων και για την άμυνα.
Παράλληλα, η Επιτροπή ανακοίνωσε τη δημιουργία νέας ομάδας δράσης για τη συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης. Η πρωτοβουλία προβλέπει μετάβαση από την απλή αντιστοίχιση αγοραστών και πωλητών στη συγκέντρωση της ζήτησης και στις κοινές προμήθειες ενέργειας, μέσω φορέα της αγοράς που θα πραγματοποιεί αγορές για λογαριασμό των κρατών-μελών.
Επενδύσεις για μείωση της ενεργειακής εξάρτησης
Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η φον ντερ Λάιεν έθεσε ως βασικό στόχο τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο και την ενίσχυση της καθαρής ενέργειας που παράγεται εντός της ΕΕ.
Όπως ανέφερε, παρά την αύξηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, σημαντικό μέρος της νέας δυναμικότητας παραμένει εκτός δικτύου. Για τον λόγο αυτό, απαιτούνται επείγουσες επενδύσεις στα ευρωπαϊκά δίκτυα, ώστε η παραγόμενη καθαρή ενέργεια να μπορεί να μεταφέρεται εκεί όπου υπάρχει ανάγκη.
Παράλληλα, η ΕΕ καλείται να αυξήσει τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας. Το Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροδότηση προβλέπει διπλασιασμό του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση έως το 2040, κάτι που, σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, θα μπορούσε να περιορίσει τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά 260 δισ. ευρώ ετησίως.
Η Επιτροπή αναμένεται τους επόμενους μήνες να παρουσιάσει συγκεκριμένα μέτρα για την επίτευξη αυτού του στόχου, με τη λογική ότι η παραγωγή και κατανάλωση περισσότερης καθαρής ενέργειας στην Ευρώπη περιορίζει την ανάγκη εισαγωγών από τις διεθνείς αγορές.
Τέλος, αναφερόμενη στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, η πρόεδρος της Κομισιόν προειδοποίησε ότι μεγάλες περικοπές θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τις κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες, υποστηρίζοντας την ανάγκη για νέους ίδιους πόρους της ΕΕ ώστε να καλυφθούν οι αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες.
