Την ανάγκη για ένα ασφαλέστερο ψηφιακό περιβάλλον για τα παιδιά, με σαφείς κανόνες στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αλλά και μεγαλύτερη έμφαση στην ανάγνωση, τη γραφή και την κριτική σκέψη, αναδεικνύει ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σε άρθρο του στην ιστοσελίδα «Liberal».
Με αφορμή τη δικαστική διαμάχη στις ΗΠΑ, όπου 29 πολιτείες κατηγορούν τη Meta ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram με τρόπο που ενισχύει τον εθισμό των ανηλίκων, ο κ. Μαρινάκης θέτει στο επίκεντρο την ευθύνη των ψηφιακών πλατφορμών απέναντι στα παιδιά. Η εταιρεία, από την πλευρά της, αρνείται τις συγκεκριμένες κατηγορίες.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναφέρεται παράλληλα σε περιστατικό από σχολείο του Τέξας, όπου εκπαιδευτικός διαπίστωσε ότι τελειόφοιτοι μαθητές δυσκολεύονταν να ολοκληρώσουν μια απλή γραπτή άσκηση. Το περιστατικό, όπως σημειώνει, αναδεικνύει τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει ένα ψηφιακό περιβάλλον το οποίο διεκδικεί διαρκώς την προσοχή των παιδιών.
Όριο 15 ετών για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Όπως επισημαίνει ο κ. Μαρινάκης, η λύση δεν βρίσκεται ούτε στην απόρριψη της τεχνολογίας ούτε στην αδράνεια απέναντι στους κινδύνους της, αλλά στη θέσπιση κανόνων και ορίων για την προστασία των ανηλίκων.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η ελληνική πρωτοβουλία για τη θέσπιση, από την 1η Ιανουαρίου 2027, ορίου ηλικίας 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με την πρόταση, οι ίδιες οι πλατφόρμες θα έχουν την κύρια ευθύνη για την αξιόπιστη επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών.
Παράλληλα, η ελληνική πρόταση για τη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής ψηφιακής ηλικίας ενηλικίωσης έχει, σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, εξασφαλίσει την πολιτική στήριξη 13 κρατών-μελών.
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι ένα ηλικιακό όριο αποτελεί μόνο την αρχή, καθώς το ευρύτερο ζήτημα αφορά τη σχέση των παιδιών με την οθόνη, την πληροφορία, τη γλώσσα και τη διαδικασία της μάθησης.
Η στροφή της Σουηδίας στα βιβλία
Ως παράδειγμα αναφέρει τη Σουηδία, η οποία μετά από χρόνια εκτεταμένης ψηφιοποίησης της εκπαίδευσης επανεξετάζει την προσέγγισή της, δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στα έντυπα βιβλία και το χαρτί.
Στόχος είναι η ενίσχυση της ανάγνωσης, ο περιορισμός της έκθεσης των μαθητών στις οθόνες και η δημιουργία σχολικού περιβάλλοντος χωρίς κινητά τηλέφωνα.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται το πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε πιλοτικά και απευθύνεται σε μαθητές ηλικίας 12 έως 18 ετών, με στόχο την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και της ψηφιακής υπευθυνότητας, αλλά και την προστασία των παιδιών από την παραπληροφόρηση και τις ψευδείς ειδήσεις.
«Η ανωνυμία δεν μπορεί να σημαίνει ατιμωρησία»
Ο κ. Μαρινάκης αναφέρεται ακόμη στην πρότασή του για ταυτοποίηση των χρηστών στο διαδίκτυο, διευκρινίζοντας ότι αυτή δεν αποσκοπεί στον περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης, της πολιτικής κριτικής ή της αντιπαράθεσης.
Όπως υποστηρίζει, η ανωνυμία δεν θα πρέπει να ισοδυναμεί με ατιμωρησία. Σε περιπτώσεις σοβαρών αδικημάτων, και εφόσον ακολουθείται η προβλεπόμενη δικαστική διαδικασία, θα πρέπει να υπάρχει δυνατότητα εντοπισμού του πραγματικού προσώπου πίσω από ένα ανώνυμο ή ψευδώνυμο προφίλ.
Η πραγματική ταυτότητα δεν θα είναι διαθέσιμη στους υπόλοιπους χρήστες, αλλά θα μπορεί να αποκαλύπτεται μέσω θεσμικών μηχανισμών όταν υπάρχουν ενδείξεις σοβαρής παρανομίας και σχετική δικαστική εντολή.
«Η τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη σκέψη»
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υπογραμμίζει ότι η τεχνολογία αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας και μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικό εργαλείο, δεν μπορεί όμως να αντικαταστήσει τη σκέψη, την ανάγνωση και τη γραφή.
Το ζητούμενο, όπως αναφέρει, δεν είναι να απομακρυνθούν τα παιδιά από την ψηφιακή εποχή, αλλά να αποκτήσουν τις απαραίτητες βάσεις ώστε να μπορούν να την αντιμετωπίζουν με κριτική ικανότητα.
«Ένα παιδί που ξέρει να σκέφτεται, να διαβάζει και να γράφει, δεν είναι απλώς καλύτερα προστατευμένο στο διαδίκτυο. Είναι καλύτερα προετοιμασμένο για τη ζωή», καταλήγει ο κ. Μαρινάκης.
