Σε τριήμερο εθνικό πένθος βρίσκεται η Ισπανία μετά τον θάνατο 68 ανθρώπων από τη σύγκρουση δύο τρένων υψηλής ταχύτητας, την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου, νότια της Μαδρίτης. Πρόκειται για το δεύτερο θανατηφόρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στη χώρα μέσα στο ίδιο έτος και το πλέον πολύνεκρο στην Ευρώπη από το 2013.
Την ώρα που οι αρμόδιες αρχές συνεχίζουν τη διερεύνηση των συνθηκών της τραγωδίας, ισπανικά μέσα ενημέρωσης φέρνουν στο φως ηχητικά ντοκουμέντα από τις επικοινωνίες μεταξύ των μηχανοδηγών και του κέντρου ελέγχου κυκλοφορίας στον σταθμό Atocha της Μαδρίτης. Οι καταγραφές εγείρουν ερωτήματα για τις εντολές που δόθηκαν πριν από τη σύγκρουση και τους χειρισμούς των υπευθύνων.
Η Ανεξάρτητη Διοικητική Αρχή για την Τεχνική Διερεύνηση Ατυχημάτων (AITAT), η οποία έχει αναλάβει την έρευνα, υπογραμμίζει ότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τα αίτια του δυστυχήματος.
Τα ηχητικά ντοκουμέντα και οι χειρισμοί του κέντρου ελέγχου
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας El País, τρεις ηχητικές καταγραφές αποτυπώνουν τις επικοινωνίες πριν από τη σύγκρουση, θέτοντας στο επίκεντρο τις αποφάσεις που ελήφθησαν από το κέντρο ελέγχου.
Όπως αναφέρεται, στις 08:36 δόθηκε εντολή στο τρένο υψηλής ταχύτητας AVE να συνεχίσει την πορεία του. Δώδεκα λεπτά αργότερα, στις 08:48, ο μηχανοδηγός του συρμού Iryo φέρεται να ενημέρωσε ότι το τρένο παρέμενε ακινητοποιημένο και δεν μπορούσε να ξεκινήσει. Η σύγκρουση σημειώθηκε λίγα λεπτά αργότερα, περίπου στις 08:53-08:54.
Στις καταγραφές ακούγεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο ελεγκτής να δίνει οδηγία για συνέχιση της διαδρομής με κανονική ταχύτητα. Τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν προκαλούν ερωτήματα για το κατά πόσο υπήρξε έγκαιρη αντίδραση, καθώς το AVE φέρεται να κινήθηκε με ταχύτητα περίπου 100 χιλιομέτρων την ώρα, ενώ το Iryo παρέμενε σταματημένο.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο μηχανοδηγός του Iryo είχε αναφέρει πρόβλημα που δεν του επέτρεπε να συνεχίσει την πορεία του. Ωστόσο, δεν φαίνεται να δόθηκε εγκαίρως εντολή ακινητοποίησης του AVE. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η ισπανική κυβέρνηση θεωρεί ότι οι συγκεκριμένοι χειρισμοί ενδέχεται να συνιστούν παραβίαση των πρωτοκόλλων ασφαλείας. Τα τελικά συμπεράσματα, πάντως, θα προκύψουν από την επίσημη έρευνα.
Πρόβλημα στο σύστημα ελέγχου πριν από τη σύγκρουση
Σύμφωνα με την προκαταρκτική ενημέρωση του υπουργείου Μεταφορών, περίπου στις 08:30 έξι τρένα ακινητοποιήθηκαν έπειτα από βλάβη στο ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου LZB, το οποίο παρακολουθεί την κίνηση και την ταχύτητα των συρμών.
Μετά το περιστατικό, τη διαχείριση της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας στην περιοχή ανέλαβε το 24ωρο κέντρο ελέγχου της Adif, του δημόσιου οργανισμού που είναι υπεύθυνος για τις σιδηροδρομικές υποδομές.
Ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, χαρακτήρισε ανεξήγητο το γεγονός ότι επετράπη στο AVE να συνεχίσει την πορεία του ενώ το Iryo εξακολουθούσε να είναι ακινητοποιημένο. Οι ηχητικές καταγραφές, στις οποίες ο μηχανοδηγός του δεύτερου συρμού φέρεται να επισημαίνει την αδυναμία επανεκκίνησης λόγω του προβλήματος στο LZB, αποτελούν πλέον βασικό αντικείμενο της δημόσιας συζήτησης γύρω από τις ευθύνες για την τραγωδία.
Στο σημείο του δυστυχήματος συνεχίζονται οι εργασίες απομάκρυνσης των κατεστραμμένων βαγονιών, με τη χρήση τριών μεγάλων γερανών για την ανύψωση των συρμών Iryo που υπέστησαν τις σοβαρότερες ζημιές. Ο απολογισμός περιλαμβάνει 117 τραυματίες, εκ των οποίων τουλάχιστον δέκα νοσηλεύονται σε κρίσιμη κατάσταση, ενώ ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες κάνουν λόγο για επτά αγνοουμένους.
Ερωτήματα για τις ευθύνες και τις επενδύσεις στον σιδηρόδρομο
Η τραγωδία αναζωπυρώνει τη συζήτηση για την ασφάλεια του ισπανικού σιδηροδρομικού δικτύου, καθώς πρόκειται για το δεύτερο πολύνεκρο δυστύχημα μέσα σε διάστημα εννέα μηνών. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, στο AVE επέβαιναν σχεδόν 400 άνθρωποι, ενώ το Iryo μετέφερε άλλους 146 επιβάτες. Η σύγκρουση σημειώθηκε κοντά στην Ούρντα, στην επαρχία του Τολέδο, στη γραμμή που συνδέει τη Μαδρίτη με την Ανδαλουσία.
Το συνδικάτο δημοσίων υπαλλήλων CSIF ζήτησε την παραίτηση του υπουργού Μεταφορών, κατηγορώντας τον ότι επιχειρεί να μεταθέσει την ευθύνη σε έναν εργαζόμενο, αντί να αναλάβει τις δικές του ευθύνες. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η αρχική βλάβη του ηλεκτρονικού συστήματος συνέβαλε στην αλληλουχία των γεγονότων.
Το συνδικάτο ανέφερε ακόμη ότι είχε ζητήσει επανειλημμένα την ενίσχυση των επενδύσεων στη συντήρηση των σιδηροδρομικών υποδομών, καθώς και την αναθεώρηση και επικαιροποίηση των πρωτοκόλλων ασφαλείας.
Τριήμερο πένθος εν μέσω πολιτικών αντιδράσεων
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, χαρακτήρισε απαράδεκτο το γεγονός ότι σημειώθηκαν δύο δυστυχήματα με τρένα υψηλής ταχύτητας σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους. Από την πλευρά του, ο επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος (PP), Αλμπέρτο Νούνιες Φεϊχόο, υπογράμμισε ότι οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν την πραγματική κατάσταση των σιδηροδρομικών υποδομών της χώρας.
Κατά την επίσκεψή του στον τόπο της τραγωδίας, ο Σάντσεθ διαβεβαίωσε ότι η έρευνα θα συνεχιστεί μέχρι να διαλευκανθούν πλήρως οι συνθήκες του δυστυχήματος και ότι, εφόσον διαπιστωθεί αμέλεια, αυτή θα αποκαλυφθεί.
Το εθνικό πένθος άρχισε στις 00:00 της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου και θα ολοκληρωθεί τα μεσάνυχτα του Σαββάτου 31 Οκτωβρίου. Κατά τη διάρκειά του, οι σημαίες στα δημόσια κτίρια και στα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού θα κυματίζουν μεσίστιες.
Ποινική μήνυση από το VOX και ακύρωση προεκλογικών εκδηλώσεων
Στο πολιτικό πεδίο, ο επικεφαλής του ακροδεξιού κόμματος VOX, Σαντιάγο Αμπασκάλ, ανακοίνωσε την κατάθεση ποινικής μήνυσης κατά των υπευθύνων της Adif και του φορέα που διαχειρίζεται το κέντρο ελέγχου της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας στον σταθμό Atocha. Προηγουμένως, είχε κατηγορήσει την κυβέρνηση ότι επιχείρησε να εντοπίσει υπεύθυνο πριν ολοκληρωθεί η διερεύνηση της υπόθεσης.
Παράλληλα, το Ισπανικό Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (PSOE) ζήτησε την εκκένωση των κεντρικών γραφείων του στην οδό Ferraz της Μαδρίτης, επικαλούμενο πληροφορίες για διαδηλώσεις ακροδεξιών ομάδων που οργανώνονταν μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Την αναστολή των προεκλογικών του εκδηλώσεων για τις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου ανακοίνωσε και το κόμμα Podemos, σεβόμενο την περίοδο εθνικού πένθους για τα θύματα του σιδηροδρομικού δυστυχήματος.
