Οι τιμές του ντίζελ στη διεθνή και την εγχώρια αγορά αναμένεται να καθορίσουν το ύψος των παρεμβάσεων για το πετρέλαιο θέρμανσης, τόσο ως προς την επιδότηση στην αντλία όσο και ως προς την ενίσχυση του επιδόματος. Οι επίσημες ανακοινώσεις από το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο έχουν προγραμματιστεί για την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, με τα τελικά μέτρα να εξαρτώνται από τα δεδομένα που θα διαμορφωθούν στην αγορά καυσίμων.
Με βάση τις σημερινές εκτιμήσεις, εάν το πετρέλαιο θέρμανσης κυκλοφορούσε ήδη στην αγορά, η τιμή του θα διαμορφωνόταν περίπου στα 1,96 ευρώ ανά λίτρο, ακόμη και με συνυπολογισμό της επιδότησης των 20 λεπτών που εφαρμόζεται ήδη στο πετρέλαιο κίνησης.
Η διαφορά στην τιμή μεταξύ πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης συνδέεται με τον χαμηλότερο Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στο πρώτο, κατά 13 λεπτά, στον οποίο προστίθεται ο ΦΠΑ 24%, καθώς και τα συνήθως μικρότερα περιθώρια κέρδους των εταιρειών και των πρατηρίων.
Κεντρικός στόχος του οικονομικού επιτελείου είναι η τιμή διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης κατά την έναρξη της περιόδου να είναι αισθητά χαμηλότερη από τα 1,75 ευρώ ανά λίτρο, στα οποία είχε διαμορφωθεί τον περασμένο Απρίλιο.
Τα τρία σενάρια για την επιδότηση στην αντλία
Οι τελικές αποφάσεις δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς εξετάζονται διαφορετικές επιλογές με βάση το κόστος που θα συνεπάγεται καθεμία για τον κρατικό προϋπολογισμό.
Το σενάριο με τη μικρότερη δημοσιονομική επιβάρυνση προβλέπει τιμή εκκίνησης στα 1,71 ευρώ ανά λίτρο. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, η επιδότηση στην αντλία θα πρέπει να αυξηθεί στα 25 λεπτά ανά λίτρο. Από αυτά, τα 15 λεπτά θα μπορούσαν να καλυφθούν από τον προϋπολογισμό και τα υπόλοιπα 10 λεπτά από τα διυλιστήρια.
Μια πιο ενισχυμένη παρέμβαση θα μπορούσε να οδηγήσει την αρχική τιμή στα 1,61 ευρώ ανά λίτρο. Σε αυτή την περίπτωση, η επιδότηση θα πρέπει να φτάσει τα 35 λεπτά. Εφόσον η συνεισφορά των διυλιστηρίων παραμείνει στα 10 λεπτά, η κρατική συμμετοχή θα διαμορφωθεί στα 25 λεπτά ανά λίτρο.
Το τρίτο σενάριο προβλέπει ακόμη χαμηλότερη τιμή εκκίνησης, στα 1,41 ευρώ ανά λίτρο, ωστόσο συγκεντρώνει λιγότερες πιθανότητες υλοποίησης λόγω του υψηλότερου κόστους. Για να επιτευχθεί, θα απαιτηθεί πρόσθετη επιδότηση 45 λεπτών ανά λίτρο από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Αύξηση του επιδόματος θέρμανσης από 20% έως 30%
Στο πακέτο των ανακοινώσεων αναμένεται να περιληφθεί και η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Το βασικό σενάριο προβλέπει οριζόντια ενίσχυση κατά 20%, ενώ εξετάζεται και το ενδεχόμενο η αύξηση να φτάσει το 30%, εφόσον το επιτρέψουν τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια.
Με βάση την εκδοχή της αύξησης κατά 20%, το ελάχιστο ποσό του επιδόματος θα ανέλθει στα 120 ευρώ, από 100 ευρώ την προηγούμενη χρονιά. Αντίστοιχα, το ανώτατο ποσό θα αυξηθεί στα 960 ευρώ, από 800 ευρώ.
Μεγαλύτερη θα είναι η ενίσχυση για τις ορεινές περιοχές, όπου εφαρμόζονται αυξημένοι κλιματικοί συντελεστές. Ειδικότερα, για περιοχές με συντελεστή από 1 έως 1,19, όπως ο Άγιος Αθανάσιος Φωκίδας, το Πανόραμα Δράμας, η Φλώρινα, η Ελάτη Ιωαννίνων και η Αλωνίσταινα Αρκαδίας, το αυξημένο επίδομα προβλέπεται να φτάσει τα 1.200 ευρώ, από 1.000 ευρώ πέρυσι.
Για περιοχές με κλιματικό συντελεστή 1,2 και άνω, όπως το Βελούχι, το Νυμφαίο, η Σαμαρίνα, η Ζήρεια και το Νευροκόπι, το ανώτατο ποσό θα μπορούσε να ανέλθει στα 1.440 ευρώ, έναντι 1.200 ευρώ την προηγούμενη περίοδο.
Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό το ζήτημα του τρόπου εφαρμογής της αύξησης. Δεν έχει διευκρινιστεί εάν το ποσοστό του 20% θα ισχύσει οριζόντια για κάθε είδος καυσίμου ή εάν θα αποτελεί τον μέσο όρο της συνολικής ενίσχυσης. Στη δεύτερη περίπτωση, το πετρέλαιο θέρμανσης ενδέχεται να λάβει μεγαλύτερη αύξηση, καθώς το βασικό ποσό επιδότησής του ήταν πέρυσι το χαμηλότερο, στα 300 ευρώ. Έτσι, η ενίσχυση για άλλα μέσα θέρμανσης, όπως τα πέλλετ και τα καυσόξυλα, θα μπορούσε να αυξηθεί με μικρότερο ποσοστό.
Στο τραπέζι και μεγαλύτερη προκαταβολή
Πιθανές αλλαγές εξετάζονται και στο ποσοστό προκαταβολής του επιδόματος θέρμανσης. Την προηγούμενη περίοδο, οι παλαιοί δικαιούχοι έλαβαν προκαταβολή ίση με το 60% του ποσού που τους αναλογούσε, ενώ για όσους εντάχθηκαν για πρώτη φορά το ποσοστό είχε διαμορφωθεί στο 50%.
Για τη φετινή περίοδο εξετάζεται το ενδεχόμενο η προκαταβολή να αυξηθεί στο 70% για τους παλαιούς δικαιούχους και στο 60% για τους νέους. Ένας από τους παράγοντες που συνυπολογίζονται είναι ότι η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης αναμένεται να είναι υψηλότερη ακόμη και από τα 1,13 ευρώ ανά λίτρο, στα οποία είχε διατεθεί στην αγορά την προηγούμενη χρονιά, σύμφωνα με το δημοσίευμα.
Η καταβολή της προκαταβολής προγραμματίζεται για το πρώτο εικοσαήμερο του Δεκεμβρίου, εφόσον επιβεβαιωθεί ο σχεδιασμός.
Παράλληλα, η επιδότηση στην αντλία δεν θα έχει απαραίτητα σταθερό χαρακτήρα για όλη την περίοδο. Οι σχετικές ανακοινώσεις αναμένεται να επανεξετάζονται ανά δεκαπενθήμερο, ανάλογα με τις διεθνείς εξελίξεις στις αγορές καυσίμων. Επομένως, η αρχική επιδότηση που θα ισχύσει έως το τέλος Οκτωβρίου δεν θεωρείται δεδομένο ότι θα παραμείνει αμετάβλητη, γεγονός που καθιστά σημαντικό τον προγραμματισμό των αγορών καυσίμων από τους καταναλωτές.
Χωρίς αλλαγές τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια
Τα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια για τη χορήγηση του επιδόματος θέρμανσης δεν αναμένεται να μεταβληθούν. Ως εκ τούτου, οι δικαιούχοι προβλέπεται να παραμείνουν στις ίδιες κατηγορίες με την προηγούμενη χρονιά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, οι δικαιούχοι ανά είδος θέρμανσης ήταν:
- Πετρέλαιο θέρμανσης: 603.685 νοικοκυριά.
- Φυσικό αέριο: 182.724 νοικοκυριά.
- Ηλεκτρική ενέργεια: 311.487 νοικοκυριά.
- Καυσόξυλα: 23.795 νοικοκυριά.
Η Σύνοδος Κορυφής και τα πρόσθετα δημοσιονομικά περιθώρια
Πέρα από τις ανακοινώσεις της Τετάρτης, σημαντικό ρόλο για την έκταση των μέτρων στήριξης αναμένεται να διαδραματίσουν οι συζητήσεις στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις Βρυξέλλες, στις 15 και 16 Οκτωβρίου.
Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να εξασφαλίσει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, διεκδικώντας πρόσθετο χώρο έως 700 εκατομμύρια ευρώ για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης. Το ποσό αυτό θα μπορούσε να διευρύνει τις δυνατότητες στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, πέρα από το αποθεματικό των 400 εκατομμυρίων ευρώ που έχει ήδη προβλεφθεί στον προϋπολογισμό για την αντιμετώπιση των πιέσεων από τις ενεργειακές τιμές.
Βασική επιδίωξη της Αθήνας είναι να υπάρξει συμφωνία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ, τα οποία συνδέονται με την άνοδο των τιμών και της κατανάλωσης, να μπορούν να αξιοποιούνται για στοχευμένες παρεμβάσεις χωρίς να προσμετρώνται στα όρια των καθαρών δαπανών.
Η δυνατότητα αυτή προϋποθέτει ευρωπαϊκή συμφωνία. Σε διαφορετική περίπτωση, τυχόν πρόσθετα μέτρα θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν μέσα στα υφιστάμενα δημοσιονομικά περιθώρια, χωρίς να ανατραπούν οι βασικές προβλέψεις του προϋπολογισμού.
Το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων στις Βρυξέλλες θα επηρεάσει, συνεπώς, το εάν και σε ποιο βαθμό θα μπορέσει η κυβέρνηση να διευρύνει τις παρεμβάσεις στήριξης κατά τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.
